https://www.facebook.com/149309531594022/

Câu lạc bộ đọc sách 4.0, Việt Trì, Viet Tri (2026)

24/11/2023

BẾP LỬA CỦA TÌNH ĐỜI ! ♥️

Nhớ về tuổi thơ của mình, nhà thơ xứ Đaghextan, Raxun Gamzatôp đã nhớ đến người mẹ thân yêu với những việc làm trở đi trở lại trong mỗi ngày vào sáng sớm, hay ban trưa và buổi tuối, suốt cả bốn mùa xuân – hạ - thu - đông. Đó là : đi lấy nước, đưa nôi và nhóm lửa. Nhóm lửa, đi lấy nước, đưa nôi. Đưa nôi, nhóm lửa và đi lấy nước. Bà đã làm những việc ấy như nhen nhóm, gìn giữ và nâng niu những gì quý giá nhất của đời mình.
Do hoàn cảnh riêng, những năm tháng tuổi thơ, Bằng Việt cũng chỉ sống với bà. Trong nỗi nhớ của nhà thơ, bà bao giờ cũng hiện lên cùng bếp lửa. Bởi mỗi ngày của tuổi thơ lận đận đều bắt đầu từ ngọn lửa bà nhen. Bên bếp lửa ấy, bà đã “bảo cháu nghe”, “ bà dạy cháu làm”, “bà chăm cháu học”… Sự sống của cháu đã được nhen lên và ấp iu cùng ngọn lửa ấy. Thì ra thế, ở đất nước nào ngọn lửa cũng là cội nguồn của sự sống, bếp lửa nào cũng nhọc nhằn, tần tảo, bếp lửa nào cũng nồng đượm, ấp iu.
"Ôi kì lạ và thiêng liêng – Bếp lửa!"
Đó là lời thốt lên từ niềm trân trọng, biết ơn, cũng là lời thốt lên khi chợt nhận ra trong một vật đơn sơ thế lại ẩn náu bao điều kì diệu đến thế.
Bếp lửa là lời tâm tình của đứa cháu hiếu thảo đang ở nơi xa gửi về người bà thân yêu ở quê nhà. Lời tâm tình được dệt bằng biết bao kỉ niệm tuổi thơ, mỗi kỉ niệm được bao bọc trong một nỗi nhớ thương vừa dâng trào vừa sâu lắng. Cả bài thơ là một dòng tâm trạng, một dòng hồi ức. Mặc dù tác giả đã có ý sắp xếp theo trật tự thời gian nhưng toàn bài vẫn cứ là một dòng chảy tự nhiên xáo động. Những thương nhớ cứ xô đẩy trật tự sắp đặt, cảm xúc cứ giành lấy quyền dẫn dắt ý tứ. Cho nên các khổ thơ, đoạn thơ dài ngắn không đều. Giọng điệu bài thơ là sự hoà điệu giữa hai sắc điệu : kể lể (tự sự) nắm vai trò tổ chức chung đối với toàn bài, và cảm thương (trữ tình) thấm đượm vào mỗi kỉ niệm, mỗi đoạn thơ. Nhưng đọc toàn bài, thấy sắc thái cảm thương, nhớ nhung da diết cứ muốn trào dâng, lấn át tất cả. Mạch tự sự kể lể mờ đi, lẩn mình vào mạch cảm xúc.
Trước hết hãy nói đến mạch chuyện, mạch kể. Kể bao giờ cũng nhằm tái hiện lại sự việc. Các sự việc được kể tiếp nối thành một chuỗi, tạo thành mạch chuyện nào đó trong bài thơ. Bằng Việt kể không nhiều, nhưng khá rành rọt. Nhớ từng thời điểm, rành rõ từng quãng thời gian, từng cảnh ngộ gia đình trong những biến động chung của cuộc đời, của đất nước: “Lên bốn tuổi”, “Tám năm ròng”, “Năm giặc đốt làng”, “Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ”, rồi thì “Giờ cháu đã đi xa…”. Lần theo những mốc thời gian ấy, các sự kiện được kể dù tản mạn nhưng cứ chắp nối và tạo thành một một cái cốt chung cho cuộc chuyện trò với bà trong tâm tưởng. Nhưng những sự việc sống trong nỗi nhớ bao giờ cũng được bao bọc bởi tâm tình. Huống chi đây lại là những sự việc thuộc về quãng ngọn nguồn của đời người. Vì thế mỗi một kỉ niệm thức dậy là biết bao tâm tình sống dậy. Cứ thế, theo với mạch sự việc, mạch tâm tình cũng hiển hiện và dâng trào. Thiếu một tâm tình sâu nặng, thì các sự việc thời thơ ấu gian khổ có được tái hiện kĩ đến mấy, cũng khó mà thành thơ.
Ngần ấy sự việc suốt mấy chục năm đó chỉ xoay quanh hình ảnh bếp lửa của bà. Lửa là ánh sáng, lửa là hơi ấm. Bếp lửa lặng thầm nuôi dưỡng mọi gia đình, nuôi dưỡng cả sự sống này. Nép mình trong góc nhà, xó bếp, còn gì mộc mạc khiêm nhường hơn bếp lửa? Nhưng cũng có gì cao quý thiêng liêng hơn? Suốt ngày, suốt tháng, suốt năm, bếp lửa cứ lụi cụi, hi sinh, tần tảo. Cho nên, nhớ về bếp lửa là nhớ về bà. Bài thơ mở đầu bằng một khổ thơ ba câu. Thì đó chính là sự gắn bó tự nhiên kì lạ giữa hai hình ảnh thân thương:
"Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết máy nắng mưa".
Ngọn lửa “chờn vờn sương sớm” là ngọn lửa thực trong lòng bếp bập bùng nhen lên mỗi sớm mai. Nhưng ngọn lửa “ấp iu nồng đượm” đã là ngọn lửa của lòng bà chăm sóc, cưu mang. Theo trình tự thơ, ngọn lửa cứ chập chờn, bập bùng, hình tượng thơ cứ tỏ dần, tỏ dần: bên bếp lửa là dáng hình bà qua nắng mưa, qua năm tháng.
Kể từ đó, hình ảnh bếp lửa cứ cháy trong những kỉ niệm của tình bà cháu. Qua những năm tháng đói khổ. Qua những năm tháng chiến tranh. Cháu bắt đầu biết nhớ mùi khói là khi lên bốn. Thì đó cũng là năm đói kém (1945). “Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy” cố bươn bả đưa gia đình qua khỏi thì đói kém, nhưng vẫn cứ chìm đi. Trong kí ức chỉ còn lưu lại những gì khốn khổ thương tâm: đói mòn, đói mỏi, khô rạc ngựa gầy, khói hun nhèm mắt cháu… Bởi thế mùi khói từ những năm đầu đời qua mấy chục năm ròng, vẫn cứ còn nguyên trong kí ức, chẳng thể tiêu tan:
"Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!"
Mùi khói của quá khứ làm cay sống mũi hiện tại? Hay là nhớ thương từ hiện tại đã làm sống dậy ngọn khói từng hun nhèm mắt cháu của mấy chục năm xưa? Trong khoảnh khắc ấy, hồi ức hoài niệm của con người đã xoá đi cái khoảng cách thời gian mấy chục năm trời.
Trong những năm tháng ấy, bên cạnh bà cháu, bên cạnh bếp lửa còn có một nhân vật nữa, giờ đây nhớ lại cháu cũng chẳng hề quên: ấy là chim tu hú – “Tu hú kêu trên những cánh đồng xa”. Tiếng chim gợi lên cái không gian mênh mông mà buồn vắng. Tiếng tu hú nhắc cảnh mùa màng sao trớ trêu trong những ngày đói kém. Tiếng chim tu hú lạc lõng chơ vơ côi cút như khát khao được che chở, ấp iu. Đứa cháu được sống trong sự săn sóc ấm áp của tình bà đã chạnh lòng thương con tu hú bé bỏng, thiệt thòi:
"Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?"
Thương con chim tu hú bất hạnh bao nhiêu là biết ơn những ngày hạnh phúc được bà đùm bọc, chi chút bấy nhiêu.
Nếu chim tu hú đáng thương là cảnh ngộ tương phản với đứa cháu được yêu thương, thì bếp lửa ân cần, ấm cúng, nhẫn nại của bà lại tương phản với ngọn lửa thiêu huỷ dã man của bọn giặc.
Một ngọn lửa thù địch với sự sống:
"Năm giặc đốt làng cháy tàn, cháy rụi"
Một ngọn lửa nhen lên sự sống:
"Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng".
Bà đã chịu đựng tất cả nhọc nhằn, mất mát, hi sinh. Bà đã góp gom, ấp ủ, chắt chiu, nhen nhóm. Những gì bị thiêu cháy trong ngọn lửa dã man của bọn giặc, kì lạ thay, lại đang hồi sinh trong ngọn lửa của lòng bà !
Cứ thế cuộc đời cháu được chở che ân cần qua bao năm tháng. Cứ thế sự sống muôn đời được gìn giữ, nuôi dưỡng, trường tồn. Chính ngọn lửa của lòng bà đã nhen lên ngọn lửa bền bỉ trong bếp lửa kia ! Vừa kể lại, vừa tỏ lòng thương nhớ biết ơn, vừa suy tư. Đến đây nhà thơ mới đúc kết về sự kì lạ và linh thiêng bếp lửa của bà :
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – Bếp lửa !"
Và đứa cháu hiếu thảo ấy giờ đây đã lớn, đã đi rất xa nơi bếp lửa của bà, đã biết đến ngọn khói trăm miền, đã vui với ngọn lửa trăm nhà. Cháu đã đi ra với đất rộng trời cao, đến với những chân trời hạnh phúc. Nhưng trong lòng cháu vẫn chỉ nhớ về ngọn khói đã làm nhèm mắt cháu thuở lên bốn, chỉ nhớ về ngọn lửa tảo tần nắng mưa nơi góc bếp của bà. Cháu chẳng bao giờ quên bếp lửa, bởi đó là cội nguồn, bởi cuộc đời cháu đã được nhen lên từ ngọn lửa ấy:
"Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
Lời nhắc ấy là lời nhắc của ngọn lửa mà cháu đã mang theo từ bếp lửa của bà ! Thế là ngọn lửa của bà giờ đây đã cháy trong lòng cháu ! Một bếp lửa mới của cuộc đời đã được nhen lên ! Cứ thế, ngọn lửa của sự sống truyền đời, bất diệt !
Vậy là, nhìn vào hình tượng thơ, có thể thấy một cấu trúc tinh vi và sống động. Cặp hình tượng căn bản là Cháu – Bà, trong đó Bà là trung tâm. Nhưng để làm nổi bật ấn tượng sâu nặng về bà, thi sĩ còn khai triển một tương quan đa dạng với nhiều hình tượng khác[1]. Trầm tư trước mỗi tương quan ấy, lòng thi sĩ lại sống dậy một niềm thương cảm. Thế giới trữ tình của thi phẩm lại được làm giàu lên. Cứ thế, tiếng nói tâm tình càng lúc càng được mở rộng thêm, sâu nặng hơn, lan xa mãi.
Bếp lửa là bài thơ cảm động ! Tình cảm dào dạt trong lòng đã tìm đến một giọng điệu, một nhịp điệu thật phù hợp. Ấy là giọng nồng đượm của lửa. Ấy là nhịp bập bùng của lửa! Giọng kể lể và bộc bạch cứ tràn ra, cứ dâng lên, mỗi lúc một nồng nàn, ấm nóng. Đâu phải ngẫu nhiên bài thơ bắt đầu bằng một đoạn ba câu, rồi càng những đoạn sau, số câu trong từng đoạn cứ nhiều lên mãi. Khi số lượng không nhiều, thì giọng thơ lại như cuồn cuộn lên. Lối trùng điệp được sử dụng hết sức biến hoá. Những kiểu câu lặp lại, những vế câu láy lại, những lời nhấn nhá thật nhiều. Tất cả phối hợp với nhau góp phần tạo nên sự dạt dào xáo động của tâm tình, tất cả góp mình tạo nên cái nhịp chờn vờn, bập bùng dai dẳng của ngọn lửa. Này là “Một bếp lửa chờn vờn sương sớm, Một bếp lửa ấp iu nồng đượm”, “ Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn, Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng”, “Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm, Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi, Nhóm nồi xôi gạo mới thổi chung vui. Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”. Này là “Cháu thương bà biết mấy nắng mưa… Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa". Này là: “Bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học… “Có ngọn khói trăm tàu. Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả”. Vì lối viết như vậy mà người đọc bị cuốn vào một âm điệu thật đặc biệt. Đọc Bếp lửa chẳng những thấy được một dòng tâm tư sâu nặng dạt dào của một đứa cháu nghĩa tình hiếu thảo mà còn như thấy rõ ngọn lửa cứ chờn vờn, bập bùng suốt cả âm điệu nồng hậu của bài thơ.
Đọc bài thơ này, nhìn lại bếp lửa thân quen trong góc bếp nhà mình, hẳn cái nhìn của chúng ta cũng chẳng thể còn như trước.

- Bài viết của thầy Chu Văn Sơn
(Bàn về bài thơ "Bếp lửa" của Bằng Việt)
Nguồn Văn ST

24/11/2023

🌷🌷 MỘT SỐ KIẾN THỨC CẦN CÓ ĐỂ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN THƠ
(Nguồn: Page Chuyên Văn)
—————————-
1. Những nét khái quát về tác giả, tác phẩm:
1.1. Tác giả:
- Xác định vị trí của tác giả trong một thể loại / một giai đoạn văn học / một trào lưu sáng tác hoặc trong toàn bộ tiến trình của nền văn học.
- Nêu được phong cách nghệ thuật của tác giả. Đối với những tác giả chưa hoặc không định hình về phong cách nghệ thuật, có thể nêu những đề tài quen thuộc trong các sáng tác của họ.
- Nêu được những tác phẩm tiêu biểu của tác giả: kể tên một số bài thơ hoặc tập thơ tiêu biểu.
1.2. Tác phẩm:
Nêu được một số nét khái quát của bài thơ: như xuất xứ, hoàn cảnh ra đời hoặc vị trí của bài thơ trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của tác giả.

2. Thể thơ:
2.1. Các thể thơ cố định:
- Thơ bốn chữ: Tất cả các dòng thơ đều chỉ có bốn chữ (Chú bé loắt choắt/ Cái xắc xinh xinh/ Cái chân thoăn thoắt/ Cái đầu nghênh nghênh – “Lượm”, Tố Hữu).
- Thơ năm chữ: Tất cả các dòng thơ đều chỉ có năm chữ (Sóng bắt đầu từ gió/ Gió bắt đầu từ đâu/ Em cũng không biết nữa/ Khi nào ta yêu nhau – “Sóng”, Xuân Quỳnh).
- Thơ sáu chữ: Tất cả các dòng thơ đều chỉ có sáu chữ (Quê hương là chùm khế ngọt/ Cho con trèo hái mỗi ngày/ Quê hương là đường đi học/ Con về rợp bướm vàng bay – “Bài học đầu cho con”, Đỗ Trung Quân).
- Thơ bảy chữ: Tất cả các dòng thơ đều chỉ có bảy chữ (Mơ khách đường xa khách đường xa/ Áo em trắng quá nhìn không ra/ Ở đây sương khói mờ nhân ảnh/ Ai biết tình ai có đậm đà? – “Đây thôn Vĩ Dạ”, Hàn Mặc Tử).
- Thơ tám chữ: Tất cả các dòng thơ đều chỉ có tám chữ (Bữa nay lạnh mặt trời đi ngủ sớm/ Anh nhớ em, em hỡi anh nhớ em/ Không gì buồn bằng những buổi chiều êm/ Mà ánh sáng đều hòa cùng bóng tối – “Tương tư chiều”, Xuân Diệu).
- Thơ lục bát: Gồm từng cặp câu, trong đó câu đầu sáu chữ, câu sau tám chữ và cứ lặp lại như vậy cho đến hết bài (Nắng mưa là bệnh của trời/ Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng/ Hai thôn chung lại một làng/ Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này – “Tương tư”, Nguyễn Bính).
- Thơ song thất lục bát: Gồm một cặp câu bảy chữ rồi đến một cặp lục bát và cứ lặp lại như vậy cho đến hết bài (Thuở trời đất nổi cơn gió bụi/ Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên/ Xanh kia thăm thẳm từng trên/ Vì ai gây dựng cho nên nỗi này – “Chinh phụ ngâm”, Đặng Trần Côn - Đoàn Thị Điểm).
- Thơ thất ngôn bát cú Đường luật: Bài thơ gồm có tám câu, mỗi câu bảy chữ, thường có kết cấu bốn phần: đề, thực, luận, kết, mỗi phần có hai câu (“Thu điếu” – Nguyễn Khuyến; “Thu hứng” – Đỗ Phủ, “Tự tình II” – Hồ Xuân Hương,…).
2.2. Thể thơ tự do: Là thể thơ mà số chữ ở mỗi dòng thơ không cố định, không tuân theo bất cứ một quy luật nào (Áo anh rách vai/ Quần tôi có vài mảnh vá/ Miệng cười buốt giá/ Chân không giày/ Thương nhau tay nắm lấy bàn tay – “Đồng chí”, Chính Hữu).

3. Dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình:
- Chủ thể trữ tình là khái niệm để chỉ người thể hiện thái độ, cảm xúc, tư tưởng của mình trong suốt văn bản thơ.
- Có hai dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình:
+ Xuất hiện trực tiếp với các đại từ nhân xưng như tôi, ta, chúng ta, anh, em,…
Ví dụ: Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau (Sóng – Xuân Quỳnh)
+ Xuất hiện gián tiếp dưới hình thức chủ thể ẩn (không xưng danh)
Ví dụ: Câu cá mùa thu (Nguyễn Khuyến), Tự tình bài 2 (Hồ Xuân Hương),…

4. Đề tài của bài thơ:
Đề tài là một đối tượng hay một mảng hiện thực được nhà thơ lựa chọn để đưa vào trong tác phẩm của mình.
Ví dụ: Bài thơ “Cảm xúc mùa thu” của Đỗ Phủ viết về đề tài là mùa thu; bài thơ “Tự tình” (II) của Hồ Xuân Hương có đề tài là người phụ nữ trong xã hội phong kiến; bài thơ “Đồng chí” (Chính Hữu) viết về đề tài người lính trong kháng chiến chống Pháp,…

5. Chủ đề của bài thơ:
- Chủ đề là một khía cạnh, một phượng diện quan trọng của đề tài mà nhà thơ tập trung thể hiện trong tác phẩm.
- Chủ đề của bài thơ cũng thường gắn liền với tư tưởng, tình cảm, thông điệp của tác giả.
Ví dụ: Bài thơ “Tự tình” (II) của Hồ Xuân Hương
- Chủ đề của bài thơ là nỗi lòng buồn tủi, phẫn uất của người phụ nữ trước tình cảnh duyên phận hẩm hiu.
- Qua đó, tác giả thể hiện sự đồng cảm với nỗi bất hạnh và khát vọng hạnh phúc của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

6. Bố cục của bài thơ:
- Bố cục của một bài thơ là cách tổ chức, triển khai, hướng phát triển của bài thơ.
- Tìm bố cục của bài thơ là chỉ ra được bài thơ được tổ chức thành bao nhiêu phần, nội dung khái quát của từng phần là gì.
Ví dụ: Bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu
Bài thơ được chia làm ba phần:
- Phần một (bảy câu thơ đầu): Cơ sở hình thành tình đồng chí.
- Phần hai (mười câu thơ tiếp theo): Cơ sở gắn kết tình đồng chí.
- Phần ba (ba câu kết): Biểu tượng đẹp về tình đồng chí.

7. Phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của bài thơ:
- Lần lượt đi vào phân tích, đánh giá toàn bộ bài thơ theo bố cục đã chia.
- Chú ý các chi tiết, hình ảnh tiêu biểu, các biện pháp nghệ thuật và tác dụng của chúng trong việc thể hiện nội dung, tư tưởng của bài thơ.

7.1. Các hình ảnh trong thơ:
- Thơ không kể lại các sự việc như truyện. Với dung lượng ngôn từ ngắn gọn và cách tổ chức cô đọng, nó thiên về gợi tả thông qua hệ thống các hình ảnh.
- Phân tích các hình ảnh trong thơ không chỉ là xác định ý nghĩa tả thực của nó, mà quan trọng hơn là đi tìm cái ý nghĩa biểu tượng (tượng trưng) mà nhà thơ gửi gắm đằng sau các hình ảnh đó.
Ví dụ: Trong bài thơ “Tự tình (II)” của Hồ Xuân Hương có hai câu thơ:
Xiên ngang mặt đất rêu từng đám
Đâm toạc chân mây đá mấy hòn
Hai hình ảnh đáng chú ý là “rêu” và “đá”:
+ Nghĩa tả thực: Chỉ sự mọc lan của rêu trên mặt đất, sự trơ trọi của đá in lên nền trời.
+ Nghĩa biểu tượng: “rêu” là loài nhỏ bé, “đá” là thứ vô tri, đó là biểu tượng cho thân phận của người phụ nữ bị rẻ rúng trong xã hội phong kiến. Rêu muốn “xiên ngang”, đá muốn “đâm toạc” là thể hiện cái khát vọng quẫy đạp, muốn phá phách để bứt tung mọi thứ ràng buộc của lễ giáo phong kiến đã giam hãm người phụ nữ.
- Lưu ý: muốn hiểu được ý nghĩa biểu tượng của các hình ảnh, cần đặt nó trong chỉnh thể của bài thơ, trong mối liên hệ của nó với chủ đề của bài thơ, với các hình ảnh khác để tránh sự suy diễn, gán ghép ý nghĩa một cách tùy tiện, vô căn cứ.

7.2. Nêu và chỉ ra tác dụng của các biện pháp tu từ trong thơ:
Số lượng các biện pháp tu từ là rất nhiều, được chia làm ba cấp độ: tu từ ngữ âm, tu từ ngữ nghĩa, tu từ cú pháp. Ở đây chỉ nêu ra một số biện pháp tu từ thường gặp:
- So sánh: So sánh là đem sự vật này đối chiếu với sự vật khác miễn là giữa các sự vật có một nét giống nhau nào đó, nhằm gợi ra hình ảnh cụ thể, những cảm xúc thẩm mỹ trong nhận thức của người đọc, người nghe.
Ví dụ: Anh yêu em như yêu đất nước/ Vất vả, đau thương, tươi thắm vô ngần (“Nhớ” – Nguyễn Đình Thi).
- Nhân hóa: Nhân hóa là gọi hoặc tả sự vật, cây cối, đồ vật bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người, làm cho sự vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người.
Ví dụ: Ôi con sóng nhớ bờ/ Ngày đêm không ngủ được (“Sóng” – Xuân Quỳnh).
- Ẩn dụ: Ẩn dụ là gọi tên một sự vật, hiện tượng này bằng tên của một sự vật hiện tượng khác có nét giống nhau, nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
Ví dụ: Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng/ Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ (“Viếng lăng Bác” – Viễn Phương).
- Liệt kê: Liệt kê là kể ra hàng loạt các sự vật, sự việc hoặc đặc điểm của các sự vật, sự việc; nhằm cung cấp cho người đọc, người nghe một cái nhìn toàn diện hơn về đối tượng được nói đến.
Ví dụ: Không có kính rồi xe không có đèn/ Không có mui xe, thùng xe có xước (“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” – Phạm Tiến Duật).
- Điệp từ ngữ: Điệp từ ngữ là việc sử dụng lặp lại các từ ngữ nhằm nhấn mạnh nội dung biểu đạt, gây ấn tượng, cảm xúc cho người đọc, người nghe.
Ví dụ: Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng/ Thấy con đường chạy thẳng vào tim/ Thấy sao trời và đột ngột cánh chim (“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” – Phạm Tiến Duật).
- Điệp cấu trúc câu: Điệp cấu trúc câu (hay còn gọi là lặp cú pháp) là biện pháp mà trong đó câu sau lặp lại mô hình cấu tạo của câu trước, nhằm nhấn mạnh nội dung biểu đạt, gây ấn tượng, cảm xúc cho người đọc, người nghe.
Ví dụ: Trời xanh đây là của chúng ta/ Núi rừng đây là của chúng ta (“Đất Nước” – Nguyễn Đình Thi).
- Câu hỏi tu từ: Là việc sử dụng các câu hỏi nhưng không nhằm đợi câu trả lời, mà nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung cần biểu đạt.
Ví dụ: Sóng bắt đầu từ gió/ Gió bắt đầu từ đâu?/ Em cũng không biết nữa/ Khi nào ta yêu nhau (“Sóng” – Xuân Quỳnh).
- Đảo ngữ: Là biện pháp thay đổi trật tự cấu tạo ngữ pháp thông thường của câu, nhằm nhấn mạnh ý, nhấn mạnh đặc điểm của đối tượng và làm câu thơ, câu văn thêm sinh động, gợi cảm, hài hòa về âm thanh.
Ví dụ: Xiên ngang mặt đất rêu từng đám/ Đâm toạc chân mây đá mấy hòn (“Tự tình” bài 2 – Hồ Xuân Hương).
---

21/11/2023

🥑06 MỞ BÀI CHỌN LỌC NGHỊ LUẬN XÃ HỘI🥑
-----------
🍒TÌNH YÊU THƯƠNG
1. Có bao giờ bạn nghe được một tiếng lá rơi, thấy được chồi non mới nhú, hay bạn đã nắm lấy đôi bàn tay gầy gò của mẹ, hôn lên đôi mắt đầy nếp nhăn của cha để nhận ra họ đang già đi hay chưa? Bạn đã lắng nghe tiếng chim hót chào mừng ngày mới, lắng nghe tiếng rì rào bất tận trên những cánh đồng quê? Hay bạn đã chạm vào cánh hóa mềm mại của bó cúc trắng tinh, hay thử vuốt ve bộ lông mượt mà của chú mèo con bên nhà? Nếu chưa thì tôi đã may mắn hơn bạn rất nhiều, vì tôi làm được mọi thứ. Cuộc sống là bức tranh lung linh trong mắt tôi, là bản nhạc trầm bổng qua tai tôi, và là một cuộc sống yêu thương trong trái tim tôi…
2. “Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức dậy
Ta có thêm ngày mới để yêu thương”
Cuộc sống như một bát nước đầy chứa những giọt nước của yêu thương; nếu con người ta biết cách yêu thương và sẻ chia đi yêu thường thì bát nước ấy cứ thế sẽ đong đầy lên bằng những niềm vui và hạnh phúc; nhưng sẽ khô cạn dần dần nếu con người không chịu mở cửa trái tim để trao gửi yêu thương đi. Những con người không tiếp nhận thêm nước cho bát nước yêu thương ấy, tâm hồn sẽ héo úa và khô cạn đi từng ngày; họ sẽ dần mang một lối sống vô cảm, chỉ quan tâm đến những gì thỏa mãn cho sở thích của riêng mình.
🍒SỐNG HÒA NHẬP
Lũy tre đầu làng nếu tách mình ra thành những cây tre đơn độc thì thật khó để chống trọi lại với tai ương bão táp. Mặt biển mênh mông nếu tách mình ra thành những giọt nước lẻ loi thì những cơn sóng vốn là vẻ đẹp kiêu hãn của biển cũng sẽ dần tan biến. Đám mây trắng bồng bềnh trôi giữa trời, nếu tách mình ra thành ngàn đốm nhỏ li ti thì mãi mãi sẽ không bao giờ có một cơn mưa rào đổ ngang thế gian này nữa. Con người nếu tách mình ra khỏi cộng đồng thì liệu chúng ta có như lũy tre kia, mặt biển kia, đám mây kia đang tìm đến sự hủy diệt?
🍒Ý CHÍ – NGHỊ LỰC
Mở đầu cuốn tiểu thuyết “Tiếng chim hót trong bụi mận g*i”, tác giả có nhắc đến “Con chim chỉ hót một lần nhưng tiếng hót hay nhất thế gian , tiếng hót làm cho muôn loài thảng thốt, thượng đế trên trời cũng phải lắng tai nghe, đó là tiếng hót của loài chim họa mi. Nhưng chỉ khi nó đâm mình vào bụi g*i, chiếc g*i dài, nhọn xuyên qua trái tim bé nhỏ của nó thì tiếng hót ấy mới trở nên tuyệt diệu”. Sẽ không có vinh quang nào mà không phải trải qua nỗi đau khổ và hy sinh, nhưng khi vượt lên trên nỗi đau ấy, những thứ gì bạn được có, được cống hiến sẽ trở nên ý nghĩa và quý báu hơn rất nhiều…
🍒HẠNH PHÚC
“Hạnh phúc ơi! Hạnh phúc ở thật gần
Nhưng không phải ai cần đều có được
Cuộc đời có những điều không biết trước
Hạnh phúc trong tay lại bước xa dần”
(Hạnh phúc thật gần)
Nếu ví rằng cuộc sống là một bản nhạc với vô vàn những giai điệu trầm bổng khác nhau thì hạnh phúc lại chính là một nốt nhạc du dương để đưa con người hòa vào âm điệu của cuộc sống. Liệu có phải vì thế mà con người cứ mải miết đợi chờ hạnh phúc sẽ đến với mình hay không? Có một sự thật rằng: chúng ta sẽ chẳng bao giờ tìm thấy hạnh phúc nếu như cứ chờ đợi hạnh phúc ở những chân trời xa xôi, huyễn hoặc. Con người chỉ thực sự hạnh phúc khi họ tìm kiếm cho mình những khát khao giản dị giữa đời thường.
🍒SỐNG LÀ CHÍNH MÌNH
Cuộc sống là những mảnh ghép muôn màu. Bên cạnh màu đỏ chói lọi là màu trắng tinh khôi, bên cạnh màu vàng rực rỡ là màu xanh dịu mát. Mỗi chúng ta là một mảnh ghép số phận mang tính cách và sứ mệnh khác nhau tồn tại trên cuộc sống này. Mảnh ghép nào cũng quý, màu sắc nào cũng đẹp nhưng đừng để gam màu của mình bị pha tạp, hình dạng của mình bị bóp méo. Hãy sống là chính mình.
ST

21/11/2023

10 câu chuyện ngắn và 10 bài học sâu sắc giúp bạn sống ý nghĩa hơn

Cuộc sống là vô vàn những câu chuyện: Câu chuyện dài, câu chuyện ngắn, chuyện vui, chuyện buồn… Trong đó có những câu chuyện ẩn giấu những bài học, những triết lý cuộc sống giúp bạn sống tốt và ý nghĩa hơn trong cuộc đời.

Câu chuyện 1.
Một em bé nói với mẹ: “Mẹ ơi, hôm nay mẹ rất đẹp!”
Bà mẹ hỏi: “Ơ, sao con lại khen mẹ như thế?”
Em bé trả lời: “Bởi vì hôm nay mẹ… không nổi giận!”.

Bài học làm người rút ra:
Vẻ đẹp ngoại hình phụ thuộc vào tâm tính của chúng ta. Nếu một tâm tính nổi giận, tức tối sẽ làm cho khuôn mặt của bạn cũng ít thiện cảm đi. Vì thế người xưa mới khẳng định rằng: “Tâm sinh tướng”. Bởi vậy muốn để trở nên đẹp hơn thì bạn hãy rèn luyện tâm hồn của mình luôn thánh thiện nhé.

Câu chuyện 2.
Có ông chủ bắt con trai làm việc vất vả ngoài đồng.
Bạn bè nói với ông ta: “Ông không cần phải bắt con trai khó nhọc như thế, giống cây này tự nhiên cũng phát triển.” Ông chủ nói: “Tôi dạy dỗ con cái chứ đâu phải tôi chăm cây công nghiệp”.
Bài học làm người rút ra:
Cách dạy con nên người tốt nhất là để chúng tham gia lao động, để chúng hiểu được giá trị lao động và thông cảm với sự vất vả của cha mẹ chúng

Câu chuyện 3.
Một người đi tìm việc làm, trên hành lang đến phòng phỏng vấn thuận tay nhặt mấy tờ giấy rác dưới đất và bỏ vào thùng. Vị phụ trách phỏng vấn vô tình nhìn thấy, bèn quyết định nhận anh vào làm việc.
Bài học làm người rút ra:
Nhiều hành động có vẻ nhỏ nhặt nhưng nó lại phản ánh giá trị tốt của một con người và đem lại sự nể trọng của những người xung quanh.

Câu chuyện 4.
Cậu bé nọ học việc trong một tiệm sửa xe đạp. Một ngày, có người khách đem đến một chiếc xe đạp hư. Cậu không những sửa lại cho thật tốt, mà còn lau chùi cho chiếc xe cho sạch đẹp.
Những người học việc khác cười nhạo cậu bé dại dột, đã chẳng được thêm chút tiền công nào lại còn tốn sức.
Hai ngày sau, người khách trở lại, thấy chiếc xe đạp vừa tốt vừa đẹp như mới mua, liền đưa cậu bé về hãng của ông ta để làm việc với mức lương cao.
Bài học làm người rút ra:
Có những hành động không vụ lợi mang cái tâm trong sáng, đôi khi sẽ đem lại những điều may mắn trong cuộc sống

Câu chuyện 5.
Một huấn luyện viên quần vợt nói với học sinh: “Làm thế nào tìm được quả bóng rơi vào đám cỏ?
Một người nói: “Bắt đầu tìm từ trung tâm đám cỏ”.
Người khác nói: “Bắt đầu tìm từ nơi chỗ trũng nhất”.
Kẻ khác lại nói: “Bắt đầu tìm từ điểm cao nhất”.
Đáp án huấn luyện viên đưa ra là: “Làm từng bước, từ đám cỏ đầu này đến đầu kia”.
Bài học làm người rút ra:
Hóa ra phương pháp để đạt mục đích trong cuộc sống thật đơn giản, cứ tuần tự, từng bước, đừng nhảy vọt từ số 1 đến số 10.

Câu chuyện 6.
Có một con gà nhỏ đang tìm cách phá vỏ trứng để chui ra, nó chần chừ e ngại thò đầu ra ngoài ngó nghiêng xem xét sự đời. Đúng lúc đó, 1 con rùa đi ngang qua, gánh trên mình chiếc mai nặng nề. Thấy thế, con gà nhỏ quyết định rời bỏ cái vỏ trứng ngay lập tức.
Bài học làm người rút ra:
Muốn thoát ly gánh nặng trên vai trong cuộc sống đừng có chần chừ mà nên dứt khoát ngay như chú gà trong câu chuyện này.

Câu chuyện 7.
Có mấy em bé rất muốn làm thiên thần; Thượng Đế cho mỗi em một chân đèn và dặn trong lúc chờ Ngài trở lại, hãy giữ cho mấy cái chân đèn luôn sáng bóng.
Một ngày, hai ngày, rồi 1 tuần trôi qua, không thấy Thượng Đế quay trở lại. Tất cả các bé đều bỏ cuộc.
Chỉ có một em bé vẫn lau chùi chân đèn sáng bóng dù cho Thượng Đế không đến. Mọi người đều chê em dại.
Kết quả, chỉ có em được trở thành thiên thần..
Bài học làm người rút ra:
Hãy luôn có tấm lòng thật thà và làm việc tận tụy vì Ông trời có mắt và rất công bằng.

Câu chuyện 8.
Con nhái ở bên ruộng nói với con nhái ở bên vệ đường: “Anh ở đây quá nguy hiểm, dọn qua chỗ tôi mà ở”.
Con nhái ở bên đường trả lời: “Tôi quen rồi, dọn nhà làm chi cho vất vả”.

Mấy ngày sau nhái ở bên ruộng đi thăm nhái bên đường, nó đã bị xe cán chết, xác nằm bẹp dí.
Bài học làm người rút ra:
Hãy thực hiện theo những lời góp ý chân thành, đừng để tính lười biếng của bạn làm hại bản thân mình.

Câu chuyện 9
Chàng thanh niên đến xin làm môn đệ một vị thần.
Đúng lúc ấy, 1 con nghé chui lên từ vũng lầy, toàn thân lấm đầy bùn dơ bẩn.
Vị thần nói với chàng thanh niên: “Con tắm rửa cho nó dùm ta”.
Chàng kinh ngạc: “Con đi học chứ đâu đi chăn trâu?”.
Vị thần nói: “Con không chăm chỉ vâng lời, thì làm môn đệ của ta thế nào được.”
Bài học làm người rút ra:
Hãy biết làm cả những công việc lấm lem, bùn đất rây bẩn chứ không chỉ là lý thuyết suông. Đó chính là cách để bạn “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” như cách dạy của vị thần trên.

Câu chuyện 10
Một cửa hàng đèn thường sáng trưng, có người hỏi: “Tiệm của anh dùng loại đèn nào vậy, dùng rất bền”.
Chủ cửa hàng nói: “Đèn bị hư hoài đấy chứ, chẳng qua là chúng tôi thay ngay khi nó bị hư thôi”.
Bài học làm người rút ra:
Cái mà bạn nhìn thấy tận mắt chưa chắc đã là phải thế. Sự thật nó hoàn toàn khác so với suy nghĩ của bạn.
Trên đây là 10 câu chuyện ngắn và bài học ý nghĩa về cách làm người.
Nguồn ST

16/11/2023

Bức ảnh của một đứa trẻ khóc khi đang chơi đàn được xếp vào một trong những bức ảnh gây xúc động nhất trong lịch sử hiện đại.

Bức ảnh này chụp một cậu bé 12 tuổi người Brazil (Diego Frazzo Turkato), chơi violin trong đám tang của thầy giáo, người đã cứu cậu khỏi môi trường nghèo đói và đầy bất ổn mà cậu sống.

Trong hình ảnh này, tình người được nói lên cho toàn thế giới:
“Hãy nuôi dưỡng tình yêu thương và lòng nhân ái trong mỗi đứa trẻ. Chỉ khi đó, bạn mới xây dựng được một nền văn minh vĩ đại, một quốc gia vĩ đại.

16/11/2023

CÁI GÌ CŨNG CÓ GIÁ CỦA NÓ!
-----------------------------------------------------
Cái giá của chần chừ chính là mất mát
Cái giá của thành công chính là đã trải qua nhiều lần thất bại
Cái giá của sự giàu có chính là kiệt sức, thiếu thốn về tinh thần
Cái giá của hạnh phúc viên mãn tuổi già chính là bao nhiêu thăng trầm giông bão thời tuổi trẻ…
Cái giá của một người tử tế là chính những thử thách họ phải trả lời suốt đời bằng bản thân.

Thế nên khi quyết định bất cứ điều gì hãy nghĩ đến cái giá phải trả, quyết định xem nó có đáng không, bản thân có trả được không rồi hãy làm.

Quyết định sống lười biếng và thiếu mục tiêu thì có sẵn sàng trả giá với cuộc đời đầy màu sắc, sung túc và năng động sau này của mình không?

Sống hời hợt với mọi người thì có sẵn sàng trả giá với sự trống vắng không?

Lười biếng không học hỏi thì có sẵn sàng trả giá với mức lương thấp kém, vị trí nhỏ bé ở chỗ làm không?

Chần chừ mãi không chịu cố gắng làm việc thì có sẵn sàng trả giá với sự hối hận cắn rứt, nghèo đói mòn kiếp sau này không?

Nếu biết rằng cái gì cũng có cái giá của nó rồi thì khi đã quyết định làm một cái gì đó thì hãy làm hết sức và đừng hối hận.

Vì hàng mua rồi chẳng thế trả lại, người đi rồi sao níu giữ, thời gian trôi qua có lấy lại được đâu?

Mỗi người chỉ sống có một lần. Đời này, đừng để hối tiếc mà nói hai chữ giá như.

VÌ VẬY, MỘT KHI ĐÃ QUYẾT ĐỊNH LÀ BẠN ĐÃ ĐÁNH CƯỢC MỌI THỨ CỦA MÌNH, HÃY QUYẾT LIỆT!!

Nguồn: sưu tầm

16/11/2023

15 KỸ NĂNG SINH TỒN QUAN TRỌNG CỨU VỚT ĐỜI BẠN LÚC NGUY CẤP

1. Nhớ giới hạn chịu đựng của cơ thể
- 3 phút thiếu không khí
- 3 ngày thiếu nước
- 3 tuần thiếu thức ăn

2. Đừng cố rút dao hay vật sắc nhọn ra khỏi vết thương
Các chuyên gia y tế nói rằng, dao nằm nguyên vị trí sẽ ngăn việc chảy máu - hậu quả nguy hiểm nhất khi bị đâm. Việc bạn nên làm là cố gắng hạn chế việc chảy máu thêm trong khi đợi nhân viên y tế tới.

3. Cẩn trọng trong 3 phút đầu sau khi cất cánh và 8 phút cuối trước khi hạ cánh
Theo các nghiên cứu, 80% các vụ đâm máy bay xảy ra ở các thời điểm này. Điều nên làm là ngồi yên trong tư thế thắt dây an toàn và cố gắng nhớ lại các bước cần thực hiện nếu xảy ra sự cố.

4. Nếu kẹt trong một đám cháy, cố gắng ở càng sát mặt đất càng tốt
Các chuyên gia nhắc nhở rằng nguy cơ lớn nhất trong đám cháy là ngộ độc khí CO chứ không phải bị bắt lửa. Để tránh hít phải khí độc, cố gắng bò sát mặt đất nhất có thể cho tới khi bạn thoát khỏi vùng nguy hiểm.

5. Không làm phồng áo cứu sinh trước khi thoát ra khỏi máy bay
Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp máy bay phải hạ cánh khẩn cấp xuống nước, nước tràn vào khoang. Nếu bơm phồng áo cứu sinh khi còn ở trong máy bay sẽ khiến bạn dễ lơ lửng lên trần, không thể tự di chuyển được. Việc nên làm là hít thở sâu và bơi ra khỏi máy bay với áo cứu sinh còn xẹp. Chỉ khi đã ra khỏi máy bay an toàn mới nên kéo dây áo phao cho phồng lên.

6. Biết thực hiện thủ thuật Heimlich để chữa hóc dị vật
Các chuyên gia y tế khuyên mọi người đều nên học thủ thuật Heimlich để cứu chính mình và người khác khỏi hóc thức ăn. Các bước thực hiện đơn giản:
- Đứng sau nạn nhân, vòng tay ra phía trước (vùng thượng vị) của họ.
- Bàn tay phải nắm lại, bàn tay trái nắm lấy tay phải, áp sát vào vùng thượng vị nạn nhân, giật mạnh nắm tay lên phía trên.
Làm lại nhiều lần, có thể lần sau nhanh và mạnh hơn cho tới khi nạn nhân ho được dị vật ra.
- Nếu sau khi làm các bước trên vẫn chưa hiệu quả, đặt nạn nhân nằm, quỳ hai chân sang hai bên đùi họ. Nắm 2 bàn tay thành nắm đấm, đột ngột ấn vào dưới xương ức theo chiều từ dưới lên. Làm lại nhiều lần cho tới khi dị vật bắn ra.

7. Luôn mang theo một chiếc đèn pin có nguồn sáng mạnh
Các chuyên gia về an toàn cá nhân khuyên bạn nên coi vật dụng đơn giản này như một vũ khí hiệu quả trong các trường hợp bị quấy rối hay tấn công bất ngờ. Nếu thấy một người đáng ngờ định tấn công mình, hãy chiếu đèn pin ngay vào mặt họ. Kẻ tấn công sẽ tạm thời bị mất phương hướng, tạo cơ hội cho bạn tìm cách thoát thân.

8. Nhớ các nguyên tắc cơ bản cần thực hiện khi có cháy nổ
Thường khi đối mặt với một tình huống nguy hiểm chưa từng trải qua bao giờ, chúng ta sẽ đờ đẫn và không làm gì để cứu bản thân. Đó là lý do tại sao các chuyên gia an toàn khuyên cần luôn kiểm tra bản đồ lối thoát hiểm khẩn cấp ở bất cứ tòa nhà nào bạn hay đến. Phòng hơn tránh và đừng đợi nước tới chân mới cuống cuồng lo mà không biết làm gì.

9. Luôn mang theo thuốc chống dị ứng khi đi xa
Đặc biệt nếu bạn đi cắm trại hay chuẩn bị cho một chuyến đi dài, đừng quên mang theo thuốc chống dị ứng bởi bạn sẽ chẳng thể biết trước mình gặp tình huống đó hay không.

10. Khi dầu ăn trong chảo bốc cháy lúc đang đun bằng bếp ga, nhanh chóng tắt bếp và đậy thứ gì đó lên, thay vì đổ nước.
Cơ quan cứu hỏa cảnh báo không bao giờ dùng nước để dập lửa bắt cháy từ chất béo hay dầu. Nước sẽ lắng xuống đáy chảo rồi bốc hơi và khiến ngọn lửa mạnh hơn. Hành động đúng là đậy nồi đang bị cháy lại để cắt nguồn cung cấp nhiệt và oxy.

11. Luôn mang theo các giấy tờ tùy thân và thông tin sức khỏe của mình
Các giấy tờ này nên bao gồm những thông tin y tế như nhóm máu, các phản ứng dị ứng... Bằng cách này, nếu có gì bất trắc xảy ra, ngay cả người xa lạ cũng có thể giúp đỡ bạn nhanh chóng và hiệu quả. Đừng quên danh sách những số liên lạc khi cần.

12. Mùa lạnh không nên mặc áo cotton, chỉ mặc áo len.
Cần nhớ rằng da ướt sẽ mất nhiệt nhanh hơn nên điều quan trọng là cần giữ cho da càng khô thoáng càng tốt. Để đảm bảo nhiệt độ cơ thể không bị giảm quá nhanh vào mùa lạnh, nên mặc quần áo bằng sợi len - loại sợi này hấp thu hơi ẩm không khí rất tốt. Cotton hay những loại sợi khác kém hút ẩm hơn sẽ khiến bạn nhiễm lạnh ngay.

13. Đặt gương chiếu hậu đúng vị trí để quan sát khi lái xe
Chỉnh gương đúng giúp bạn nhìn được các xe đi phía sau mình. Khi ngồi vào ghế lái, hãy xem xét toàn bộ gương chiếu hậu và điều chỉnh cho hợp lý để tầm nhìn tốt nhất.

14. Không vừa đi vừa dùng điện thoại
Các chuyên gia về sức khỏe và an toàn nhấn mạnh rằng vừa sử dụng điện thoại vừa đi bộ có thể khiến bạn sao nhãng xung quanh, không chú ý tới các mối nguy (như có ô tô phóng với tốc độ cao đột nhiên đi ngang).

15. Nếu bạn đột nhiên cảm thấy mệt ở nơi công cộng, hãy nhờ chỉ một người trợ giúp
Bạn chỉ nên nhờ một người giúp đỡ bởi một hiện tượng tâm lý xã hội được gọi là hiệu ứng kẻ ngoài cuộc. Hiểu đơn giản là bạn sẽ có nhiều cơ hội nhận được sự giúp đỡ hữu ích từ một người nhất định hơn là từ một đám đông.

Nguồn ST

Câu lạc bộ đọc sách 4.0

24/11/2023

24/11/2023

21/11/2023

21/11/2023

16/11/2023

16/11/2023

16/11/2023

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category