09/09/2026
Nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu trong ngành điện tử
Sáng 8/9, tại Trụ sở Chính phủ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn.
Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao vai trò của ngành điện tử trong xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Chính phủ ưu tiên phát triển ngành công nghiệp điện tử, bán dẫn; cuộc làm việc nhằm lắng nghe những khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp, qua đó tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi cho doanh nghiệp.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh tinh thần làm việc thẳng thắn, cầu thị; đề nghị các bộ, ngành tăng cường dự báo, phối hợp, chủ động ứng phó với những biến động của thương mại quốc tế, đồng thời tập trung giải quyết những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp.
Cơ hội lớn từ AI và trung tâm dữ liệu
Tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân báo cáo tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu ngành điện tử trong 8 tháng năm 2026 và đề xuất các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, quản lý nhập siêu, phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 12,82%; giá trị sản xuất máy tính xách tay đạt khoảng 34,8 nghìn tỷ đồng, tăng 30%; sản lượng điện thoại sản xuất trong nước ước đạt 90 triệu chiếc, tăng 3,85%.
Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51%; nhập khẩu đạt 161,6 tỷ USD, tăng 68,3%, nhập siêu 60,5 tỷ USD. Xuất khẩu điện thoại và linh kiện đạt khoảng 45,6 tỷ USD, tăng 19%; nhập khẩu 6,86 tỷ USD, giảm 1,7%, xuất siêu khoảng 38 tỷ USD.
Theo Bộ Công Thương, phần lớn kim ngạch nhập khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch và các đầu vào phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử, tích hợp sản phẩm để xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành điện tử vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung linh kiện, bán dẫn, thiết bị và nguyên vật liệu công nghệ cao từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế.
Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu đối với AI, trung tâm dữ liệu, máy chủ và thiết bị điện tử tiếp tục tăng, tạo cơ hội mở rộng sản xuất và thu hút đầu tư vào Việt Nam, đồng thời mở ra dư địa phát triển hệ sinh thái công nghiệp điện tử, bán dẫn trong nước.
ộ Công Thương đề xuất tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỉ lệ nội địa hóa, xây dựng chuỗi cung ứng nguyên liệu, linh kiện trong nước và tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI; triển khai hiệu quả Quyết định số 929/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.
Bộ cũng đề xuất ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa; khuyến khích đầu tư R&D, sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử trong nước; tăng cường theo dõi, chia sẻ dữ liệu xuất nhập khẩu phục vụ công tác điều hành.
Tại cuộc làm việc, các doanh nghiệp kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn, AI và công nghiệp hỗ trợ; có chính sách phù hợp về thuế, đầu tư, R&D, đổi mới công nghệ, tự động hóa, phát triển thị trường và hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn.
Doanh nghiệp cũng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ hệ sinh thái và nền tảng kết nối cung-cầu ngành điện tử; hoàn thiện hành lang pháp lý cho nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa công nghệ mới; tháo gỡ vướng mắc về hải quan, hoàn thuế, nhập khẩu máy móc, thiết bị; tạo điều kiện thu hút chuyên gia và chia sẻ dữ liệu phục vụ phát triển công nghệ mới.
Đại diện các bộ, ngành đã trao đổi, giải đáp một số kiến nghị của doanh nghiệp về khoa học, công nghệ, đào tạo nhân lực, thuế, vốn và quản lý xuất nhập khẩu; đồng thời cho biết sẽ tiếp tục phối hợp, rà soát để xử lý các vấn đề thuộc thẩm quyền.
Nâng cao năng lực nội tại, tăng sức chống chịu của ngành điện tử
Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá cao tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, thẳng thắn của các đại biểu; ghi nhận các ý kiến của VCCI, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, các hiệp hội, nhà đầu tư nước ngoài, các tập đoàn và doanh nghiệp về tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu cũng như những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động.
Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, do thời gian có hạn, một số kiến nghị chưa thể được giải đáp đầy đủ. Các bộ, ngành sẽ tiếp tục trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, rà soát từng kiến nghị để có hướng xử lý phù hợp. Doanh nghiệp, hiệp hội tiếp tục phản ánh những vấn đề chưa được giải quyết để các cơ quan chức năng nghiên cứu, tháo gỡ kịp thời.
Năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chính sách thương mại, thuế quan của Hoa Kỳ và một số nền kinh tế lớn có nhiều điều chỉnh. Giá năng lượng và chi phí logistics tiếp tục tác động đến tăng trưởng và thương mại toàn cầu.
Lãnh đạo các bộ, ngành phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên
Trong bối cảnh đó, sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu, thiết bị đầu vào lớn hơn nhiều so với giá trị xuất khẩu cùng kỳ; xuất hiện nhập siêu cục bộ ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện và tại một số doanh nghiệp. Nhiều ngành còn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cùng quan tâm giải quyết những vấn đề này, nâng cao năng lực nội tại, tính chủ động và sức chống chịu của ngành điện tử trước biến động của thương mại quốc tế.
Kết nối doanh nghiệp Việt với các tập đoàn lớn
Để triển khai các giải pháp cân bằng, bền vững thương mại, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và Hiệp hội làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn; làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu để có giải pháp phù hợp, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu. Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý việc này nhằm cùng doanh nghiệp tìm giải pháp và không can thiệp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bộ tiếp tục rà soát, cập nhật Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên ngành điện tử; tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm.
Đồng thời, tăng cường cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động thương mại quốc tế; hướng dẫn về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại; tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung đầu vào.
Bộ Công Thương chủ trì xây dựng chương trình kết nối, phát triển các nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp; rà soát, báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc thay thế Quyết định số 10/2017/QĐ-TTg theo hướng hoàn thiện cơ chế triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, bảo đảm rõ nhiệm vụ, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện.
Bộ Tài chính rà soát, xử lý theo thẩm quyền các kiến nghị về ưu đãi thuế đối với sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ; chính sách thuế đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất điện tử, bán dẫn; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền.
Cùng với đó, đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện, kết nối cơ sở dữ liệu xuất nhập khẩu, bảo đảm cung cấp kịp thời số liệu phục vụ phân tích, cảnh báo sớm, quản trị rủi ro và theo dõi tình hình nhập siêu. Tăng cường kiểm tra, giám sát trị giá hải quan đối với linh kiện, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất, gia công, lắp ráp điện tử, điện thoại; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm gian lận thương mại, chuyển giá và các hành vi vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu, đề xuất chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử, doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số; tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn tiếp cận vốn. Đồng thời, theo dõi sát tác động của tỉ giá, chính sách tiền tệ đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của ngành điện tử để có giải pháp phù hợp.
Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa.
Bộ đánh giá thực chất mức độ tham gia và giá trị Việt Nam tạo ra trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu; đề xuất giải pháp nâng cao vị thế, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Khẩn trương triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi ngành điện tử, bán dẫn, nhất là thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói, kiểm thử, gắn với các chương trình khoa học, công nghệ trọng điểm và danh mục sản phẩm, linh kiện có khả năng nội địa hóa.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ đẩy mạnh đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực thiết kế vi mạch, bán dẫn, điện tử, tự động hóa, vật liệu; tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút chuyên gia và nhân lực chất lượng cao. Thúc đẩy liên kết giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, đơn hàng xuất khẩu của doanh nghiệp chủ lực; đôn đốc đưa các dự án nhà máy, nguyên liệu, thiết bị đã nhập khẩu vào sản xuất, xuất khẩu; kịp thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý khó khăn về thị trường, lao động, logistics và thủ tục nhập khẩu.
Đồng thời, rà soát các yêu cầu của thị trường nhập khẩu mà doanh nghiệp trên địa bàn chưa đáp ứng; tập trung hỗ trợ về kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và hồ sơ kỹ thuật; chủ động cung cấp thông tin về thị trường, rào cản kỹ thuật và cơ hội từ các FTA.
VCCI chủ động nắm bắt, tổng hợp, phân loại khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp; kiến nghị rõ vấn đề, cơ quan xử lý và giải pháp, trong đó có cả kiến nghị chung và kiến nghị cụ thể của từng doanh nghiệp để các cơ quan chức năng có cơ sở xử lý sát thực tế.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị VCCI phối hợp với Bộ Công Thương, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam và các cơ quan liên quan thúc đẩy liên kết doanh nghiệp, kết nối doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp FDI, phát triển các nhà cung cấp Việt Nam và nâng cao tỉ lệ giá trị gia tăng trong nước.
VCCI xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp Việt Nam theo ngành hàng, lĩnh vực, địa phương, năng lực sản xuất và nhu cầu hợp tác, cung ứng; qua đó hỗ trợ doanh nghiệp trong và ngoài nước tìm kiếm đối tác, kết nối cung-cầu.
Cùng nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng
Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam phát huy vai trò đầu mối liên kết của ngành; kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, xây dựng cơ chế kết nối cung-cầu; xác định các sản phẩm, linh kiện, vật liệu, công đoạn có khả năng nội địa hóa để tập trung phát triển.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, mục tiêu nội địa hóa phải gắn với năng lực thực tế của doanh nghiệp Việt Nam. Không thể áp đặt bằng biện pháp hành chính khi doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu; thay vào đó, cần phát triển công nghiệp hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp FDI.
Hiệp hội phối hợp với các tập đoàn điện tử, bán dẫn lớn xây dựng danh mục vật liệu, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ có nhu cầu lớn; tổ chức kết nối, phát triển doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài. Đồng thời, phối hợp với Bộ Công Thương thiết lập cơ chế cảnh báo sớm về thay đổi chính sách thuế quan, quy tắc xuất xứ, hàng rào kỹ thuật, phòng vệ thương mại và nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn, nhất là doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn, xác định nâng cao giá trị gia tăng, phát triển hệ thống nhà cung cấp trong nước, từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu là trách nhiệm chiến lược; xây dựng kế hoạch cụ thể về nội địa hóa sản phẩm, linh kiện, vật liệu và các công đoạn sản xuất.
Doanh nghiệp FDI chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử Việt Nam, mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong nước; chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng, đào tạo nhân lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia chuỗi cung ứng trên tinh thần hợp tác cùng có lợi.
Doanh nghiệp trong nước tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, R&D và nhân lực; từng bước chuyển từ công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao.
Gắn hoạt động nhập khẩu với sản xuất và xuất khẩu; sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả đầu vào, bảo đảm nhập khẩu góp phần tạo năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu cho Việt Nam.
Doanh nghiệp tuân thủ nghiêm các quy định về xuất xứ, hải quan và thương mại quốc tế, không để xảy ra gia công đơn giản, chuyển tải bất hợp pháp. Các doanh nghiệp có kim ngạch nhập khẩu, nhập siêu lớn chủ động làm việc với Bộ Công Thương và các địa phương để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu, mức độ đóng góp cho sản xuất, xuất khẩu; đồng thời xây dựng kế hoạch nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nhà cung cấp trong nước.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh giải quyết khó khăn của doanh nghiệp là trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương. Chính phủ cam kết đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp đã đầu tư, đang đầu tư và sẽ mở rộng sản xuất, kinh doanh lâu dài, thành công tại Việt Nam.
Nguồn: Phương Nguyên, Cổng thông tin điện tử Chính phủ
