17/11/2023
Từ ngàn đời nay, truyền thống tôn sư trọng đạo đã trở thành một nét đẹp quý báu của dân tộc Việt Nam. Nó nhắc nhở chúng ta hãy khắc ghi công ơn của thầy, cô - những người lái đò thầm lặng của biết bao thế hệ học trò. Thầy cô là những người cha, người mẹ, người bạn lớn mà cả cuộc đời bằng hành trang quý báu của mình, họ đã say sưa truyền thụ tri thức cho chúng ta. Họ đến với nghề bằng một tấm lòng cao cả, bằng sự tận tâm, nhiệt huyết, say mê. Điều thầy cô mong ước là được nhìn thấy nụ cười và ánh mắt rực sáng của trò qua mỗi bài giảng, là sự trưởng thành của mỗi học sinh trên những chặng đường đời. Mỗi nghề đều có một vẻ đẹp và ý nghĩa riêng nhưng nghề giáo vẫn là nghề cao quý nhất.
Thầy giáo vùng cao
Rời chốn thị thành thầy đến với vùng cao
Cõng con chữ trên lưng vượt qua bao đèo dốc
Đường vào bản nhiều sên, lắm vắt
Lốp xe mòn, cái chữ cũng chênh vênh
Lũ trẻ mong thầy nên đến lớp đông hơn
Tiếng học bài ê a ngân nga trong sương sớm
Cả thế giới mở ra trên từng trang giáo án
Ánh mắt trò lấp lánh những bình minh
Suốt một đời thầy lặng lẽ hy sinh
Gác nỗi niềm riêng nghe theo lời Đảng gọi
Đi ươm mầm xanh trên những miền quê mới
Sỏi đá khô cằn đất vẫn nở hoa
Mỗi người thầy là một người cha
Chăm lo các em từng bữa ăn, giấc ngủ
Vẫn còn đó gian nan nghề gieo chữ
Nhưng nghề đã chọn thầy, thầy chọn sống cho đi…
Lương Nguyễn Thảo Vi - HS 12C1
Đời sống tuy còn nhiều khó khăn vất vả, nhưng bằng lòng nhiệt huyết, sự tận tâm, những người giáo viên trên khắp mọi miền tổ quốc vẫn ngày đêm miệt mài như con tằm cần mẫn nhả tơ. Đọng lại trong từng lời giảng, ẩn chứa đằng sau mỗi con chữ là cả trái tim dạt dào tình yêu cuộc sống, sự khắc khoải, đau đáu với nghề. Và sau đây, xin kính mời quý thầy cô và các bạn lắng nghe câu chuyện “Cái chữ trên miền rẻo cao”- một sáng tác của bạn Hà Thị Tuyết, học sinh lớp 12C1
Cái chữ trên miền rẻo cao
Hà Thị Tuyết, HS lớp 12C1
Bảy giờ tối, khu nội trú của thầy cô giáo bỗng nháo nhào. Mọi người hô nhau cầm theo đèn pin để men theo con đường trơn trượt, đặc quánh bùn đất đỏ đưa cô giáo Lan về trường. Cuộc điện thoại chập chờn sóng mà cô Lan gọi cho đồng nghiệp hình như có lẫn cả nước mắt và sự sợ hãi.
Mùa tựu trường cũng là tháng cao điểm của mùa mưa. Đất dính vào bánh xe đi không nổi. Con đường vào trường có dòng suối, nước dâng cao. Cứ cách ngày khai giảng khoảng một tuần, thầy cô từ miền xuôi lại tạm biệt gia đình để lên trường vận động các em đến lớp. Đường xa quá, cô Lan lên gần đến nơi thì trời tối. Loạng choạng tay lái, cả xe và người ngã xuống đường. Đoạn đường ít người qua lại. Chân Lan lại đau nên không thể tự trèo lên xe được. Bao gạo đèo từ nhà đi đổ vung vãi. Mùi thơm của những chiếc bánh lá mẹ gói mang làm quà cho đồng nghiệp tỏa ra khiến Lan đói cồn cào. Lúc nhìn thấy ánh đèn pin lia qua người, suýt nữa thì Lan bật khóc. Sống ở nơi heo hút này tình đồng nghiệp đâu chỉ trên bục giảng mà còn là cùng nhau san sẻ những nhọc nhằn, thiếu thốn, níu lấy tay nhau những lúc khó khăn. Phải loay hoay gần tiếng đồng hồ, mọi người mới đưa được Lan và chiếc xe máy về. Lúc đoàn người đến khu nội trú thì đã muộn lắm rồi, ánh điện đỏ quạch nhưng nhức mắt. Mâm cơm đạm bạc mọi người phần Lan lúc đi vội quá không kịp đậy lồng bàn. Bên ngoài chỉ thấy tiếng côn trùng kêu rỉ rả sau mưa…
Sau khi đã băng bó vết thương, Lan mới gọi về nhà. Bốn cuộc gọi nhỡ của mẹ là lúc Lan đang nằm cạnh chiếc xe máy. Cô không dám nghe vì sợ mình sẽ tủi thân mà khóc. Cố lấy giọng vui vẻ, Lan thông báo với mẹ đã về đến trường, tắm gội thơm tho, ăn no căng bụng và đã gặp lại bạn bè đồng nghiệp. Mấy câu “Vui lắm mẹ ạ” bật ra cùng với lúc vết thương ở chân bỗng nhiên tấy nhức. Hơn lúc nào hết, Lan thấy nhớ nhà. Mấy tháng hè được gần gia đình là quãng thời gian nghỉ ngơi lấy sức để bắt đầu một năm học mới với chồng chất khó khăn. Mới tối hôm qua còn được ngồi sấy tóc cho mẹ, kèm cháu học bài, nửa đêm phố xá vẫn sáng đèn và thơm mùi hương hoa. Vậy mà hôm nay, Lan đã nằm ở đây nghe tiếng mưa rơi cô đơn giữa mịt mùng tăm tối. Đồng nghiệp ở giường bên hắng giọng:
- Ngủ đi em. Ngày mai còn vệ sinh trường, lớp.
- Mọi thứ lại ngổn ngang à chị?
- Ừ! Cũng phải mất nhiều công dọn dẹp.
- Sợ nhất là lại đến từng bản vận động học sinh. Chân em thì lại đau thế này.
- Ừ! Thôi ngủ đi, đâu còn có đó. Chịu khó nghỉ ngơi vài ngày chân sẽ khỏi.
Không gian bỗng trở nên im ắng, không một tiếng động. Cơn mưa ngoài trời cũng ngớt dần. Nhưng Lan biết đêm nay mọi người đều khó ngủ dù đã đi cả một đoạn đường dài mệt mỏi. Lan nhớ nhà, nhớ con, thương bố mẹ già. Nhưng những thầy cô bám thôn, bản như Lan đâu dám mong có ngày đón các con lên quây quần sớm tối. Nỗi buồn nén lại trong lòng vì Lan biết khó khăn này đâu chỉ có riêng mình phải trải qua. Cả huyện có hàng trăm giáo viên phải xa gia đình bám lấy thôn bon để gieo mầm chữ. Có những mùa tựu trường, học trò chỉ lác đác vài em vừa ngồi học vừa nhấp nhổm muốn theo bố mẹ đi làm nương rẫy. Nhưng vận động thế nào thì bố mẹ các em vẫn cương quyết “cái ăn hơn cái chữ. Bụng đói thì không nuôi nổi chữ”. Thời gian đầu mới lên đây công tác, Lan nản lắm. Từng đôi lần muốn bỏ trường, bỏ lớp về xuôi, nhưng có lẽ vì uống nước thôn bon, sống gần dân làng mà nặng lòng thương. Nên suốt mười năm qua, Lan đã coi nơi đây là nhà, coi học trò như những đứa con.
Lại sắp bước vào một năm học mới, Lan sắp được gặp lại những đôi mắt trong veo, sắp được gặp thằng Sùng, thằng Chừ, cái Lầu, cái Xứ… Chúng đến lớp cõng theo trên lưng đâu chỉ có sách vở. Thằng Sùng năm nào cũng cõng em đến lớp. Thằng nhỏ chưa đủ tuổi vào cấp một nên anh đi học thì ở nhà không có ai trông. Bố mẹ Sùng còn lên nương làm lấy cái ăn. Sùng ham chữ đành phải cõng theo em cùng bịch quần, áo, sách, vở trên tấm lưng gầy gò, trên đôi vai bé nhỏ. Năm nào cũng vậy, các thầy cô trong trường đều cử một người đi đón anh em Sùng. Phải cùng dắt díu nhau qua những đoạn đường núi cheo leo, trơn trượt mới thấy đâu nỡ lòng nào bỏ lại các em.
Gà đã gáy sang canh rồi, Lan cựa mình cố dỗ dành giấc ngủ. Bên chân bị thương lại tấy nhức. Đêm đầu thu se lạnh…
Lan tỉnh giấc khi đồng nghiệp đã dậy cả tự lúc nào. Tập tễnh bước ra ngoài, Lan thấy các thầy cô giáo đang mỗi người mỗi việc. Người xới cỏ, người khiêng đất đá sau cơn lũ, người đóng lại bàn ghế, cửa sổ. Vài người nhặt nhạnh những thanh gỗ hỏng để gọn thành đống làm củi nấu ăn và sưởi ấm trong mùa đông sắp tới. Thầy Hảo đang căng lại cột dây phơi bên khu nhà ở nội trú của học sinh. Cô giáo Nhi mang xoong nồi, bát đĩa ra rửa lại phơi chờ nắng. Bụi hoa hồng tỉ muội mà các em trồng đang ra những nụ hoa nhỏ xinh. Rồi chúng sẽ b**g từng cánh mỏng để được khoe sắc trong ngày khai giảng. Ngoài cổng trường, thầy Kha đang lúi húi nhóm mấy đống rác. Đêm qua mưa, mọi thứ đều ẩm ướt nên đống rác khói um cay xè cả mắt. Nhưng ai cũng vui vì chỉ một buổi sáng cùng nhau dọn dẹp mà ngôi trường đã trở nên sạch sẽ. Khó khăn còn nhiều nhưng sẽ dần khắc phục sau, chỉ cần nhìn thấy quang cảnh gọn gàng này là hình dung ra cảnh những đứa trẻ tóc vàng hoe vì cháy nắng chạy nhảy vui đùa ở khoảng sân này, tíu tít ở khu đất kia…Bàn ghế ẩm mốc khi các trò đến sẽ ấm hơi người, rồi trong lớp học, tiếng cô trò lại vang lên lảnh lót.
Thiếu thốn là thế nhưng vẫn thấy vui. Càng thương các trò thì cô thầy càng phải khéo lo, khéo liệu. Để cái chữ đến được với các em vốn là bài toán khó. Ngày mai các thầy cô sẽ chia nhau vào từng thôn, bản để vận động các em tới trường. Đêm nay sẽ lại là một đêm khó ngủ…
- Năm nay, ai sẽ đến nhà em Thào vận động? Trường hợp này khó lắm. Bởi bố mẹ chỉ muốn con mình ở nhà trông em, chăn trâu thôi.
- Để thuyết phục được Thào trở lại lớp cần một người kiên trì và khéo léo. Giá mà cô Lan không đau chân thì tốt nhỉ.
- Hay là để anh cõng Lan đi?
Lan đang ngồi bó chân bằng bài thuốc của người dân tộc, thấy đồng nghiệp trêu thì phá lên cười:
- Em nhẹ nhàng lắm anh ạ, có sáu chục ký thôi mà. Anh cõng nổi không? Từ đây đến nhà em Thào phải vượt qua ba con suối và vài đỉnh núi thôi.
- Thì đoạn nào đi xe được anh chở. Đoạn nào không đi được thì bỏ xe anh cõng.
- Em đùa vậy thôi. Chân em cũng chỉ bị thương nhẹ. Đắp thuốc nốt đêm nay là có thể đi lại bình thường. Trường hợp của Thào cứ để em lo.
Đường tới nhà Thào xa quá lại không đi được xe mà phải trèo đèo lội suối. Lối đi nhỏ và hiểm trở, một người đi trước dắt tay người đi sau, cẩn trọng vượt qua những đoạn đường dốc cheo leo. Đến được nhà Thào, thầy cô phải nghỉ lấy sức nhiều lần, quần áo ướt lem nhem và đôi chân đau nhức. Thào đang vừa trông em vừa bóc ngô. Thấy thầy cô đến, Thào lẩn vội ra sau nhà. Lan phải gọi mãi mới vào. Thào cúi đầu lí nhí:
- Em không đến trường đâu. Mẹ nói phải ở nhà trông em, phải theo đuôi con trâu.
- Thế Thào không nhớ trường lớp, nhớ thầy cô và bạn bè à?
- Nhớ chứ, nhưng mà bố mẹ nói cái ăn quan trọng hơn.
- Thế Thào có muốn cứ theo đuôi trâu cả đời không? Hay là muốn học thật giỏi sau này được xuống huyện đi học như các bạn?
Thào vân vê gấu áo bằng những ngón tay đen đúa, nói ngập ngừng:
- Được xuống huyện hẳn thích hơn chứ. Nhưng Thào đến trường thì ai trông em? Ai đi chăn trâu ? Mẹ Thào không cho đi đâu.
Lan nắm lấy tay đứa học trò nhỏ mà lòng đầy thương cảm. Đứa học trò này từng nhiều lần ngủ gật trong lớp học, từng xin cô một gói mì tôm sống “ăn cho đã cơn thèm”.
Chiều tối, bố mẹ Thào mới từ rẫy trở về. Vì trời sẽ tối rất nhanh nên không thể quay về trường ngay được, thầy cô quyết định ngủ lại một đêm để trò chuyện động viên bố mẹ cho Thào đến lớp. Đêm đó là một đêm dài như rất nhiều đêm khác trong sự nghiệp trồng người của Lan và đồng nghiệp. Khai sáng dân trí vùng cao trong lúc đời sống còn đói nghèo là một điều quá khó khăn, nhưng càng khó khăn Lan càng tự động viên mình cố gắng…
Sáng sớm ngày mai, Thào sẽ cùng thầy cô đến trường sớm hơn chúng bạn. Đường đi nguy hiểm nhưng có thầy cô đi cùng bố mẹ Thào cũng đỡ lo. Thào có vẻ khó ngủ. Nó bật dậy soi đèn lục tìm sách vở lẫn đâu đó trong đống chăn màn quần áo. Mẹ Thào đã buộc sẵn bao gạo cho con mang theo làm lương thực. Lan biết thằng bé chắc cũng háo hức …
Ngôi trường như tươi mới hơn trong tiết trời mùa thu trong veo. Trên con đường mòn những đứa trẻ hớn hở cắp sách đến trường. Những đôi chân nhỏ xíu đã phải sớm lội suối băng rừng chắc sẽ tíu tít niềm vui khi được gặp lại thầy cô, bè bạn trong ngày tựu trường, sẽ ngồi ngoan trong lớp nghe giảng bài. Từng nét chữ như cũng muốn nhảy múa trên những dòng kẻ ô li. Với Lan, đó sẽ là giây phút hạnh phúc nhất trong mùa gieo chữ mới…
