26/05/2026
Đừng biến giấy khen của con thành “Mồi ngon” cho tội phạm mạng: Lời cảnh tỉnh không mới nhưng chưa bao giờ cũ
Mỗi mùa bế giảng, khi sắc hoa phượng rực đỏ trên các nẻo đường đất Sen hồng Đồng Tháp cũng là lúc không gian mạng ngập tràn những dòng trạng thái đầy tự hào của các bậc phụ huynh, kèm theo đó là hình ảnh chụp cận cảnh những tấm giấy khen học sinh giỏi, học sinh xuất sắc của con mình.
Sự tự hào, muốn sẻ chia niềm vui của cha mẹ là hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ số bùng nổ như hiện nay, hành động vô tình này lại đang tiềm ẩn những nguy cơ cực kỳ nghiêm trọng về an ninh, an toàn cho chính con trẻ và gia đình.
1. Những "vũ khí" nguy hiểm cha mẹ vô tình trao cho tội phạm công nghệ cao
Một tấm giấy khen thông thường chứa đựng rất nhiều thông tin cá nhân cốt lõi: Họ và tên của trẻ, ngày tháng năm sinh, trường học, lớp học, năm học, và thậm chí là cả địa bàn cư trú. Khi những thông tin này được công khai lên mạng xã hội, chúng lập tức trở thành nguồn dữ liệu "sạch" và miễn phí cho các đối tượng tội phạm thực hiện hành vi vi phạm pháp luật:
- Kịch bản lừa đảo "Con đang cấp cứu": Đây là chiêu trò đánh vào tâm lý hoảng loạn của cha mẹ. Khi nắm rõ tên con, trường lớp, thầy cô, đối tượng lừa đảo sẽ gọi điện cho phụ huynh mạo danh nhà trường, thông báo con bị tai nạn nguy kịch đang chờ mổ cấp cứu để yêu cầu chuyển tiền gấp. Tại Đồng Tháp, dù các cơ quan chức năng đã liên tục cảnh báo, nhưng hình thức lừa đảo thao túng tâm lý này vẫn luôn là mối nguy rình rập.
- Nguy cơ bắt cóc, dàn cảnh tiếp cận trẻ: Nhờ thông tin trên giấy khen, kẻ xấu biết chính xác con bạn học trường nào, lớp nào, giờ tan học ra sao. Chúng có thể đến cổng trường, tự xưng là bạn của bố mẹ, gọi đúng tên, lớp và các chi tiết cá nhân để tạo lòng tin, từ đó dụ dỗ hoặc bắt cóc trẻ.
- Đánh cắp danh tính và tạo hồ sơ giả: Hình ảnh và thông tin của trẻ có thể bị cắt ghép, sử dụng vào các mục đích xấu như lập tài khoản giả mạo để lừa đảo, hoặc tệ hơn là bị đưa vào các hội nhóm phát tán văn hóa phẩm độc hại, xâm hại trẻ em trên không gian mạng.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đang đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số toàn diện, người dân Đồng Tháp từ thành thị đến các vùng nông thôn ngày càng tiếp cận sâu rộng với mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok). Tuy nhiên, kỹ năng an toàn thông tin của một bộ phận người dân chưa kịp bắt nhịp với tốc độ phát triển công nghệ.
Nhiều phụ huynh ở vùng sâu, vùng xa vì quá vui mừng trước thành tích học tập của con đã vô tư đăng ảnh giấy khen mà không hề cài đặt chế độ bảo mật (để chế độ công khai ai cũng xem được). Họ không hề biết rằng, đằng sau những nút "Like" và lời chúc mừng của bạn bè, có thể có những ánh mắt của kẻ xấu đang âm thầm thu thập dữ liệu.
Bên cạnh đó, môi trường học đường tại Đồng Tháp đa phần có tính gắn kết cộng đồng cao, học sinh thường tự đi học hoặc đợi cha mẹ đón ở cổng trường công lập. Việc lộ thông tin trường lớp vô tình vẽ đường cho kẻ xấu thiết lập lộ trình theo dõi, tiếp cận các em ngoài giờ học một cách dễ dàng.
2. Hãy bảo vệ con bằng hành động thông minh
Yêu thương và tự hào về con là bản năng, nhưng bảo vệ con trên không gian mạng là trách nhiệm và kỹ năng cần có của cha mẹ thời đại số. Để ngày vui cuối năm học trọn vẹn, các bậc phụ huynh cần lưu ý:
- Hạn chế đăng tải hình ảnh giấy khen rõ nét: Nếu muốn chia sẻ, hãy sử dụng các bộ lọc, icon hoặc công cụ xóa mờ (blur) để che đi các thông tin nhạy cảm như: Họ tên đầy đủ, ngày sinh, tên trường, tên lớp, con dấu và chữ ký của hiệu trưởng.
- Thay đổi cách thức chúc mừng: Thay vì khoe tấm giấy khen đầy đủ thông tin, cha mẹ có thể đăng ảnh chụp khoảnh khắc con cười tươi bên gia đình, một bữa cơm chúc mừng, hoặc những lời động viên viết bằng chữ.
- Thắt chặt quyền riêng tư: Kiểm tra lại cài đặt tài khoản cá nhân, chỉ chia sẻ hình ảnh ở chế độ "Bạn bè" thay vì "Công khai". Nhắc nhở người thân không tự ý đăng tải hình ảnh của con em mình khi chưa có sự đồng ý.
Một nút "Đăng" (Post) chỉ mất 3 giây, nhưng hệ lụy từ việc lộ lọt thông tin có thể kéo dài và để lại những hậu quả khôn lường. Đừng để sự bất cẩn của người lớn vô tình đẩy con trẻ vào tầm ngắm của tội phạm công nghệ cao. Hãy là những "phụ huynh số" thông thái để giữ cho tuổi thơ của các con được an toàn cả ngoài đời thực lẫn trên không gian mạng./.
Hiền Cổ Đạm - Phòng An ninh mạng.
