25/03/2026
60.000 đồng.
Tháng trước, đổ đầy bình xe máy.
Hôm nay, chưa được 2/3.
—
Anh Cường, 37 tuổi, nhân viên kinh doanh phân bón ở Hà Nội. Thu nhập gia đình 20 triệu/tháng. Hai con nhỏ. Mỗi tháng chạy 3.000 km đường miền núi. Tiền xăng từ 3,3 triệu nhảy lên 5 triệu.
Khoản tiết kiệm 2-3 triệu/tháng của gia đình — bị giá xăng NUỐT SẠCH.
Chị Hòa, 39 tuổi, Cầu Giấy — trùm bạt ô tô, hai vợ chồng đi chung một xe máy. Rời nhà sớm hơn 1 tiếng. Vợ xuống xe đi bộ 2 km vào công ty.
Anh Thế, 43 tuổi, bán đồ ăn vặt ở Hoàng Quốc Việt — bán từ 4 chiều đến 2 giờ sáng. Gas tăng từ 320 lên 390 nghìn/bình. Trứng tăng. Bánh bao tăng. Túi nilon tăng. Lãi 300 nghìn/ngày nuôi 3 con. "Bữa cơm nhà phải bớt đi miếng thịt, miếng cá."
Ông Hiền, 64 tuổi, chạy xe ôm 10 năm ở ngã tư Cầu Giấy. Thu nhập 50.000 đồng/ngày. Tiền xăng ăn vào cả số đó. Tuần trước, ông bỏ xe ôm, chuyển sang làm thợ chống thấm chung cư.
—
Đây không phải số liệu kinh tế vĩ mô.
Đây là BỮA CƠM của người Việt đang bị cắt bớt TỪNG MIẾNG.
—
Xăng dầu trong nước đã tăng 40-80% trong chưa đầy 3 tuần. Nếu tính cả phần Quỹ Bình ổn phải chi ra — con số thực là 70-100%.
PGS.TS Phạm Thế Anh, Trưởng khoa Kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân nói thẳng:
Tăng 10-20% — nền kinh tế thích ứng được.
Tăng 30-50% kéo dài — đầu tư và tiêu dùng sụt giảm.
Tăng 50-100% — rủi ro suy thoái.
Tăng trên 100% kéo dài — KHỦNG HOẢNG.
Chúng ta đang ở ngưỡng 70-100%. Và eo biển Hormuz vẫn ĐÓNG.
—
Tôi nhìn những con số này từ Chiang Mai và thấy điều quen thuộc đến đáng sợ.
Năm 1973, OPEC cấm vận dầu. Giá tăng gấp 4. Tôi đang ở Zürich, mới vào nghề tài chính. Siêu thị Thụy Sĩ — một trong những nước giàu nhất thế giới — bắt đầu giới hạn số lượng mua. Xe hơi bị cấm chạy vào Chủ nhật. Không phải ở một nước nghèo — ở THỤY SĨ.
Bài học tôi rút ra lúc đó, và vẫn đúng 53 năm sau: Năng lượng là NỀN TẢNG của mọi thứ. Khi năng lượng tăng — TẤT CẢ tăng theo. Thịt. Gạo. Rau. Vận tải. Phí ship. Học phí.
Không ai thoát.
—
Nhưng điều khiến tôi lo ngại nhất không phải giá xăng.
Mà là 3 áp lực CHỒNG CHẤT mà chuyên gia Việt Nam đã chỉ ra:
1 — Thu nhập thực tế tăng CHẬM HƠN GDP công bố. Con số tăng trưởng đẹp trên báo cáo — nhưng trong ví người dân thì không thấy.
2 — Chi phí nhà ở và sinh hoạt đô thị đã tăng MẠNH nhiều năm, vượt xa tốc độ tăng thu nhập. Căn hộ Hà Nội 100 triệu/m². Nhớ không?
3 — Từ Covid đến nay, khả năng chống chịu của hộ gia đình SUY GIẢM. Tiết kiệm mỏng. Nợ dày. Và bây giờ — xăng tăng 70-100%.
Ba lớp áp lực này chồng lên nhau. Như ba chiếc búa đập cùng lúc vào một tấm kính đã nứt sẵn.
—
Ông Hiền 64 tuổi nói: "Có lẽ chúng ta phải thích nghi."
Đúng. Nhưng "thích nghi" không có nghĩa là chịu đựng.
Thích nghi nghĩa là HIỂU chuyện gì đang xảy ra — để hành động đúng.
Chiến tranh Iran có thể kết thúc tuần tới, tháng tới, hoặc kéo dài cả năm. Không ai biết. Nhưng điều CHẮC CHẮN là: tác động lên giá cả sẽ không biến mất ngay cả khi bom ngừng rơi. Qatar mất 17% công suất LNG trong 3-5 NĂM. Hạ tầng năng lượng Trung Đông đã bị phá hủy vĩnh viễn.
Giá năng lượng cao không phải sự kiện. Nó là TRẠNG THÁI MỚI.
—
Sáng nay, trước khi ra khỏi nhà — hãy nhìn vào hóa đơn xăng, hóa đơn điện, hóa đơn chợ. Cộng lại. So với 3 tháng trước.
Nếu con số khiến bạn giật mình — bạn đã bắt đầu hiểu.
Và hiểu là bước đầu tiên để KHÔNG trở thành nạn nhân.
Chào buổi sáng.
St.