28/08/2026
ĐỔI MỚI TỪ CHI BỘ – NÂNG SỨC CHIẾN ĐẤU CỦA ĐẢNG
Từ thực tiễn công tác xây dựng Đảng ở Tuyên Quang cho thấy, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng không chỉ được tạo nên bởi những chủ trương đúng, mà còn được quyết định bởi cách cấp ủy, chi bộ đưa chủ trương ấy vào cuộc sống. Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ vì thế đang trở thành yêu cầu cấp thiết, trực tiếp góp phần xây dựng tổ chức đảng vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân và tạo động lực cho phát triển.
Trong đời sống của một địa phương, có những thay đổi bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Một cuộc họp chi bộ bàn về con đường của thôn, một vấn đề trong sản xuất của người dân, việc vận động nhân dân thay đổi một tập quán đã tồn tại nhiều năm hay đơn giản là cách giải quyết một vướng mắc tưởng như rất cụ thể ở cơ sở. Nhưng đằng sau mỗi việc nhỏ ấy lại đặt ra những câu hỏi không hề nhỏ đối với tổ chức đảng: Cấp ủy có nắm được thực tiễn không? Chi bộ có thực sự gần dân, hiểu dân không? Đảng viên có dám nói thẳng, nói thật và nhận trách nhiệm không? Nghị quyết được ban hành có trở thành hành động hay chỉ dừng lại trên giấy? Những câu hỏi ấy hiện hữu trong quá trình xây dựng Đảng ở Tuyên Quang cũng như ở nhiều địa phương trong cả nước, nhất là trong bối cảnh yêu cầu đối với năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng ngày càng cao.
Tuyên Quang là địa phương có truyền thống cách mạng, địa bàn rộng, nhiều khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; điều kiện phát triển giữa các địa bàn còn có sự khác biệt. Trong quá trình phát triển, tỉnh đang đứng trước nhiều nhiệm vụ đan xen: vừa phải tiếp tục củng cố nền tảng kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát huy tiềm năng đất đai, du lịch, nông nghiệp; vừa phải giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Những nhiệm vụ đó không thể chỉ được giải quyết bằng các chủ trương ở cấp tỉnh hay cấp huyện, mà cuối cùng phải được cụ thể hóa và tổ chức thực hiện ở từng xã, từng thôn, từng cơ quan, đơn vị và trước hết là ở từng chi bộ.
Trong bối cảnh đó, phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng ở cơ sở cũng đứng trước những yêu cầu mới. Người dân ngày càng quan tâm trực tiếp hơn đến hiệu quả của chính sách; những vấn đề về đất đai, sinh kế, môi trường, sản xuất, việc làm, xây dựng cơ sở hạ tầng, chuyển đổi số, cải cách hành chính hay chất lượng dịch vụ công đòi hỏi cấp ủy phải gần dân hơn, nắm chắc thực tiễn hơn và phản ứng nhanh hơn trước những vấn đề phát sinh. Nếu phương thức lãnh đạo vẫn thiên về truyền đạt một chiều, nếu sinh hoạt chi bộ chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản, đánh giá chung chung, thì khoảng cách giữa nghị quyết và cuộc sống rất dễ xuất hiện. Ngược lại, khi cấp ủy thực sự coi cơ sở là nơi kiểm nghiệm chủ trương, coi ý kiến của nhân dân là một nguồn thông tin quan trọng để lãnh đạo, coi chất lượng sinh hoạt chi bộ là nơi trực tiếp rèn luyện bản lĩnh và trách nhiệm của đảng viên, thì mỗi nghị quyết sẽ có cơ hội trở thành một chương trình hành động cụ thể.
Đó cũng chính là vấn đề đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng ở Tuyên Quang hiện nay: làm thế nào để đổi mới phương thức lãnh đạo không trở thành một khái niệm chung chung, mà thực sự tạo ra chuyển biến trong từng chi bộ; làm thế nào để sinh hoạt chi bộ không chỉ “đúng kỳ, đủ buổi”, mà thực sự là nơi bàn những việc cần bàn, giải quyết những vấn đề cần giải quyết và tạo ra sự thống nhất hành động?
Trong xây dựng Đảng, chi bộ là nơi gần dân nhất, trực tiếp nhất và cũng là nơi những chủ trương của Đảng được kiểm nghiệm bằng thực tiễn sinh động nhất. Đối với Tuyên Quang, điều này càng có ý nghĩa bởi đặc điểm địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội không đồng đều và những yêu cầu phát triển đặt ra ngày càng đa dạng. Một nghị quyết về phát triển kinh tế ở một xã vùng thấp có thể cần cách triển khai khác với một địa bàn miền núi; một chủ trương về xây dựng nông thôn mới ở nơi có điều kiện giao thông thuận lợi sẽ khác với nơi địa hình chia cắt; việc vận động người dân thay đổi phương thức sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa hay bảo vệ môi trường cũng không thể áp dụng một cách máy móc. Chính vì vậy, năng lực lãnh đạo của chi bộ trước hết thể hiện ở khả năng nắm bắt thực tiễn, nhận diện đúng vấn đề và lựa chọn cách làm phù hợp. Một chi bộ mạnh không phải chỉ là chi bộ duy trì đầy đủ chế độ sinh hoạt, mà phải là tổ chức có khả năng biến những yêu cầu chung thành nhiệm vụ cụ thể của địa phương, biến chủ trương thành hành động và biến hành động thành kết quả có thể kiểm chứng.
Thực tiễn công tác Đảng ở Tuyên Quang cho thấy, càng ở những nơi điều kiện còn khó khăn thì yêu cầu đối với vai trò của tổ chức đảng càng lớn. Khi một chủ trương mới được triển khai, người dân không chỉ cần được nghe giải thích mà còn cần thấy cán bộ, đảng viên thực sự hiểu vấn đề, biết cách tổ chức thực hiện và sẵn sàng đồng hành với họ. Trong xây dựng nông thôn mới, phát triển sản phẩm đặc trưng, giảm nghèo, xây dựng các mô hình kinh tế, bảo vệ rừng hay vận động nhân dân tham gia các phong trào ở cơ sở, vai trò của chi bộ không thể chỉ là ban hành nghị quyết. Điều quan trọng hơn là chi bộ phải biết chọn đúng việc để làm trước, phân công đúng người để làm, huy động được sự tham gia của các tổ chức đoàn thể và quan trọng nhất là tạo được sự đồng thuận của nhân dân. Chính ở những việc cụ thể ấy, năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng được nhìn thấy rõ nhất.
Bởi vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo không nên hiểu đơn giản là thay đổi hình thức làm việc hay tăng thêm các cuộc họp. Điều cần đổi mới trước hết là cách cấp ủy nhìn nhận và giải quyết vấn đề. Ở Tuyên Quang, mỗi địa bàn có những đặc điểm riêng, mỗi cộng đồng dân cư có những nhu cầu riêng và mỗi nhiệm vụ phát triển đều đòi hỏi sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Cấp ủy, chi bộ muốn lãnh đạo tốt phải bắt đầu từ việc nắm chắc tình hình, lắng nghe ý kiến nhân dân, phát huy trí tuệ của đảng viên và lựa chọn những vấn đề thực sự cần tập trung. Từ đó, nghị quyết phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ rõ ràng, có người phụ trách, có thời gian thực hiện và có cơ chế kiểm tra. Nếu thiếu một trong những khâu ấy, nghị quyết rất dễ trở thành một văn bản đúng nhưng chưa đủ sức tạo ra chuyển biến.
Điều đáng nói là đổi mới phương thức lãnh đạo phải đi cùng với đổi mới cách sinh hoạt chi bộ. Một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra đối với các chi bộ ở Tuyên Quang là làm sao để mỗi cuộc sinh hoạt thực sự trở thành một diễn đàn dân chủ, nơi đảng viên có thể nói thẳng những điều đang diễn ra ở cơ sở, cùng phân tích nguyên nhân và tìm giải pháp. Một buổi sinh hoạt không nên chỉ xoay quanh việc đọc báo cáo, phổ biến văn bản rồi đánh giá chung chung rằng “tình hình cơ bản ổn định”. Nếu địa phương đang có vấn đề về sản xuất, đó phải là nội dung để chi bộ bàn; nếu người dân đang gặp khó khăn trong tiếp cận chính sách, chi bộ phải tìm cách tháo gỡ; nếu một nhiệm vụ được giao nhưng chưa hoàn thành, phải làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm; nếu xuất hiện những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến sự đồng thuận trong nhân dân, cấp ủy phải chủ động nhận diện và xử lý.
Chất lượng sinh hoạt chi bộ vì thế không thể được đo bằng số lượng cuộc họp mà phải được đo bằng những vấn đề được giải quyết sau cuộc họp. Với một tỉnh có nhiều địa bàn nông thôn, miền núi như Tuyên Quang, cách tiếp cận này càng cần thiết. Một nghị quyết ngắn gọn nhưng sát thực tế, được đảng viên thống nhất và nhân dân đồng thuận có giá trị hơn một nghị quyết dài nhưng chung chung. Một cuộc thảo luận thẳng thắn, trong đó đảng viên dám chỉ ra những hạn chế của chính mình, có giá trị hơn một cuộc họp mà mọi ý kiến đều an toàn. Một nhiệm vụ được phân công rõ ràng, sau đó được kiểm tra đến cùng, có sức sống hơn nhiều so với những lời kêu gọi chung chung.
Trong quá trình ấy, vai trò của người đứng đầu cấp ủy và bí thư chi bộ đặc biệt quan trọng. Ở Tuyên Quang, tại những địa bàn cơ sở, nơi cán bộ thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với nhân dân, uy tín của người đứng đầu không chỉ được hình thành qua chức vụ mà còn qua cách ứng xử và tinh thần trách nhiệm trong công việc. Một bí thư chi bộ biết lắng nghe sẽ tạo điều kiện để đảng viên nói thật; một bí thư biết gợi mở sẽ làm cho cuộc họp không rơi vào im lặng; một bí thư dám chịu trách nhiệm sẽ khích lệ đảng viên làm việc khó; và một bí thư nói đi đôi với làm sẽ tạo ra sức thuyết phục mà không bài diễn văn nào có thể thay thế. Vì vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo ở cơ sở không thể tách rời việc nâng cao năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu.
Cùng với đó, sức chiến đấu của tổ chức đảng được thể hiện rõ qua chất lượng tự phê bình và phê bình. Trong thực tiễn xây dựng Đảng ở Tuyên Quang, cũng như yêu cầu chung đối với các tổ chức cơ sở đảng, sinh hoạt chi bộ cần tránh tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm. Một chi bộ thực sự mạnh phải đủ bản lĩnh để nhìn thẳng vào những việc chưa làm được, đủ dân chủ để đảng viên góp ý cho nhau và đủ trách nhiệm để sau góp ý có biện pháp khắc phục. Phê bình không phải để tìm lỗi của nhau, mà để mỗi cán bộ, đảng viên nhận rõ trách nhiệm của mình trước tập thể và trước nhân dân. Khi những hạn chế được nói ra một cách xây dựng và được khắc phục bằng hành động cụ thể, sức chiến đấu của chi bộ sẽ được củng cố từ bên trong.
Nhưng sinh hoạt chi bộ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nghị quyết sau đó được biến thành hành động. Đây là điểm mà công tác xây dựng Đảng ở Tuyên Quang cần tiếp tục nhấn mạnh: nghị quyết phải có “địa chỉ”, nhiệm vụ phải có người chịu trách nhiệm và kết quả phải được kiểm chứng bằng thực tế. Đối với những nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân, càng phải coi trọng việc tuyên truyền, vận động, giải thích và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Khi người dân được biết, được bàn, được tham gia và thấy lợi ích thiết thực từ chủ trương, sự đồng thuận sẽ được tạo dựng bền vững hơn. Khi cán bộ, đảng viên đi trước, làm trước, nhân dân sẽ có thêm niềm tin để làm theo.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ tư duy “lãnh đạo bằng nghị quyết” sang “lãnh đạo bằng nghị quyết gắn với tổ chức thực hiện”. Một chi bộ ở Tuyên Quang có thể bắt đầu bằng những việc rất cụ thể: trước mỗi kỳ sinh hoạt, cấp ủy xác định một hoặc hai vấn đề nổi bật cần tập trung; trong cuộc họp, dành thời gian thích đáng để đảng viên trao đổi, tranh luận; sau cuộc họp, xác định rõ nhiệm vụ, người phụ trách và thời hạn; định kỳ kiểm tra kết quả và đưa những vấn đề chưa giải quyết được trở lại sinh hoạt để tiếp tục bàn. Cách làm ấy không đòi hỏi nguồn lực lớn, nhưng đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy và tinh thần trách nhiệm của cấp ủy, đảng viên.
Đổi mới cũng không có nghĩa là phủ nhận những phương thức lãnh đạo đã phát huy hiệu quả. Ngược lại, kinh nghiệm từ thực tiễn ở Tuyên Quang cho thấy những cách làm phù hợp cần được tổng kết, đánh giá và nhân rộng; đồng thời phải tránh tình trạng mô hình hóa một cách máy móc. Điều quan trọng là mỗi chi bộ phải tìm được cách làm phù hợp với đặc điểm địa bàn của mình. Chi bộ vùng nông thôn có thể tập trung vào phát triển kinh tế hộ, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo; chi bộ ở cơ quan, đơn vị có thể tập trung vào cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân; chi bộ ở địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số phải chú trọng công tác dân vận, phát huy vai trò người có uy tín và củng cố khối đại đoàn kết. Dù ở đâu, nguyên tắc chung vẫn là lấy thực tiễn làm điểm xuất phát và lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo.
Từ góc nhìn ấy, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ không chỉ là một nhiệm vụ về mặt tổ chức, mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên. Trong sinh hoạt, đảng viên được rèn luyện khả năng nhìn nhận vấn đề, nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện tự phê bình và phê bình, đồng thời được phân công những nhiệm vụ cụ thể để phát huy vai trò tiên phong. Một đảng viên chỉ thực sự được nhân dân tin tưởng khi sự tiên phong của họ được thể hiện trong công việc hằng ngày. Ở Tuyên Quang, nơi nhiều nhiệm vụ phát triển vẫn cần sự chung sức của cả hệ thống chính trị và nhân dân, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên càng có ý nghĩa. Khi đảng viên không đứng ngoài công việc khó, khi cán bộ không chỉ vận động người dân mà trực tiếp cùng người dân tháo gỡ khó khăn, thì khoảng cách giữa Đảng và nhân dân được rút ngắn.
Suy cho cùng, mục tiêu của đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ không phải là tạo ra những cuộc họp “hay hơn”, những nghị quyết “đẹp hơn”, mà là tạo ra những chuyển biến thực chất hơn trong đời sống. Với Tuyên Quang, điều đó có thể được nhìn thấy từ những kết quả trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường hay xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Mỗi kết quả dù lớn hay nhỏ đều là một phép thử đối với năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng. Và khi những kết quả ấy được tạo nên bằng sự đồng thuận của nhân dân, đó cũng chính là lúc sức chiến đấu của Đảng được củng cố bằng những giá trị cụ thể nhất.
Sức mạnh của Đảng không phải là điều gì xa xôi, mà được tạo nên từ những tổ chức đảng cụ thể, những con người cụ thể và những việc làm cụ thể. Ở Tuyên Quang, quá trình xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong điều kiện mới càng cho thấy rõ yêu cầu phải đưa công tác Đảng sát hơn với cuộc sống, để mỗi chi bộ thực sự là hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở, mỗi đảng viên thực sự là người tiên phong và mỗi nghị quyết thực sự trở thành hành động.
Đổi mới phương thức lãnh đạo vì thế không chỉ là đổi mới cách cấp ủy ban hành và triển khai nghị quyết, mà sâu xa hơn là đổi mới cách nắm dân, hiểu dân, vận động dân và tổ chức để nhân dân cùng tham gia thực hiện. Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ cũng không phải để những cuộc họp diễn ra nền nếp hơn về hình thức, mà để trong mỗi cuộc họp, những vấn đề của Đảng, của địa phương và của nhân dân được đặt ra một cách thẳng thắn, dân chủ và có trách nhiệm.
Từ những việc tưởng như rất nhỏ ở mỗi thôn, bản, tổ dân phố, cơ quan, đơn vị của Tuyên Quang có thể nhìn thấy một vấn đề lớn: năng lực lãnh đạo của Đảng được bắt đầu từ năng lực giải quyết những vấn đề cụ thể của cơ sở; sức chiến đấu của Đảng được bồi đắp từ chất lượng của từng cuộc sinh hoạt chi bộ và sự tiên phong, gương mẫu của từng đảng viên.
Khi mỗi cuộc sinh hoạt chi bộ thực sự trở thành nơi bàn việc Đảng, việc dân; khi mỗi nghị quyết được cụ thể hóa thành nhiệm vụ có người làm, có kiểm tra, có kết quả; khi cán bộ, đảng viên thực sự nói đi đôi với làm, thì sức mạnh của tổ chức đảng sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận trong nhân dân. Đó chính là con đường để từ những chi bộ mạnh tạo nên một Đảng bộ mạnh, từ sức mạnh của cơ sở góp phần làm nên sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn mới.
