25/04/2020
Đền thờ Đỗ Cận (ở xã Minh Đức, huyện Phổ Yên) là nơi tưởng niệm Tiến sĩ Đỗ Cận, thể hiện lòng thành kính, tôn vinh một danh nhân của đất nước. Ngày 10-3-2014, đền thờ Đỗ Cận đã chính thức được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Và để đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, ngày 19-9, xã Minh Đức sẽ tổ chức Lễ đón nhận Bằng di tích lịch sử cấp Quốc gia, đồng thời phát động công đức ủng hộ tôn tạo khuôn viên Di tích Đền thờ vị danh nhân này.
Tiến sĩ Đỗ Cận tên thật là Đỗ Viễn, tự là Hữu Khác, hiệu là Phổ Sơn, sinh năm 1434 tại làng Thống Thượng, tổng Thống Thượng, huyện Phổ Yên, phủ Phú Bình, xứ Thái Nguyên (nay là xóm Thống Thượng, xã Minh Đức, huyện Phổ Yên). Đỗ Cận học rộng nhưng đến khoa thi Mậu Tuất, niên hiệu Hồng Đức thứ 9 (1478), triều vua Lê Thánh Tông, ông mới đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, khi đó ông 45 tuổi. Sau khi đỗ Tiến sĩ, nhà vua xem quyển và ngự phê cho đổi tên là Đỗ Cận. Đỗ Cận được bổ làm quan chức Tham nghị xứ Quảng Nam. Năm 1483, vua Lê Thánh Tông lệnh Đỗ Cận làm Phó sứ trong đoàn sứ bộ sang cống tuế nhà Minh. Trong chuyến đi này, Đỗ Cận đã viết tác phẩm Kim Lăng Ký bằng chữ Nôm, nội dung ghi chép lại phong tục, tập quán của con người đất Kim Lăng thuộc Nam Kinh (kinh đô khi ấy của nhà Minh) và 2 bài thơ: Xuân Yến, Thái Bạch Vãn.
Sau khi đi sứ về, tương truyền Đỗ Cận nghỉ ở quê nhà để phụng dưỡng cha già. Thời gian này, ông đã vận động nhân dân cải tạo đầm lầy thành ruộng lúa, đem lại no ấm cho nhân dân; mời thợ giỏi, dùng gỗ tốt, đục đẽo, chạm khắc thành khung nhà hoàn chỉnh ngôi Miếu Vật (tức đền Lục Giáp ở xã Đắc Sơn, huyện Phổ Yên) tại Thanh Hoá rồi mang về dựng thay thế cho ngôi đền nhỏ, cũ để nhân dân trong vùng thờ cúng. Tương truyền, sau khi cha mất, Đỗ Cận được triều đình triệu về kinh thăng lên chức Thượng thư (đứng đầu một bộ). Để tưởng nhớ tài năng, đức độ, những công lao đóng góp của tiến sĩ Đỗ Cận với quê hương, đất nước, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ ông.