21/05/2026
NGHỊ ĐỊNH 88/2026/NĐ-CP CỦA CHÍNH PHỦ - BƯỚC ĐỘT PHÁ PHỤC VỤ NHÂN DÂN, BÁC BỎ LUẬN ĐIỆU “GIÁM SÁT CÔNG DÂN”
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số quốc gia đã trở thành xu thế tất yếu, nhằm hiện đại hóa quản lý Nhà nước và phục vụ người dân tốt hơn. Tuy nhiên, trên một số kênh mạng xã hội và trang đối lập, xuất hiện luận điệu xuyên tạc rằng: “Chương trình Chuyển đổi số và Nghị định 88/2026 chỉ là công cụ để chính quyền kiểm soát người dân, xâm phạm quyền riêng tư”. Luận điệu này hoàn toàn sai trái và đi ngược lại thực tiễn. Thực chất, chuyển đổi số là bước phát triển vượt bậc trong phương thức quản lý và phục vụ xã hội, không nhằm kiểm soát con người, mà nhằm thay thế phương thức quản trị thủ công vụn vặt kém hiệu quả. Khi quy trình được số hóa, thông tin được kết nối và xác thực, người dân được phục vụ nhanh hơn, minh bạch hơn và ít tốn kém hơn. Đó là sự thay đổi căn bản trong quan hệ Nhà nước - công dân: từ quản lý nặng về giấy tờ sang phục vụ dựa trên dữ liệu và công nghệ. Mọi luận điệu “giám sát toàn diện”, “nộp quyền riêng tư” đều không có cơ sở khoa học, pháp lý và trái với tinh thần chỉ đạo của Đảng, Nhà nước ta.
1. Thực chất của Nghị định 88/2026/NĐ-CP của Chính phủ
Nghị định 88/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 28/3/2026, có hiệu lực từ 15/5/2026, quy định quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo (sau đây gọi tắt là Nghị định 88). Theo đó, ngành Giáo dục phải xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục, trong đó hồ sơ học tập suốt đời của công dân được lưu trữ và chia sẻ tự động trên ứng dụng định danh điện tử VNeID. Cụ thể, từ ngày 15/5/2026, VNeID tích hợp dữ liệu học bạ, văn bằng, chứng chỉ của người dân (nhóm giấy tờ tại mục C trong Nghị định 88) như một “ví giấy tờ số” toàn diện, nhằm phục vụ tối đa nhu cầu thực tế của người dân.
Việc tích hợp này giúp rút ngắn thủ tục hành chính và tiết kiệm thời gian, chi phí cho công dân. Khi học bạ, bằng cấp hiển thị trên VNeID, chúng có giá trị pháp lý tương đương bản giấy gốc, công dân chỉ cần xuất trình trên ứng dụng mà không cần mang theo hồ sơ giấy cồng kềnh. Nhờ đó, nhiều thủ tục như chuyển trường, nhập học, ứng tuyển việc làm được thực hiện nhanh gọn, giảm bớt việc bổ sung giấy tờ thủ công. Ứng dụng VNeID là tài khoản định danh điện tử tích hợp các thông tin cơ bản như căn cước công dân, giấy phép lái xe, bảo hiểm, thông tin thuế, sổ hộ khẩu điện tử… giúp giảm phiền hà cho người dân. Sự thay đổi này cho phép hệ thống số hóa toàn bộ lộ trình giáo dục của công dân để hiển thị trực tiếp trên môi trường điện tử, chính là bước chiến lược trong tiến trình số hóa giấy tờ cá nhân.
Quan trọng hơn, Nghị định 88 được ban hành hoàn toàn trên cơ sở pháp luật và quy định bảo vệ quyền riêng tư cá nhân. Theo Khoản 4 Điều 12 Nghị định 88, việc khai thác, sử dụng dữ liệu cá nhân phải bảo đảm tập trung hóa, đồng nhất và đúng mục đích; dữ liệu chỉ được thu thập, cung cấp cho chủ thể dữ liệu và được sử dụng đúng mục đích, tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Như vậy, Nhà nước đã đặt ra các tiêu chí chặt chẽ để ngăn chặn việc lạm dụng, đảm bảo công dân luôn chủ động được thông tin của mình. Đây là dấu mốc quan trọng trong lộ trình xây dựng chính phủ số, bộ máy minh bạch, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.
2. Mục đích của luận điệu xuyên tạc
Luận điệu cho rằng chuyển đổi số, Nghị định 88 nhằm kiểm soát công dân thực chất là chiêu trò của thế lực thù địch. Mục tiêu của chúng là kích động hoang mang, làm suy giảm niềm tin vào chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, gây chia rẽ giữa người dân với chính quyền. Bằng cách xuyên tạc, bịa đặt, họ cố tình quy chụp “chuyển đổi số là giám sát” để tạo ra cảnh báo giả, khiến người dân nghi ngờ đổi mới công nghệ. Ngược lại, chính thực tiễn đã chứng minh: khi quản lý được chuẩn hóa và liên thông, những “khoảng tối” dễ bị lợi dụng sẽ bị thu hẹp, mang lại nhiều lợi ích cho xã hội. Các luận điệu như “chuyển đổi số để tăng cường kiểm soát người dân” chỉ là ngôn ngữ bị đảo lộn, một kiểu “đánh tráo khái niệm” nguy hiểm. Đây là thủ đoạn xuyên tạc hoàn toàn sai trái, không có cơ sở và với động cơ, dụng ý xấu.
3. Cơ sở chính trị và cơ sở pháp lý
Về cơ sở chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị (22/12/2024) xác định rõ: “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế-xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới” . Mục tiêu cuối cùng là phục vụ đất nước và nhân dân, không phải vì mục đích ngầm nào khác. Thêm vào đó, Đảng ta luôn khẳng định “người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính” của chuyển đổi số. Do vậy, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ phải vì lợi ích của toàn thể Nhân dân, nâng cao đời sống Nhân dân, tạo công bằng xã hội chứ không phải để trói buộc tự do con người. Chủ trương chuyển đổi số của Đảng ta là hoàn toàn đúng đắn, thể hiện tư duy chiến lược phù hợp với quy luật khách quan của thời đại và đáp ứng mong mỏi của người dân. Đây chính là lý luận, cơ sở chính trị sắc bén để bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc.
Về cơ sở pháp lý, Nghị định 88 được ban hành công khai theo quy trình của Chính phủ, chịu sự giám sát của Quốc hội, thể hiện ý chí của Nhà nước trong quản lý dữ liệu giáo dục. Nghị định 88 quy định rõ ràng mục tiêu sử dụng dữ liệu là để phát triển giáo dục, quản lý hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính và xây dựng Chính phủ số. Không hề có nội dung nào trong Nghị định 88 nói đến việc “giám sát đời sống dân sự”. Ngược lại, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (sửa đổi năm 2023) và các hướng dẫn pháp luật về dữ liệu yêu cầu mọi việc thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân phải có sự đồng thuận, đúng mục đích và bảo mật tuyệt đối. Như đã dẫn, Nghị định 88 bắt buộc việc sử dụng dữ liệu phải tuân thủ quy định này, đóng vai trò nền tảng pháp lý bảo vệ công dân.
4. Bằng chứng thực tiễn và lợi ích cụ thể
Trên thực tế, hiệu quả của chuyển đổi số và ứng dụng VNeID đã được chứng minh rõ ràng. Trong thời gian qua, nhiều thủ tục hành chính được rút gọn, nhiều dịch vụ công được cung cấp trực tuyến, giúp người dân tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí. Công tác xác thực thông tin trên môi trường số nhanh chóng, chính xác góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, đồng thời giảm thiểu nhũng nhiễu và tiêu cực. Tại các đơn vị triển khai chuyển đổi số, tình trạng bắt buộc photo, mang hồ sơ giấy rườm rà đã giảm hẳn. Theo đó, khi VNeID tích hợp đầy đủ hồ sơ giáo dục, người dân chỉ cần mở ứng dụng để chứng minh bằng cấp, mà không còn phải lo việc sao lục, chứng thực như trước. Những kết quả đó đã giáng một đòn mạnh mẽ vào luận điểm “chuyển đổi số là phức tạp” của thế lực thù địch là ngụy biện; thực tế cho thấy chuyển đổi số mang lại minh bạch và tiện ích rõ nét.
Quốc tế cũng minh chứng cho hiệu quả của công nghệ định danh và dữ liệu liên thông. Hầu hết các nước phát triển đều coi chuyển đổi số là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Điển hình, kinh nghiệm Estonia, Singapore cho thấy hệ thống định danh điện tử an toàn giúp phòng chống gian lận, giảm chi phí quản lý, không làm suy giảm quyền riêng tư mà ngược lại tăng cường quyền truy cập của người dân vào dịch vụ công. Mô hình “Chính phủ số” ưu việt là minh chứng cho việc ứng dụng công nghệ cao mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Tại Việt Nam, việc số hóa hồ sơ học tập đã và đang góp phần chống bằng giả, minh bạch hóa thông tin giáo dục, tạo dựng môi trường công bằng, phấn đấu cho công dân không còn phải chứng minh hồ sơ qua nhiều bước rườm rà.
Như vậy, để đấu tranh hiệu quả, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho toàn xã hội về bản chất và lợi ích của chuyển đổi số, nhất là Nghị định 88. Sự gương mẫu trong sử dụng các dịch vụ số và nghiêm túc bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dân chính là cách phản bác mạnh mẽ nhất đối với các luận điệu xuyên tạc. Muốn vậy, cơ quan chức năng phải thực hiện minh bạch chính sách, hoàn thiện thể chế về bảo vệ dữ liệu, tăng cường an ninh mạng, xử lý nghiêm các hành vi cung cấp thông tin sai lệch, lợi dụng chuyển đổi số để lừa đảo, vi phạm pháp luật. Khi người dân nhìn thấy quyền lợi của mình được bảo đảm, quyền riêng tư được tôn trọng và lợi ích thực tế từ chuyển đổi số, những lo ngại vô căn cứ sẽ dần biến mất.
Chuyển đổi số đã và đang giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ cho người dân. Điều này vừa bảo vệ chính quyền, vừa bảo vệ chính người dân, đảm bảo hiệu quả quyền và lợi ích của Nhân dân trong xã hội số, góp phần từng bước đưa đất nước ngày càng giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
