04/01/2013
BÌNH ĐỊNH . Cái nôi của võ thuật ,vùng đất của người anh hùng áo vải bách chiến bách thắng .Để tìm hiểu rõ hơn về người dân "xứ nẫu " , Yêu du lịch xin chia sẻ một số thông tin về quê hương mình ...^^
TIỀM NĂNG DU LỊCH BÌNH ĐỊNH
Bình Định là tỉnh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam, Bắc giáp tỉnh Quảng Ngãi, Nam giáp tỉnh Phú Yên, Tây giáp tỉnh Gia Lai, Đông giáp Biển Đông.
Bình Định có 143.000 ha rừng tự nhiên với trữ lượng gỗ khoảng 10 triệu m3, 54.600ha rừng trồng. Đất có khả năng lâm nghiệp khoảng 220.000 ha, có thể phát triển thành vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến gỗ và giấy. Tài nguyên dưới tán rừng và hệ động thực vật rừng phong phú. Khoáng sản tương đối đa dạng, đáng chú ý nhất là đá Granite có trữ lượng khoảng 500 triệu m3, với nhiều màu sắc: đỏ, đen, vàng… sa khoáng ilmenite ở Phù Cát, cát trắng ở Hoài Nhơn. Nhiều điểm nước khoáng được đánh giá có chất lượng cao đã và đang được đưa vào khai thác
sản xuất nước giải khát, chữa bệnh. Riêng điểm nước khoáng Hội Vân có thể xây dựng nhà máy điện địa nhiệt. Ngoài ra còn có các điểm quặng vàng ở Hoài Ân, Vĩnh Thạnh, Tây Sơn. Tỉnh có bờ biển dài 134km, với nhiều cửa biển: Quy Nhơn, Đề Gi, Tam Quan và hơn 7.600 ha mặt nước có khả năng nuôi trồng thủy hải sản xuất khẩu. Hệ sinh thái biển Bình Định thích hợp cho nhiều loại hải sản có giá trị cao được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng.
Bình Định đã hình thành và phát triển các ngành sản xuất công nghiệp như: chế biến nông lâm thủy sản, hàng tiêu dùng, công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, khai thác và chế biến khoáng sản, may mặc, giày dép xuất khẩu. Nhiều sản phẩm công nghiệp địa phương có chất lượng cao, được tín nhiệm trên thị trường trong và ngoài nước: hải súc sản cấp đông, yến sào, đường RS, bia, hàng song mây - mỹ nghệ, đồ mộc dân dụng, đá granite ốp lát, các sản phẩm từ titan, cao su, may mặc, giày dép, dược phẩm....
Bình Định có mạng lưới giao thông thuận lợi: Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc Nam chạy xuyên suốt chiều dài của tỉnh, có quốc lộ 19 nối với vùng Tây Nguyên giàu tiềm năng và trong tương lai gần nối với Đông Bắc Campuchia, Nam Lào và Thái Lan, có sân bay Phù Cát cách thành phố Quy Nhơn 30 km về phía Bắc và đặc biệt có cảng Quy Nhơn, một trong 10 cảng biển lớn của cả nước, nối liền Bình Định với cả nước và quốc tế. Mạng lưới bưu chính viễn thông với đủ các loại hình dịch vụ có thể đáp ứng nhanh chóng nhu cầu trao đổi thông tin, liên lạc. Hệ thống nguồn và lưới điện khá hoàn chỉnh từ 220KV trở xuống nối liền mạng lưới điện 500KV quốc gia và nhà máy thủy điện Vĩnh Sơn công suất 66MW trên địa bàn tỉnh. 100% xã có điện về đến trung tâm. Tỉnh đang triển khai nâng cấp nhà máy cấp nước thành phố Quy Nhơn công suất từ 20.000m3/ngày đêm lên 45.000m3 /ngày đêm.
Bình Định có nguồn tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú để phát triển du lịch với nhiều danh lam thắng cảnh, hội tụ đầy đủ núi, sông, biển, đầm, hồ, hải đảo, đồng ruộng, làng quê và lễ hội mang bản sắc dân tộc Việt Nam. Nơi đây là vùng địa linh nhân kiệt, có nền văn hóa lâu đời, cái nôi của nghệ thuật tuồng, là quê hương của người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ, là kinh đô của vương quốc Chămpa ngày xưa, giờ đây vẫn còn để lại nhiều di tích lịch sử – văn hóa – nghệ thuật với hệ thống tháp Chàm được đánh giá vào loại đẹp nhất của Việt Nam. Quý khách đến tham quan du lịch Bình Định sẽ được tận hưởng vô vàn vẻ đẹp của những di tích lịch sử văn hoá nổi tiếng, những danh lam thắng cảnh tự nhiên đặc sắc, thơ mộng, những đêm trăng thả mình trên biển với những giọng ca bài chòi truyền thống, những lời ngâm thơ tình của Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Yến Lan, … cùng với những món ăn đặc sắc của quê hương Bình Định xưa và nay.
Bình Định đã ban hành các chính sách cơ chế đầu tư như: hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và giải phóng mặt bằng, ưu đãi về giá cho thuê đất, về thuế… là điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư vào Bình Định nghiên cứu tham gia đầu tư phát triển sản xuất và kinh doanh.
Thực hiện chính sách khuyến khích phát triển các thành phần kinh tế và luật đầu tư của Nhà nước Việt Nam, Bình Định với tiềm năng phát triển sản xuất và du lịch, với truyền thống mến khách, vui mừng và hân hạnh được đón tiếp du khách gần xa đến tham quan du lịch, các tổ chức, các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến liên kết, liên doanh, hợp tác đầu tư phát triển sản xuất theo nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và cùng phát triển.
ĐẶC SẢN BÌNH ĐỊNH
Bánh ít lá g*i:
Về Bình Định, du khách sẽ được nếm hương vị ngọt lành của bánh ít lá g*i, là thứ bánh đơn sơ mộc mạc, rất gần gũi với nguời dân Bình Định. Những ngày giỗ kỵ có thể thiếu cá, thiếu thịt nhưng không thể thiếu bánh ít lá g*i.Và trong phong tục cưới xin, mâm bánh ít lá g*i làm lễ hồi dâu còn thể hiện sự đảm đang khéo léo của người phụ nữ. Bánh được làm bằng bột nếp tươi quết nhuyễn với lá g*i và đường cát, nhân bánh làm bằng đậu xanh hoặc cơm dừa. Bánh ít đậm đà hương vị quê hương gắn liền với câu ca:
“Muốn ăn bánh ít lá g*i
Lấy chồng Bình Định cho dài đường đi ”
Bún song thằng: Làm bằng đậu xanh, nổi tiếng vì có hương vị thơm ngon đặc biệt và có giá trị dinh dưỡng cao, được sản xuất ở vùng An Thái (Nhơn Phúc - An Nhơn). Sở dĩ có tên gọi "song thằng" vì khi làm bún người ta thường bắt bún thành từng đôi một. Tương truyền các vua triều Nguyễn thường triệu thợ bún An Thái ra kinh đô Huế làm, nhưng không thành công, vì không có nước sông Côn, cho nên còn có tên gọi là bún "sông thần" và gọi chệch đi thành bún song thần.
Bánh hỏi: Được làm từ bột gạo, là món ăn đặc thù của Bình Định. Bánh hỏi thường được ăn kèm với thịt heo, bánh tráng và các loại rau thơm, nước mắm, tạo thành món ăn mang đầy đủ hương vị chua, cay,
ngọt, béo, thơm ngon vô cùng đặc trưng, hấp dẫn.
Nem Chợ Huyện: Là loại nem được chế biến ở huyện Tuy Phước, tập trung ở vùng chợ huyện lỵ nên được gọi là nem Chợ Huyện. Nem Chợ Huyện nổi tiếng trong cả nước và đã đi vào đời sống của người dân qua câu ca dao:
"Ai về Tuy Phước ăn nem
Ghé qua Hưng Thạnh mà xem tháp Chàm"
Du khách đến Bình Định ai ai cũng muốn thưởng thức miếng nem Chợ Huyện thơm ngon, vừa chua, vừa cay, vừa ngọt, vừa dai, vừa dòn, cùng với ly rượu Bàu Đá cay nồng, đậm đà và mang về làm quà cho bạn bè, người thân những chiếc nem Chợ Huyện đặc trưng hương vị Bình Định.
Bánh tráng: Là món thường xuyên có mặt trong các bữa ăn của người dân từ các bữa ăn bình thường đến các buổi tiệc, liên hoan, cưới hỏi... Tiếng bẻ rốp rốp, mùi bay thơm thơm... đó là khí vị đặc biệt của ẩm thực Bình Định. Bình Định được xem là quê hương của bánh tráng, vì tương truyền rằng bánh tráng là món lương khô chiến lược được ra đời cùng với bước chân thần tốc của đội quân Tây Sơn đánh đuổi ngoại xâm. Bánh tráng có nhiều loại như bánh tráng gạo, bánh tráng mè, … và nổi bật là bánh tráng nước dừa ở vùng Hoài Nhơn - Bình Định. Bánh tráng cũng là món quà đặc trưng của quê hương Bình Định.
Rượu Bàu Đá:Là loại rượu nổi tiếng của Bình Định, được chưng cất ở vùng An Nhơn, hương vị thơm ngon đặc thù, sánh ngang với nhiều loại rượu nổi tiếng trong cả nước như rượu làng Vân ở miền Bắc, rượu Gò Đen ở miền Nam…
Thủy, hải đặc sản - Chình: có nhiều loại chình như chình mun và chình bông, thịt ngon và bổ. Đặc biệt là loại chình mun ở đầm Châu Trúc – Huyện Phù Mỹ nổi tiếng thơm, ngon và có giá trị bổ dưỡng rất cao.
- Các loại tôm, cua, mực, cá: như tôm ùm, tôm sú, cua huỳnh đế, mực ống, cá chua, cá ngừ đại dương… được chế biến thành những món ăn hấp dẫn có giá trị dinh dưỡng cao phù hợp với khẩu vị mọi người.
LỄ HỘI
Lễ hội Đống Đa ngày mùng 5 tháng Giêng
Lễ hội Đống Đa : Đây là lễ hội lớn nhất trong nước để tưởng nhớ các thủ lĩnh của phong trào Tây Sơn, đặc biệt là người anh hùng áo vải Quang Trung và kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi -Đống Đa (năm 1789), đánh thắng 29 vạn quân Thanh xâm lược. Lễ hội được tổ chức trọng thể, hoành tráng vào ngày mùng 5 tháng giêng Âm lịch hàng năm, Ngoài nghi lễ truyền thống, trong lễ hội còn tổ chức nhiều hoạt động văn hóa dân gian như: Biểu diễn võ thuật Tây Sơn, trống trận Tây Sơn, đua thuyền, các trò chơi dân gian, hát tuồng... thu hút hàng vạn người từ khắp mọi miền đất nước tham dự.
Lễ hội Chợ Gò : Tổ chức vào ngày mùng 1 tết Âm lịch ở thôn Phong Thạnh, thị trấn Tuy Phước, huyện Tuy Phước. Bên cạnh phiên chợ được nhóm vào ngay ngày đầu năm Âm lịch với những hoạt động mua bán không mang tính chất kinh doanh mà chỉ có ý nghĩa cầu lộc, tài may mắn đầu năm, lễ hội còn tổ chức nhiều trò chơi dân gian như: hát bài chòi, biểu diễn võ thuật thi múa lân, và các trò chơi khác. Du khách về dự hội chợ Gò có dịp mua nhiều món quà mang ý nghĩa hái lộc đầu xuân.
Lễ Cầu Ngư của ngư dân miền biển
Lễ hội Cầu Ngư :
Là một hình thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng phổ biến của cư dân ven biển, hải đảo Bình Định, được tổ chức thường xuyên vào mùa xuân và mua thu hàng năm. Vào các ngày hội có đầy đủ kiệu rước, đội trống chiên, ban nhạc, đội chèo bả trạo, hát tuồng, diễn xướng theo nghi lễ, thu hút hàng nghìn người tham dự.
Lễ hội Đèo Nhông :
Tổ chức vào mùng 5 tháng giêng Âm lịch hàng năm tại Đèo Nhông nằm trên trục đường quốc lộ 1 thuộc xã Mỹ Phong và Mỹ Trinh, huyện Phù Mỹ để kỷ niệm chiến thắng Đèo Nhông - Dương Liễu (năm 1965) vang dội của lực lượng vũ trang quân khu V và bộ đội địa phương Bình Định, đã góp phần cùng với toàn miền Nam đánh bại hoàn toàn chiến lược chiến tranh đặc biệt của địch, ghi vào lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước một trang sử vàng chối lọi
Ca múa nhạc cổ truyền : Vùng Bình Định vốn nổi tiếng với các loại hình nghệ thuật dân gian cổ truyền như: hát bộ, bài chòi đặc biệt là hát bộ. Bình Định là quê hương của hát bộ, sau này đã lan truyền ra cả nước và đã trở thành một trong những loại hình nghệ thuật dân tộc đặc sắc của Việt Nam.
Bên cạnh các đoàn hát bộ quần chúng ở nhiều xã phường trong tỉnh, Bình Định có Nhà hát tuồng Đào Tấn luôn đáp ứng phục vụ du khách có nhu cầu thưởng thức và tìm hiểu bộ môn nghệ thuật này.
Biểu diễn võ Tây Sơn
Võ thuật Tây Sơn : Bình Định là vùng đất có truyền thống thượng võ từ ngàn xưa như dân gian từng lưu truyền qua câu ca:
“Ai về Bình Định mà coi
Con gái Bình Định múa roi đi quyền”
đặc biệt là môn phái võ thuật Tây Sơn gắn liền với tên tuổi ba anh em Tây Sơn Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ, nổi tiếng trong làng võ cả nước, đã có nhiều cống hiến trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước và đã trở thành một bản sắc văn hóa dân tộc. Hiện nay Bình Định đã xây dựng Nhà biểu diễn võ thuật Tây Sơn trong khuôn viên khu Bảo tàng Quang Trung nằm bên cạnh điện Tây Sơn, thường xuyên tổ chức biển diễn võ thuật, nhạc võ Tây Sơn phục vụ khách từ mọi miền về thăm Bình Định.
TRỐNG VÕ TÂY SƠN
Truyền rằng, trong những chặng đường chinh chiến, người anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ đã sử dụng dàn trống gồm 12 chiếc (tượng trưng cho thập nhị địa chi gắn liền với tâm linh người phương Đông "thìn, tỵ, ngọ, mùi...") làm hiệu lệnh, cổ vũ tinh thần chiến đấu cho ba quân.
Trải qua bao biến cố thời cuộc, thanh âm vang vọng từ dàn trống trận vẫn như một khúc ca hùng tráng thôi thúc lòng tự hào về chiến công của tiền nhân. Trong số những hậu duệ của nhà Nguyễn đất Tây Sơn, nữ nghệ sĩ Nguyễn Thị Thuận hiện là thành viên của đội nhạc võ Bảo tàng Quang Trung đã truyền giữ thành công điệu hồn của những tiếng trống thiêng ấy.
Từ bài học vỡ lòng...
Chẳng ai ngờ rằng, với niềm say mê và lòng ngưỡng mộ tiền nhân từ những ngày thơ ấu, bài học vỡ lòng trong hành trình nối nghiệp nghệ thuật trình diễn trống trận Tây Sơn của nữ nghệ sĩ Nguyễn Thị Thuận bắt đầu bằng... chiếc lon sữa bò và một đôi đũa tre! Theo lời kể của chị Thuận, chị là em út trong gia đình chỉ có hai chị em gái. Thân sinh của chị Thuận, cụ Nguyễn Đào là thành viên trong ban nghi lễ của đền Kiên Mỹ - nơi tưởng niệm ba anh em nhà Tây Sơn Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ, do con cháu của 3 vị anh hùng cùng nhân dân cư ngụ ở làng Kiên Mỹ (nay thuộc thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định) lập nên. Cụ Đào chuyên đánh trống trận Tây Sơn trong các lễ giỗ được tổ chức hằng năm vào ngày rằm tháng 11 và mùng 5 tháng giêng (âm lịch). Vì không có con trai nối dõi tông đường, khi còn sống cụ Đào nguyện sẽ truyền lại "bí quyết" trống trận Tây Sơn cho hai người con gái, mong điệu hồn trong mỗi tiếng trống thiêng của tiên đế không bị mai một, thất truyền.
Những năm sáu, bảy tuổi, ngoài việc học chữ ở làng, chị Thuận đã bắt đầu làm quen với những điệu trống qua sự hướng dẫn của người cha. Chị bồi hồi nhớ lại: "Sau mỗi lần chứng kiến cảnh cụ thân sinh đánh trống trận, trong lòng tôi trỗi dậy cảm giác nôn nao, thích thú; về nhà thầm lặng đi tìm vỏ lon sữa bò, tập tọng làm theo với đôi đũa tre, leng keng suốt ngày. Từ một chiếc, dần dần "gõ" được bộ lon hai chiếc, bốn chiếc, tám chiếc rồi nâng lên mười hai chiếc như số trống vốn có của dàn trống trận". Nhận thấy con gái mình có năng khiếu, cụ Đào đã can đảm cho chị "sờ" đến dàn trống thật. Năm 1976, cụ thân sinh của chị Thuận qua đời. Từ đó, chị Thuận được các vị trong ban nghi lễ của đền Kiên Mỹ và dân làng tín nhiệm, kế tục vị trí của người cha. Trong ngôi nhà của chị Thuận hiện có một dàn trống trận 12 chiếc trống do chị tự trang bị để truyền nghiệp lại cho người con gái út Dương Thị Hương, năm nay tròn 23 tuổi. Nữ nghệ sĩ Nguyễn Thị Thuận tâm sự rằng, trước lúc quy tiên, cụ thân sinh đã truyền bảo dù khó khăn đến mức nào cũng phải gắng giữ lấy điệu hồn của tiếng trống trận Tây Sơn như một bảo vật của dòng họ, xứ sở. "Tiếng trống ấy được cất lên ngay chính trên mảnh đất Tây Sơn huyền thoại như có một điều gì đó hào sảng, thiêng liêng hơn mà không nơi nào có được", chị Thuận bộc bạch chân thành.
..Truyền giữ tiếng trống thiêng
Tục lệ đánh trống trận Tây Sơn trong những dịp lễ giỗ, lễ hội gắn liền với chiến công của Tây Sơn tam kiệt vẫn được duy trì trong đời sống tinh thần của người Bình Định như một cách truyền giữ tiếng trống thiêng của tiền nhân, bất chấp tham vọng của vương triều nhà Nguyễn trong suốt 143 năm trị vì. Theo lời kể của chị Thuận, trải qua bao phiêu tán thời cuộc, gia phả của dòng họ đã bị thất lạc; những bậc cao niên trong dòng tộc chỉ truyền miệng lại cho con cháu những gì đáng nhớ về tổ tiên. Bài trống trận Tây Sơn, một "vũ khí" thần diệu của nghĩa quân Tây Sơn được truyền giữ đến ngày nay bằng con đường như thế.
