04/05/2026
Xưa tại đất Thọ Hạc, tổng Thọ Hạc, nơi địa linh nhân kiệt, mạch núi sông tụ khí thiêng, có gia tộc họ Nguyễn đời đời hiếu học, tích đức hành thiện. Vào năm Ất Dậu (1645), trời đất giao hòa, trong làng bỗng thấy mây lành tụ hội, hương lạ lan tỏa, ứng điềm sinh bậc hiền tài. Khi ấy, phu nhân họ Nguyễn hạ sinh một người con trai, dung mạo khôi ngô, thần khí sáng suốt, đặt tên là Nguyễn Tạo.
Thuở nhỏ, ngài đã nổi tiếng thông minh xuất chúng, đọc sách qua một lần là nhớ, hiểu sâu nghĩa lý thánh hiền. Lớn lên, chí hướng cao xa, ngày đêm đèn sách, nuôi chí giúp nước an dân. Người trong vùng đều khen: “Ấy là bậc văn tinh giáng thế, sau ắt làm rạng danh quê hương.”
Đến năm Canh Tuất (1670), ngài dự khoa thi lớn của triều đình, ứng thí đỗ Đệ Tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân, khi vừa tròn 26 tuổi. Tin vui truyền về, cả tổng Thọ Hạc rợp cờ hoa, dân làng mở hội nghênh đón. Ngài vinh quy bái tổ, áo mũ cân đai rạng rỡ, làm vẻ vang tông tộc, sáng danh quê cũ.
Sau khi đỗ đạt, ngài được triều đình bổ dụng, trải qua nhiều chức vụ, cuối cùng giữ chức Công phá chấp sự trung, là bậc quan thanh liêm, cương trực. Trong triều, ngài hết lòng phò vua giúp nước; ngoài dân, ngài chăm lo đời sống lê dân, khuyên dân trọng nông tang, giữ lễ nghĩa, mở mang học hành. Nhờ đó, nhân dân no đủ, phong tục thuần hậu, ai ai cũng kính phục đức độ của ngài.
Danh tiếng của ngài lưu truyền rộng khắp. Tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, bia đá dựng ngày mồng 2 tháng 3, niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 13 (1717) còn khắc ghi:
“Tiến sĩ Nguyễn Tạo, người xã Thọ Hạc, đỗ Đệ Tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân…”
Ấy là minh chứng cho tài đức và công danh rạng rỡ, lưu danh muôn đời.
Khi tuổi cao, ngài lui về quê hương, tiếp tục dạy học, truyền đạo lý, giúp dân an cư lạc nghiệp. Đến khi mệnh trời đã định, ngài thanh thản quy tiên. Ngày ngài hóa, trời đất bỗng đổi sắc, mây lành tụ lại, hương thơm ngào ngạt, dân làng đều cảm ứng linh thiêng.
Triều đình nghe tin, xét công lao và đức hạnh của ngài, bèn ban sắc chỉ, truyền cho nhân dân xã Thọ Hạc lập đền thờ phụng, tôn làm:
“Đệ Tam Giám Sát Thanh Tra Thần Hoàng – Tiế Sĩ Nguyễn Tướng Công Phúc Thần”.
Từ đó, tại Đền Đình Thọ Hạc Linh Từ, hương khói quanh năm nghi ngút. Ngài hiển linh phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, sĩ tử đỗ đạt, dân làng ấm no. Những khi lễ hội xuân thu, dân chúng tề tựu đông đủ, dâng hương kính lễ, tưởng nhớ công đức của bậc hiền thần.
Trải bao đời, linh ứng vẫn còn, uy danh càng hiển. Thần tích lưu truyền, trở thành quốc bảo tinh thần của quê hương, răn dạy hậu thế noi theo chí học, giữ đạo trung hiếu, làm rạng danh non nước.
Linh ứng thay!
Từ khi ngài hiển thánh, hương linh hiển hóa, thường phù trợ dân lành, hộ quốc an dân. Mỗi khi làng xã hữu sự, cầu đảo linh ứng, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, tai ương tiêu tán.
Nhân dân Thọ Hạc từ đó lập miếu phụng thờ, hương khói không dứt, lễ tiết xuân thu, kính cẩn dâng hương, ghi nhớ công đức:
* Công danh hiển hách, rạng rỡ khoa bảng
* Đức độ thanh liêm, soi sáng muôn đời
* Uy linh hiển ứng, hộ quốc an dân
* Phúc trạch lưu truyền, thiên thu bất diệt
⸻
Tán rằng:
Công đức Tướng Công sánh tựa non cao
Danh thơm bia đá rạng tựa sao
Một đời chính trực vì dân nước
Muôn thuở linh thiêng hộ xã nào