18/05/2021
ĐỀ NGHỊ LÀM SÂN BAY QUỐC TẾ TRÊN ĐẢO LÝ SƠN: CHUYỆN GÌ THẾ NÀY?😐💜
Hôm qua nhiều tờ báo của Việt Nam đăng tin UBND tỉnh Quảng Ngãi gửi văn bản cho Thủ tướng Chính phủ đề xuất "chủ trương xây dựng cảng hàng không quốc tế Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi". Văn bản xin phép cập nҺật, bổ sung cảng hàng không quốc tế Lý Sơn vào Quy hoạch tổng thể phát triển Һệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc giai đoạn 2021 - 2030 tầm nhìn đến 2050. Văn bản cho biết sân bay Lý Sơn sẽ được xây dựng tại xã An Hải, huyện Lý Sơn, Quảng Ngãi, là sân bay dân dụng cấp 4C, có chiều dài đường cất hạ cánh là 2.400m, đáp ứng khai thác các loại tàu bay A320, 321 và tương đương, năng lực khai thác từ 3 triệu đến 3,5 triệu hành khách/năm. Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, việc quy Һoạch và xây dựng cảng hàng không quốc tế Lý Sơn có ý nghĩa hết sức quan trọng, không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, mà còn bảo đảm an ninh quốc phòng đối với Lý Sơn - đảo tiền tiêu của Tổ quốc.
Là người từng đi Lý Sơn 2 lần vào hai năm 2013 (khi ấy Lý Sơn chưa có điện lưới quốc gia) và 2017, bản thân chú ý theo dõi nhiều thông tin về du lịch, kinh tế, xã hội ở Lý Sơn, đồng thời cũng là người lang thang nhiều ở mảnh đất miền Trung cũng như biển đảo Việt Nam, tôi có những suy nghĩ về chuyện xây dựng sân bay quốc tế ở Lý Sơn. Trước hết, tôi cần khẳng định ngay việc xây dựng sân bay quốc tế ở Lý Sơn là chuyện mang màu sắc “hoang đường” và không thực tế, gây lãng phí, không mang lại hiệu quả thiết thực. Tôi dựa vào các lý do như sau:
Thứ nhất, tôi cho rằng việc đề xuất xây dựng sân bay quốc tế Lý Sơn là nằm trong cuộc chạy đua hoành tráng “tỉnh nào cũng có sân bay” ở Việt Nam. Hiện nay cả nước có 22 sân bay có hoạt động bay dân sự (không kể đến những sân bay chuyên về quân sự), trong đó có 10 sân bay quốc tế nhưng theo thông tin báo VNEconomy thì chỉ có 6/22 sân bay là có lợi nhuận, còn lại đều lỗ.
Vậy có ai đảm bảo việc xây thêm sân bay quốc tế Lý Sơn là có lợi nhuận không, nhất là trong tình hình dịch bệnh do virus SARS-CoV-2 vẫn chưa thể kiểm soát được như hiện nay, khi mà ngành du lịch trong và ngoài nước đều khủng hoảng nặng nề. Con số 3 đến 3,5 triệu hành khách 1 năm chắc chắn là con số ảo tưởng. Một so sánh để dễ thấy: Năm 2020 sân bay Thọ Xuân ở Thanh Hóa cũng là sân bay cấp 4C đón được 1,2 triệu lượt hành khách. Mà Thanh Hóa có số dân di cư đi các nơi khác rất đông, nhu cầu đi lại lớn, cũng là một tỉnh có nhiều địa điểm du lịch, nhiều nét văn hóa độc đáo, di tích lịch sử thu hút, nhiều dân tộc thiểu số, có đủ cả rừng, núi và biển nên du lịch đang phát triển. Vậy giả sử là xây sau đi nữa thì sân bay Lý Sơn tuổi gì mà đón được 3 đến 3,5 triệu lượt hành khách hàng năm?
Thứ hai, nếu tính về phương tiện đi lại thì chuyện xây dựng sân bay quốc tế trên đảo Lý Sơn là không hề cần thiết. Bởi vì ngoài đường bộ nếu đi từ các tỉnh miền Trung, còn có sân bay Chu Lai ở tỉnh Quảng Nam sát bên hết sức tiện lợi cho những hành khách trong Nam hay ngoài Bắc. Từ sân bay Chu Lai đến cảng Sa Kỳ của Quảng Ngãi chỉ vỏn vẹn có 50km. Thậm chí sân bay Chu Lai có một điều thú vị là có xe bus miễn phí đi đến thành phố Quảng Ngãi. Còn từ thành phố Quảng Ngãi có rất nhiều phương tiện đến Sa Kỳ, có cả xe bus rẻ tiền và tiện lợi. Còn ai muốn đi thẳng từ sân bay Chu Lai đến cảng Sa Kỳ cũng có rất nhiều xe taxi, xe ô tô cho thuê… Hơn nữa, từ cảng Sa Kỳ mà đi tàu siêu tốc ra đảo Lý Sơn chỉ vỏn vẹn mất có 30 đến 35 phút, đi tàu cao tốc thì mất 60 phút và có đến hàng chục chuyến tàu mỗi ngày mùa cao điểm du lịch, mùa thấp điểm thì cũng 4 đến 5 chuyến tàu mỗi ngày. Tiện lợi như vậy thì cần xây thêm sân bay quốc tế để làm gì?
Thứ ba, có lẽ tham vọng của tỉnh Quảng Ngãi là muốn biến Lý Sơn thành đảo Phú Quốc thứ hai, nên mới đề xuất làm sân bay quốc tế. Tiếc rằng tham vọng này rất vô lý. Hãy thử so sánh tiếp: Diện tích của cả huyện đảo Lý Sơn là 10,39 km² (kể cả đảo Lớn, đảo Bé và hòn Mù Cu), chiều dài đảo là 7km, dân số đến năm 2019 là hơn 22.000 người, mật độ dân số là 2.134 người/km². Toàn bộ thành phố đảo Phú Quốc (gồm Phú Quốc và 22 đảo lớn nhỏ khác) có diện tích 589,27 km², dân số năm 2019 là 179.480 người, mật độ dân số là 305 người/km², trong đó riêng đảo Phú Quốc có diện tích 580km2, dài 49km. Vậy nếu xây sân bay quốc tế trên đảo Lý Sơn cấp 4C thì tương đương với các sân bay như Phú Bài ở Huế, Thọ Xuân ở Thanh Hóa, Phù Cát ở Bình Định, Chu Lai ở Quảng Nam, Vinh ở Nghệ An… Thử tưởng tượng xem 1 sân bay cấp 4C như vậy chưa nói đến đất để xây, chỉ nói chiều dài đường băng là 2,4km so với chiều dài 7km của đảo Lý Sơn thì lấy đâu ra diện tích để làm sân bay? Không lẽ lại quy hoạch lấy đất của dân và chiều dài đường băng chiếm 1/3 chiều dài đảo? Ai đã từng đi du lịch Lý Sơn đều biết một điều là mật độ dân cư trên đảo rất đông, người sống chen với người chết. Nơi này có rất nhiều mộ từ xưa đến nay, trong đó chỉ có một số ít là mộ gió (mộ không chôn người, chỉ đắp để thờ cúng, làm lễ cho những người đã bỏ xác ở biển cả). Khắp đảo đi đâu cũng thấy mộ, ruộng trồng tỏi cũng chen với mộ, chùa cũng sát ngay nghĩa địa. Nếu thêm cái sân bay quốc tế nữa thì không hiểu Lý Sơn sẽ có diện mạo như thế nào?
Thứ tư, về thời tiết, khí hậu, đảo Lý Sơn có hai mùa mưa và nắng rõ rệt. Việc du lịch đảo Lý Sơn thuận tiện nhất chỉ vào khoảng từ tháng 3 đến tháng 8 hàng năm vì thời điểm ấy thời tiết đẹp nhất, tốt nhất, những tháng còn lại không mưa thì cũng bão. Thử hỏi một điểm du lịch mà chỉ cao điểm được khoảng 6 tháng trong 1 năm thì cần gì đến sân bay quốc tế? Tranh cãi trên mạng xã hội cũng có bạn nói rằng có sân bay là thuận tiện cho việc ra đảo khi có bão. Xin thưa rằng nếu bão lớn thì việc ngừng bay để bảo đảm an toàn là đương nhiên, chưa kể nếu có bão đổ vào đảo Lý Sơn thì du khách cũng chẳng thể đi đâu chơi cả, chỉ có ngồi ru rú trong nhà chờ bão tan. Bản thân tôi cũng đã từng chạy bão ở đảo Lý Sơn rồi, tôi biết chuyện một hòn đảo trơ trụi giữa biển hứng bão là khủng khiếp như thế nào.
Thứ năm, việc xây sân bay quốc tế trên đảo Lý Sơn là chuyện không hề có lợi cho du lịch như mong ước của tỉnh Quảng Ngãi, mà còn ảnh hưởng đến môi trường, tài nguyên biển, cũng như an ninh quốc phòng. Bởi vì hiện nay trên đảo Lý Sơn chưa có đủ tiện nghi phù hợp cho khách du lịch có yêu cầu tiêu chuẩn dịch vụ cao. Hiện nay trên đảo Lý Sơn chỉ có 2 khách sạn 4 sao là Lý Sơn Pearl Island Hotel & Resort và Mường Thanh Holiday Lý Sơn, còn lại chủ yếu là các Guesthouse, Motel, Hostel… giá rẻ. Cho dù sau này có xây thêm những khu nghỉ dưỡng sang trọng nhưng với địa hình và môi trường cũng như an ninh quốc phòng của đảo Lý Sơn, e rằng cũng không thể xây nhiều. Năm 2018, dự án lấn biển Lý Sơn The Sea Eyes xây khu dân cư và trung tâm thương mại, do vướng khu vực phục hồi rong biển, lại nằm trong hành lang bảo vệ bờ biển xã An Vĩnh trong ranh giới hành lang bảo vệ bờ biển tỉnh Quảng Ngãi cho nên tháng 1.2021, sau khi bị người dân đảo Lý Sơn cũng như các chuyên gia môi trường, chuyên gia văn hóa phản đối kịch liệt, tỉnh Quảng Ngãi đã phải ra quyết định hủy bỏ dự án. Hơn nữa với vị trí là một đảo tiền tiêu của Việt Nam, việc phát triển du lịch tuy quan trọng nhưng phải hết sức chú ý đến an ninh, quốc phòng. Trước đây đảo Lý Sơn không cho du khách nước ngoài tham quan, mãi đến tháng 10/2018 mới cho phép.
Thứ sáu, đảo Lý Sơn ngoài những giá trị lịch sử như các di chỉ văn hóa Sa Huỳnh, văn hóa Champa, là quê hương của hải đội Hoàng Sa từ thời chúa Nguyễn, là nơi lưu giữ những bằng chứng về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, còn là nơi có nhiều điểm du lịch thú vị như: hải đăng Lý Sơn, chùa Hang, chùa Đục, Âm Linh tự, núi lửa Thới Lới, các đình làng, các ngôi nhà cổ, các ruộng tỏi, hang Câu, cổng Tò Vò, thăm cột cờ Tổ quốc, thăm tượng đài tưởng niệm hải đội Hoàng Sa… và có nhiều hoạt động như chèo thuyền thúng, lặn ngắm san hô, ra bè nuôi cá… Tuy nhiên những nơi này có thể thăm trong vòng 3 ngày 2 đêm là dư dả thời gian, kể cả thời gian đi tàu và về, thậm chí ai khéo sắp xếp lịch trình còn kịp bay ở Chu Lai trở về nhà nếu như ở miền Nam hay miền Bắc. Nhưng nếu đã đi Lý Sơn thì nên tranh thủ ghé thêm nhiều điểm du lịch rất nổi tiếng ở Quảng Ngãi như: khu chứng tích Sơn Mỹ, núi Thiên Ấn, núi Cà Đam, thành cổ Châu Sa, ruộng muối Sa Huỳnh, bãi biển Dung Quất, bãi biển Mỹ Khê (cùng tên với bãi biển Mỹ Khê ở Đà Nẵng)… do vậy nếu bay ở sân bay Chu Lai thì hẳn sẽ tiện lợi và thú vị hơn, thăm nhiều nơi hơn so với bay thẳng Lý Sơn.
Thứ bảy, hiện nay trên đảo có đường băng sân bay quân sự cũ từ trước 1975, dài khoảng 1,2km chạy dọc theo chân núi Thới Lới đường đi Hang Câu. Nếu nói xây dựng sân bay quốc tế ngoài mục đích phát triển kinh tế, xã hội, du lịch còn phục vụ cho quốc phòng thì tốt hơn hết là nên sửa chữa, nâng cấp đường băng cũ để sử dụng cho quân sự, vừa thiết thực, vừa tiết kiệm ngân sách. Còn nếu trong trường hợp cần thiết thì khoảng cách từ đất liền ra đảo Lý Sơn cũng không xa (15 hải lý, 1 hải lý bằng 1852m), máy bay quân sự hiện đại hoàn toàn có thể cất cánh từ đất liền ra biển Đông rất nhanh. Đường băng cũ này hiện nay bị dân đổ đất lên trồng tỏi, trồng hành, song nghe nói đường băng vẫn còn nguyên vẹn, dù bị vùi lấp, chỉ cần thời gian ngắn là có thể khôi phục lại.
Thứ tám, bắt đầu từ năm 2014, khi Lý Sơn có điện lưới quốc gia, khách du lịch tăng vọt kèm theo những hệ lụy như lượng rác thải cũng tăng vọt (hiện nay từ 30 đến 40 tấn mỗi ngày). Nếu đi dạo trên đảo có thể thấy rác thải nhiều khủng khiếp, cho dù đã có nhà máy xử lý rác. Vào mùa cao điểm du khách cũng rất đông, dẫn đến tình trạng quá tải ở nhiều địa điểm cộng với tình trạng thiếu ý thức của du khách làm rác thải tăng thêm. Là một người đến Lý Sơn từ khá sớm, khi hòn đảo còn ít du khách, đến nay tôi vẫn chú ý những thông tin về đảo và hiểu được đời sống nơi này. Lần thứ 2 đến với Lý Sơn, tôi lại may mắn được một người bạn thuộc gia tộc họ Đặng trên đảo dẫn đường, cung cấp nhiều thông tin bổ ích, thú vị, xác thực và cập nhật về đảo. Gia tộc họ Đặng là một trong tám dòng họ ra đảo Lý Sơn sớm nhất (từ năm 1604) và gia tộc này đã hiến tặng Tờ lệnh Hoàng Sa, một bằng chứng về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa cho nhà nước. Chính vì vậy tôi cho rằng thay vì đề xuất xây dựng một sân bay quốc tế trên đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi và chính phủ Việt Nam nên tập trung vào việc nâng cao chất lượng đời sống của người dân trên đảo qua những việc cụ thể trước mắt như: xử lý rác thải, quy hoạch du lịch cho phù hợp, giải quyết những vấn đề để bảo tồn môi trường biển ở Lý Sơn, phát triển nông ngư nghiệp và đặc biệt là có những biện pháp để bảo vệ ngư dân Lý Sơn trên biển tránh gặp nạn bởi “tàu lạ”, “tàu nước ngoài”, dù rằng ai – cũng – biết – là – tàu – của – nước – nào. Quá nhiều bài báo đã đăng quá nhiều tin về “tàu lạ” rồi.
Thiết nghĩ việc cần thiết trước mắt là tập trung chăm lo cho đời sống của người dân đảo Lý Sơn và chú trọng bảo vệ môi trường, tài nguyên biển Lý Sơn. Lý Sơn đang cần một bệnh viện hiện đại, cần trường học, cần quy hoạch lại khu vực nghĩa địa, cần lò thiêu xác để tránh quá tải quỹ đất, cần hệ thống nước ngọt, cần xây dựng những khu tránh bão, tránh nạn (nếu có chiến tranh xảy ra), cần sửa chữa lại các cơ sở hạ tầng, cảng biển, xây dựng các khu dân cư hiện đại phù hợp với môi trường đảo, kiện toàn các cơ sở quân sự trên đảo, bảo vệ ngư dân khỏi “tàu lạ”… Những việc ấy quan trọng hơn rất nhiều so với việc đề xuất xây dựng một sân bay quốc tế mà nhìn vào bất cứ ai có hiểu biết cũng thấy là không hữu ích và khả thi.
Muốn phát triển du lịch ở Lý Sơn và ở tỉnh Quảng Ngãi một cách lâu dài, ngoài những việc nêu trên, có lẽ còn cần làm riêng một cảng du lịch, không chung với cảng cá như bây giờ, cùng với một chính sách du lịch phù hợp. Những việc này nếu làm được tốt thì không cần xây dựng sân bay quốc tế ở Lý Sơn, hòn đảo này vẫn có thể phát triển tốt trong tương lai.
Theo Fb Hà Thanh Vân
