05/06/2026
🌼TỪ BẾN NHÀ RỒNG NĂM 1911: SỰ THẬT LỊCH SỬ BÁC BỎ LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC
🌷Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam thế kỷ XX, sự kiện người thành niên yêu nước Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng vào ngày 05/6/1911 đã trở thành điểm khởi đầu, đánh dấu cho quá trình tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách thống trị của thực dân. Chính vì ý nghĩa đặc biệt đó, sự kiện này từ lâu trở thành đối tượng xuyên tạc của các thế lực chống phá với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Một trong những luận điệu thường được lặp lại là cho rằng: Nguyễn Tất Thành ra đi đơn thuần để “mưu sinh”, còn việc “tìm đường cứu nước” chỉ là sự “gán ghép” về sau.
* KHÔNG PHẢI CUỘC MƯU SINH CÁ NHÂN, MÀ LÀ CUỘC KIẾM TÌM CON ĐƯỜNG CỨU NƯỚC
🌷Không thể phân tích một hành động lịch sử nếu cắt rời nó khỏi hoàn cảnh lịch sử sản sinh ra hành động ấy. Nguyễn Tất Thành ra đi vào năm 1911 - thời điểm phong trào yêu nước Việt Nam lâm vào khủng hoảng về đường lối cứu nước. Các xu hướng đấu tranh theo hệ tư tưởng phong kiến hoặc dân chủ tư sản đều lần lượt thất bại. Câu hỏi lớn đặt ra đối với nhiều nhà yêu nước đương thời không còn đơn thuần là “có yêu nước hay không”, mà là “cứu nước bằng con đường nào”.
🌷Trong bối cảnh ấy, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành lựa chọn ra nước ngoài không phải để tìm một nơi mưu sinh, định cư hay một nghề nghiệp ổn định; Người đi để khảo nghiệm thực tiễn chính trị và văn minh phương Tây - nơi đang trực tiếp thống trị Việt Nam. Chuyến đi năm 1911 không phải quyết định ngẫu hứng của một thanh niên muốn đổi đời, mà là kết quả của một quá trình suy tư chính trị.
🌷Trong nhiều tư liệu lịch sử, lời nói của Nguyễn Tất Thành trước lúc ra đi đã phản ánh rất rõ động cơ đó: “Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta.”
🌷Nếu chỉ nhằm mục đích kinh tế, mưu sinh, sẽ không có nhu cầu “xem họ làm như thế nào” để “trở về giúp đồng bào”. Một người đi tìm kế sinh nhai thường hướng tới sự ổn định cá nhân, định cư, hướng tới một cuộc sống ổn định, sung túc ở một quốc gia phát triển; còn ở đây, đối tượng mà Nguyễn Tất Thành hướng đến ngay từ đầu lại là vận mệnh dân tộc.
* LAO ĐỘNG ĐỂ TỒN TẠI KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI MỤC ĐÍCH SỐNG LÀ MƯU SINH
🌷Một trong những điểm ngụy biện phổ biến của các quan điểm xuyên tạc là đồng nhất công việc lao động của Nguyễn Tất Thành với mục đích của chuyến đi. Đây là một lỗi logic căn bản.
🌷Trong điều kiện đầu thế kỷ XX, một thanh niên Việt Nam thuộc địa, không tài sản, không hậu thuẫn tài chính, muốn ra nước ngoài buộc phải lao động để tồn tại. Công việc phụ bếp trên tàu Amiral Latouche-Tréville chỉ là cách thức để Nguyễn Tất Thành có cơ hội tiếp cận thế giới bên ngoài. Sau đó, trong nhiều năm, Người tiếp tục làm các nghề lao động chân tay khác nhau tại nhiều quốc gia. Nhưng điều cần nhìn nhận không phải Người làm nghề gì, mà là Người đã làm gì từ chính trải nghiệm ấy.
🌷Điểm khác biệt căn bản giữa Nguyễn Tất Thành với một người lao động mưu sinh thông thường nằm ở định hướng chính trị của hành trình. Trong khi nhiều người tìm kiếm cơ hội định cư hoặc cải thiện đời sống cá nhân, Nguyễn Ái Quốc lại từng bước tham gia vào đời sống chính trị quốc tế, nghiên cứu các cuộc cách mạng, tiếp xúc với phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc.
🌷Năm 1919, Người gửi “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles. Đây không còn là hoạt động của một cá nhân đang tìm kế sinh nhai, mà là sự xuất hiện công khai của một chủ thể chính trị đại diện cho quyền lợi dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế.
🌷Sau này, khi nhìn lại hành trình của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:
🌷”Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba.”
Phát biểu ấy đặc biệt quan trọng, bởi nó xác nhận động lực nền tảng của hành trình năm 1911 là chủ nghĩa yêu nước, chứ không phải động cơ mưu sinh cá nhân.
* TOÀN BỘ CUỘC ĐỜI CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH PHỦ NHẬN MỌI DIỄN GIẢI MANG TÍNH XUYÊN TẠC
🌷Một vấn đề thường bị bỏ qua trong các lập luận xuyên tạc là tính thống nhất giữa động cơ chính trị ban đầu với toàn bộ hành trình sống của Hồ Chí Minh về sau. Trong nghiên cứu lịch sử, động cơ của một con người không chỉ được kiểm chứng qua tuyên bố, mà còn qua tính nhất quán của hành động trong thời gian dài.
🌷Nếu Nguyễn Tất Thành ra đi vì mưu sinh, vật chất, thì logic thông thường cho thấy khi đạt tới đỉnh cao quyền lực chính trị, Người sẽ tìm cách hưởng thụ thành quả ấy. Nhưng thực tế lịch sử lại hoàn toàn trái ngược. Sau năm 1945, với cương vị nguyên thủ quốc gia, Chủ tịch Hồ Chí Minh có đầy đủ điều kiện để sống trong sự bảo đảm vật chất cao nhất của một người đứng đầu Nhà nước mới giành được chính quyền. Tuy nhiên, Người lựa chọn một đời sống thanh bạch đến mức gần như khước từ các đặc quyền quyền lực.
🌷Người không ở trong Phủ Chủ tịch mà sống trong căn nhà sàn nhỏ giản dị; không xây dựng đời sống hưởng thụ cá nhân; không tích lũy tài sản; không để lại di sản vật chất cho gia đình hay dòng họ. Điều đáng chú ý hơn là lối sống ấy không mang tính “hình thức chính trị”, mà phản ánh một quan niệm đạo đức nhất quán về quyền lực và trách nhiệm.
🌷Trong nhiều bài viết và phát biểu, Hồ Chí Minh nhiều lần phê phán chủ nghĩa hưởng thụ, lãng phí và coi đó là biểu hiện xa rời Nhân dân. Khi phát động phong trào “Hũ gạo tiết kiệm”, Người không đứng ngoài để kêu gọi đạo đức xã hội, mà trực tiếp tham gia bằng chính sự tiết giảm nhu cầu cá nhân của mình.
🌷Trong tác phẩm “Đời sống mới”, Người viết:
“Xa xỉ, hoang phí là có tội với đồng bào, với Tổ quốc.”
Câu nói ấy cần được nhìn như một tuyên ngôn đạo đức chính trị. Bởi ở Hồ Chí Minh, quyền lực chưa bao giờ được xem là phương tiện để thỏa mãn lợi ích cá nhân, mà là trách nhiệm phụng sự Nhân dân.
🌷Chính vì vậy, nếu quy kết toàn bộ chuyến đi năm 1911 thành hành vi “mưu sinh”, thì không chỉ phủ nhận bối cảnh lịch sử, mà còn mâu thuẫn trực tiếp với toàn bộ logic, sự thật về đời sống và nhân cách cao đẹp Hồ Chí Minh được toàn thể Nhân dân Việt Nam kính ngưỡng, bạn bè quốc tế, nhân dân tiến bộ thế giới kính trọng.
* XUYÊN TẠC SỰ KIỆN NGÀY BÁC HỒ RA ĐI TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC THỰC CHẤT LÀ PHỦ NHẬN TÍNH CHÍNH DANH CỦA CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM
🌷Đằng sau luận điệu cho rằng sự kiện Nguyễn Tất Thành ra đi từ Bến Nhà Rồng vào ngày 05/6/1911, làm phụ bếp trên tàu Amiral Latouche-Tréville chỉ vì mục đích “mưu sinh”, thực chất là nhằm hạ bệ vai trò, hình ảnh chủ tịch Hồ chí Minh, hướng tới làm suy giảm tính chính danh của hành trình cách mạng, thành tựu vĩ đại của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX.
🌷Bởi nếu phủ nhận động cơ cứu nước từ điểm khởi đầu, họ sẽ từng bước phủ nhận tính tất yếu lịch sử của việc Nguyễn Ái Quốc tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lênin; phủ nhận vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam; và xa hơn là phủ nhận tính chính nghĩa của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam.
🌷Lịch sử không được nhận thức bằng cách cắt vụn từng chi tiết rồi suy diễn theo định kiến chủ quan. Một sự kiện chỉ có thể được hiểu đúng khi đặt trong toàn bộ tiến trình vận động của thời đại và trong tính thống nhất giữa tư tưởng, hành động, nhân cách của nhân vật lịch sử.
🌷Từ góc nhìn ấy, chuyến ra đi năm 1911 của người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành không phải chuyến đi tìm kiếm sinh kế đơn thuần, mà là bước khởi đầu của hành trình tìm đường giải phóng dân tộc – một hành trình đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX.
HỒNG ĐĂNG
