08/09/2026
QUY HOẠCH, CHỈNH TRANG SÔNG HỒNG NHỮNG BƯỚC ĐI CỦA SỰ CẨN TRỌNG VÌ SỰ PHÁT TRIỂN LÂU DÀI
Trong lịch sử hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội, sông Hồng luôn giữ một vị trí đặc biệt. Thực tế, không gian hai bên sông hiện vẫn còn những hạn chế. Hệ thống đê tạo sự ngăn cách với đô thị; hạ tầng ngoài đê thiếu, chưa đồng bộ, cảnh quan chưa được khai thác tương xứng với vị trí trung tâm. Đây là cơ sở để Hà Nội đặt ra yêu cầu điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.
Trong các bản quy hoạch từ thời Pháp thuộc đến Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 hay Quy hoạch tầm nhìn 2065 và đặc biệt nay là Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, vai trò của sông Hồng đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ một "vùng biên" phía sau thành phố trở thành trục cảnh quan trung tâm hội tụ các giá trị di sản văn hóa lịch sử và hiện đại, là không gian công cộng khổng lồ với các công viên, quảng trường và khu vui chơi giải trí, giúp điều hòa khí hậu và tạo ra bản sắc riêng cho đô thị Hà Nội trong kỷ nguyên phát triển mới.
Việc xác định sông Hồng là trục cảnh quan chủ đạo giúp Hà Nội thoát khỏi mô hình "vết dầu loang" đơn cực, chuyển sang mô hình đô thị đa cực, hiện đại, xanh và bền vững. Và như thế, sông Hồng không chỉ là lá phổi xanh, không gian thích ứng sinh thái của thành phố, mà có các vai trò chiến lược được xác định đó là: Trở thành Trục trung tâm hội tụ của "Thành phố hai bên sông", trung tâm của cấu trúc đô thị đối xứng, lấy dòng sông làm “mặt tiền”… Đây còn là hành lang di sản và văn hóa nghìn năm, bởi nó kết nối các điểm di sản như đình chùa, các di tích lịch sử; các làng nghề truyền thống dọc hai bờ sông, tạo ra các không gian lễ hội văn hóa và du lịch tâm linh.
Không gian hai bên sông Hồng được xác định là trục không gian đặc trưng hành lang xanh, gồm: cây xanh mặt nước, văn hóa lịch sử, công trình công cộng, công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch, giải trí biểu tượng của thủ đô, phục vụ các hoạt động lễ hội, du lịch tạo nên "kỳ tích sông Hồng"… Từ tầm nhìn đó, việc tổ chức không gian ven sông phải đồng thời tính đến yêu cầu phát triển và an toàn. Quy hoạch xác định không gian hai bên sông là trục xương sống về cảnh quan, văn hóa, lịch sử, môi trường; khai thác không gian trên cơ sở tôn trọng địa hình tự nhiên, bảo đảm không gian thoát lũ và an toàn phòng chống lũ.
Ngày 6/9, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã có báo cáo về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Trong đó, thành phố nêu rõ nguyên tắc điều chỉnh quy hoạch là: Tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được duyệt; bảo đảm thống nhất định hướng không gian phát triển đô thị, hệ thống hạ tầng khung, hành lang xanh và cấu trúc hai bên sông Hồng là trục cảnh quan trung tâm của Thủ đô; bảo đảm an toàn phòng chống lũ và ổn định đê điều; không làm thay đổi, suy giảm khả năng thoát lũ, không lấn chiếm hành lang thoát lũ, mái đê, thân đê; hài hòa giữa phát triển đô thị, bảo tồn và sinh thái sông nước; giữ vai trò sông Hồng như trục xanh-trục văn hóa-trục cảnh quan trung tâm; thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững; đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội; bảo đảm tính kết nối với các phân khu lân cận; tạo cơ sở pháp lý cho các dự án hợp pháp trong vùng bãi, nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ về rủi ro và môi trường.
Đối với các cụm làng xóm cũ, nguyên tắc di dời, tái thiết là di dời các làng không bảo đảm an toàn phòng, chống, thoát lũ; phần diện tích các làng nằm trong phạm vi mở đường giao thông (trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông…); các làng xóm, khu dân cư nằm trong khu vực quy hoạch "phòng khách đô thị" (phía ngoài đê Hữu sông Hồng, bên trong đường vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy); các làng nằm trong các khu vực xây dựng các khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu đã được Ủy ban nhân dân thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.
Câu chuyện về sông Hồng trong Quy hoạch Hà Nội xuyên thế kỷ không phải chỉ là câu chuyện kỹ thuật về môi trường, về phòng chống lũ… mà đó còn là chuyện của bản sắc, của văn hóa, văn minh và cả tâm linh chứa đựng trong sông Mẹ vĩ đại. Việc đưa sông Hồng trở lại vị trí trung tâm - như một thực thể sống - sẽ là chìa khóa để giải quyết đồng thời ba bài toán: môi trường, không gian và bản sắc đô thị. Và cuối cùng, sông Hồng chính là yếu tố quan trọng trong định hình và cấu trúc lại không gian đô thị Hà Nội tầm nhìn 100 năm để Hà Nội trở thành Thành phố “ Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, như Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" đã chỉ rõ.
