01/06/2026
NÂNG CAO SỨC ĐỀ KHÁNG CHO GEN Z, NGĂN CHẶN HOẠT ĐỘNG PHÁ HOẠI TƯ TƯỞNG
Những năm qua, trên môi trường mạng xã hội thường nhắc đến một thuật ngữ, đó là "Gen Z". Vậy Gen Z là gì?
Theo định nghĩa của Pew Research, Gen Z (Generation Z - thế hệ Z) là cụm từ để nói đến nhóm người được sinh trong khoảng thời gian từ năm 1997 đến khoảng 2012 - 2015 (một số ý kiến cho rằng Gen Z bắt đầu từ năm 1995). Trong kỷ nguyên thời đại số, công nghệ bùng nổ cùng với sự tiếp cận từ sớm đã tác động đến một phần ý thức của Gen Z, tiêu biểu là xu hướng tự tin thể hiện bản thân, có chính kiến và không ngại khác biệt.
Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, thế hệ Gen Z - những người trẻ sinh ra và lớn lên cùng Internet - đang trở thành lực lượng có ảnh hưởng lớn trong đời sống xã hội của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Năng động, sáng tạo và nhanh nhạy với công nghệ, họ có khả năng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội. Không ít thanh niên rơi vào trạng thái thờ ơ chính trị khi cho rằng các vấn đề tư tưởng, chính sách hay lịch sử chỉ là chuyện của người lớn hay chẳng liên quan đến mình, một bộ phận giới trẻ do thiếu kinh nghiệm, chưa đủ bản lĩnh nhận diện thông tin thật - giả, đúng - sai.
Chính thái độ mơ hồ, non nớt ấy là mảnh đất màu mỡ để các quan điểm sai trái len lỏi, gieo mầm hoài nghi, dẫn đến nhận thức lệch lạc, mất phương hướng lý tưởng, niềm tin tích cực trong một bộ phận giới trẻ, nên dễ bị các thế lực phản động, thù địch và phần tử cơ hội chính trị lợi dụng, lôi kéo vào các hoạt động tuyên truyền sai trái, kích động chống phá.
Những năm gần đây, để thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" chống phá cách mạng Việt Nam, các thế lực thù địch thường sử dụng thủ đoạn mới mang tên "bất tuân dân sự" gắn liền với hoạt động phá hoại tư tưởng trên không gian mạng và đối tượng hướng đến chính là “thế hệ Gen Z” của Việt Nam. Với chiêu trò thâm độc từ “thao túng nhận thức” đến kích động hành động "bất tuân dân sự" thể hiện những tư tưởng cực đoan, vô chính phủ, chống chính quyền, đang được lợi dụng gắn với cái gọi là tổ chức xã hội dân sự để chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ XHCN. Thủ đoạn chống phá dưới chiêu bài “bất tuân dân sự” là nguồn gốc thai nghén các cuộc ly khai, bạo loạn, “cách mạng đường phố”, bạo loạn lật đổ chính quyền… ở một số quốc gia, tạo ra những hệ quả vô cùng nghiêm trọng, khôn lường.
Lợi dụng tình hình biến động của khu vực và thế giới, nhất là các cuộc bạo loạn, lật đổ tại các quốc gia Trung Đông, Nam Á và Đông Nam Á, các đối tượng chống đối đưa các bài viết nhằm kích động lớp trẻ thuộc Gen Z, kiểu như: “Khi Gen Z nổi giận: Lời cảnh tỉnh cho các chế độ độc tài”; “Banglades, Nepal, Indonesia, Iran… thế hệ Gen Z đã lên tiếng, bao giờ đến Việt Nam”?... Các bài viết như trên đều có nội dung đổ lỗi nguyên nhân của sự bất ổn tại một số quốc gia Trung Đông, Nam Á và Đông Nam Á là do sự kiểm soát, độc tài và đàn áp của chính quyền. Từ đó, các tổ chức trên đã khéo léo liên hệ tới tình hình chính trị tại Việt Nam và kích động người dân, nhất là thế hệ Gen Z thực hiện cái gọi là “bất tuân dân sự”, xuống đường biểu tình với các luận điệu như “mọi chế độ xã hội chủ nghĩa đều độc tài”; “thế hệ Gen Z Việt Nam đáp lời kêu gọi của các nước”; “Việt Nam sớm muộn cũng sẽ bất ổn như Nepal, Indonesia”...
Âm mưu sâu xa của các thế lực thù địch là gây khủng hoảng niềm tin trong giới trẻ, làm cho thế hệ Gen Z hoang mang, không nhận thức được đúng sai, làm lung lay bản lĩnh chính trị, nghi ngờ các giá trị truyền thống, từ đó xa rời định hướng cách mạng, xa rời sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước. Với vỏ bọc là các hội, nhóm trao đổi thông tin khách quan về tình hình chính trị, xã hội, tung ra những luận điệu về “dân chủ, nhân quyền”, các thông tin xấu độc, tin sai sự thật, đồn đoán nội dung vô căn cứ gây rối loạn thông tin, thậm chí gài ghép chi tiết giả trong sách báo, tài liệu để đánh lừa ngay cả những người có hiểu biết.
Sự nguy hiểm của những âm mưu này không chỉ dừng ở việc kêu gọi “bất tuân dân sự” mà thâm độc hơn ở hoạt đông “phá hoại tư tưởng” thông qua văn hóa ngoại lai, lối sống thực dụng, các thế lực thù địch còn gieo rắc tư tưởng cá nhân cực đoan, tôn sùng vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần.
Khi một bộ phận giới trẻ bị tiêm nhiễm lối sống lệch chuẩn, xa rời truyền thống dân tộc, họ trở thành lực lượng dễ bị lôi kéo nhất. Một khi những người trẻ được tôn vinh như “ngọn cờ tiên phong”, “nhà lãnh đạo cấp tiến” dần dần nhen nhóm từ bên trong hình thành lực lượng chống đối. Đây chính là một phần trong chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm làm suy yếu nền tảng chính trị và phá hoại sự ổn định, độc lập, chủ quyền của một quốc gia.
Tăng cường sức đề kháng cho “thế hệ Gen Z” trên không gian mạng
Trong suốt tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước, thế hệ trẻ luôn giữ vị trí quan trọng, được ví như rường cột quyết định sự hưng thịnh của dân tộc. Trong mọi thời kỳ cách mạng từ khi có Đảng lãnh đạo đến nay, thanh niên luôn là lực lượng tiên phong, đóng vai trò nòng cốt, từ đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước đến công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Thanh niên là bộ phận của dân tộc. Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ. Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do. Vì vậy, thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc...”.
Hiện nay, đại đa số thanh niên có lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, nhận thức chính trị tốt, tích cực đóng góp sức mình cho xã hội, vì sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận thanh niên bị ảnh hưởng bởi văn hóa ngoại lai, phai nhạt lý tưởng cách mạng, có lối sống thực dụng, dễ bị tác động bởi mặt trái của nền kinh tế thị trường, dễ bị lôi kéo và kích động trước những thông tin, quan điểm sai trái. Vì vậy, giáo dục cho giới trẻ hiểu bản chất của "cách mạng màu" là điều hết sức quan trọng.
Thế hệ trẻ, đặc biệt Gen Z, là tương lai của đất nước. Bảo vệ họ trước sự lợi dụng của các thế lực phản động là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và lòng yêu nước cho thanh niên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Để vô hiệu hóa âm mưu “phá hoại tư tưởng” tăng cường sức đề kháng cho giới trẻ, điều quan trọng nhất là xây dựng thế hệ trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có lý tưởng và có trách nhiệm với gia đình, xã hội. Cần trang bị nền tảng kiến thức vững chắc, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, đồng thời rèn luyện đạo đức, giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, gắn kết với lịch sử và truyền thống cha ông, tăng sức đề kháng trước các luận điệu xuyên tạc, kích động chống phá. Xây dựng tư duy phản biện, khả năng phân tích thông tin, nhận diện ngôn ngữ ngụy biện và hiểu được bản chất sâu xa của vấn đề trên không gian mạng làm “lá chắn” hiệu quả giúp thanh niên không bị cuốn theo những xu hướng, trào lưu lệch chuẩn trên mạng xã hội.
Khi lý trí của giới trẻ được bồi đắp, tôi rèn vững chắc, cảm xúc của họ sẽ không còn là điểm yếu dễ bị dẫn dắt, thao túng bởi những thông tin sai lệch, độc hại. Thế hệ trẻ đã có lý tưởng, có định hướng, sẽ không dễ bị lôi kéo vào những “giấc mơ ảo” về dân chủ, nhân quyền kiểu phương Tây và miễn nhiễm với các âm mưu “phá hoại tư tưởng”, hoạt động “bất tuân dân sự” và góp phần làm thất bại các hoạt động kích động bạo loạn, ly khai của các thế lực thù địch, các tổ chức phản động lưu vong trên không gian mạng.
Việt Nam là một đất nước có dân số trẻ. Theo Cục Thống kê, số người trong độ tuổi thanh niên (từ 16 đến 30 tuổi) là hơn 20 triệu người, chiếm khoảng 20,1% dân số cả nước. Trong khi đó, phần lớn người trẻ đều sử dụng mạng xã hội và coi đây là công cụ trong công việc và đời sống hằng ngày.
Vì vậy, cần phát huy vai trò những người có sức ảnh hưởng trên mạng, đặc biệt là các KOL (người dẫn dắt dư luận) thuộc “thế hệ Gen Z” trong vai trò định hướng dư luận. Thông qua việc lan tỏa thông tin tích cực, họ góp phần làm giảm sức lan tỏa của thông tin xấu độc, cổ vũ giới trẻ tham gia các hoạt động lành mạnh, có ích cho cộng đồng.
Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả, thông qua “hàng rào pháp lý” cứng rắn đối với các hành vi phát ngôn, lan truyền thông tin xấu độc, xử lý nghiêm minh các cá nhân, tổ chức tán phát thông tin sai lệch, xuyên tạc, gây chia rẽ, kích động trên không gian mạng. Sự nghiêm minh của pháp luật để giúp cho thế hệ trẻ, đặc biệt là “thế hệ Gen Z” hiểu rẳng pháp luật không hạn chế tự do ngôn luận mà để bảo vệ chính bản thân họ, bảo vệ lòng tin, bảo vệ tự do chân chính và an ninh tư tưởng của xã hội. Khi luật pháp đồng hành với giáo dục và truyền thông sáng tạo, không gian mạng sẽ trở thành không gian xanh nơi bồi đắp bản lĩnh, nhân cách và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.
Chúng ta tạo môi trường để giới trẻ tham gia tích cực vào các lĩnh vực cần sự năng động, sức trẻ như chuyển đổi số, kinh tế xanh và các dự án lan toả văn hóa, giá trị truyền thống của quốc gia. Thế hệ trẻ cần chủ động học tập, rèn luyện và không ngừng phấn đấu để khẳng định bản thân, tự tin bước ra thế giới, mang theo hành trang là tri thức sâu rộng, thể chất khỏe mạnh và tâm hồn giàu bản sắc văn hóa Việt Nam, đồng thời phải rèn luyện bản thân trở thành những công dân toàn cầu mang hồn Việt, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Qua đó, “thế hệ Gen Z” không chỉ tiếp thu tinh hoa thế giới mà còn lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của Việt Nam ra quốc tế.
