29/03/2017
Lược sử VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM
Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, đất nước giành được độc lập, Bác Hồ đã phát động phong trào Bình dân học vụ diệt “giặc dốt”, nâng cao dân trí, phát triển đất nước. Sau hơn 15 năm thực hiện, phong trào đã đạt được những thành tựu vô cùng to lớn, từ một nước chỉ có 5% dân số biết đọc, biết viết, đến những năm 1960, đa số người dân đã đọc thông, viết thạo. Cũng trong thời điểm này, cả nước đang diễn ra không khí sôi động của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, chi viện cho miền Nam kháng chiến chống đế quốc Mĩ và tay sai, thống nhất đất nước. Ngành giáo dục cũng được đặt trước những yêu cầu, thách thức mới. Đất nước cần có một nền giáo dục tiên tiến, định hướng phát triển nhằm đào tạo ra một đội ngũ lao động có trình độ phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Trước tình hình đó, Bộ Giáo dục đã ra Quyết định số 859/QĐ-BGD ngày 06/12/1961 thành lập Viện Nghiên cứu giáo dục thuộc Bộ Giáo dục với tư cách là đơn vị hàng đầu về nghiên cứu chiến lược, chương trình, chính sách về giáo dục của quốc gia.
Trải qua hơn 55 năm hình thành và phát triển, sau nhiều lần đổi tên, sáp nhập, Viện Nghiên cứu giáo dục nay là Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam với các thành tố cơ bản là: Viện Nghiên cứu Giáo dục (thành lập năm 1961 thuộc Bộ Giáo dục), Viện Nghiên cứu phát triển giáo dục (trước năm 1994, có tên là Viện Nghiên cứu Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp. Viện này được thành lập năm 1988 sau khi sát nhập hai viện là Viện Nghiên cứu Khoa học dạy nghề thuộc Tổng cục Dạy nghề (thành lập năm 1977) và Viện Nghiên cứu Đại học và Trung học chuyên nghiệp thuộc Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (thành lập năm 1977)) ... và hai trung tâm được sáp nhập vào Viện năm 2008 bao gồm Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Dân tộc, Trung tâm Công nghệ Giáo dục. Đến nay, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam là đơn vị nghiên cứu khoa học về giáo dục duy nhất và lớn nhất toàn quốc bao gồm 05 phòng chức năng, 13 trung tâm nghiên cứu và triển khai, 02 đơn vị thông tin và 03 trường phổ thông thực nghiệm.
Ngay từ khi mới được thành lập, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng cho ngành giáo dục Việt Nam. Công tác nghiên cứu của Viện đã cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng cho những quyết sách về giáo dục và đào tạo của Đảng và Nhà nước, điều đó thể hiện cụ thể trong nhiều Văn kiện, Nghị quyết, Nghị định khác nhau. Đồng thời, Viện cũng thực hiện tốt vai trò tư vấn cho Bộ Giáo dục và Đào tạo về chương trình, chiến lược phát triển giáo dục của nước nhà trong từng giai đoạn phát triển của đất nước. Các cán bộ của Viện, qua nhiều thời kì, là lực lượng chủ chốt trong việc biên soạn chương trình, sách giáo khoa, giáo trình phục vụ tích cực cho công cuộc giáo dục và đào tạo của đất nước.
Không những thế, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam còn có nhiều đóng góp to lớn trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành giáo dục và đào tạo của đất nước. Năm 1978, Viện bắt đầu được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ sau đại học và hai năm sau đó, Viện tiếp tục được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ phó tiến sĩ (nay là tiến sĩ). Sau gần 40 năm thực hiện công tác đào tạo, Viện đã cung cấp cho đất nước, cho ngành giáo dục nhiều cán bộ nghiên cứu, cán bộ giảng dạy và cán bộ quản lí chất lượng cao.
Ngoài ra, Viện còn có những đóng góp không nhỏ trong việc thiết lập các mối quan hệ quốc tế về giáo dục và đào tạo với các nước trên toàn thế giới cũng như những tổ chức quốc tế và các tổ chức phi chính phủ khác. Những thành tích trên đã được Đảng, Nhà nước công nhận và trao tặng cho Viện nhiều phần thưởng cao quý.
Trong những năm gần đây, công tác nghiên cứu khoa học giáo dục của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng cho sự nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo. Mới đây nhất, trong buổi làm việc với Viện, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã giao nhiều nhiệm vụ quan trọng của ngành cho Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Trong đó, nổi bật nhất là: Đẩy mạnh nghiên cứu về khoa học giáo dục nhằm cung cấp luận cứ khoa học, tham mưu giúp cho lãnh đạo Bộ những vấn đề về giáo dục đào tạo, hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân, dự báo nhu cầu giáo dục và đào tạo, đề xuất các chính sách, chủ trương nhằm nâng cao hiệu quả quản lí của ngành, chủ động tham gia xây dựng chương trình các bậc học, cấp học, cho các đối tượng người học; Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn để điều chỉnh chiến lược, kế hoạch của ngành; Chủ trì, phối hợp công tác nghiên cứu, rà soát, đánh giá tình hình thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020, gắn với việc thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Nhằm thực hiện những nhiệm vụ trên, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cũng đã có nhiều thay đổi như kiện toàn lại bộ máy tổ chức của Viện, thành lập những nhóm nghiên cứu chuyên sâu, đẩy mạnh công tác đào tạo đội ngũ kế cận... Thành công gần đây nhất của Viện chính là đã tham mưu cho Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng thành công Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và được Chính phủ phê duyệt đầu tháng 11 năm 2016.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ chưa từng thấy như ngày nay, giáo dục vẫn tiếp tục được khẳng định là “quốc sách hàng đầu”, trong đó khoa học giáo dục luôn phải là kim chỉ nam, dẫn đường cho “quốc sách hàng đầu” đó. Sau hơn 55 năm thành lập, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam vẫn không ngừng phát triển để đáp ứng những thay đổi ngày càng mạnh mẽ của đất nước cũng như toàn thế giới. Trong tương lai, Viện vẫn sẽ tiếp tục thực hiện vai trò đầu tầu, chủ công trong công tác nghiên cứu khoa học giáo dục, cung cấp những luận cứ khoa học cần thiết cho những quyết sách về giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.
