01/02/2026
CHỢ HOA HÀNG LƯỢC
*****
Tản mạn của Việt Cường
Trong khu phố cổ Hà Nội, có một cái chợ bán hoa tươi rất đặc biệt không giống bất kỳ một cái chợ hoa nào khác. Nó đặc biệt ở chỗ : mỗi năm chỉ họp chợ một lần từ những ngày nửa cuối tháng Chạp và kết thúc vào buổi chiều ngày 30 Tết. Đó là chợ hoa Hàng Lược.
Chợ hoa Hàng Lược họp trên con phố cổ Hàng Lược và lan sang các phố bên cạnh. Chợ được hình thành từ những năm đầu của thế kỷ XX, được coi là chợ hoa cổ, lâu đời nhất của đất Hà thành vẫn tồn tại đến ngày nay. Hà Nội ngày nay có nhiều chợ hoa to và phong phú các loài hoa hơn nhưng chợ hoa Hàng Lược vẫn là chốn xưa cất giấu nhiều nỗi nhớ của người Hà Nội mỗi dịp xuân về, là nơi lưu giữ nhiều hương vị Tết cổ truyền của dân tộc.
Phố Hàng Lược, phía bắc giáp phố Hàng Cót, từ cầu sắt xe lửa đi xuống tới ngã 4 Hàng Mã - Chả Cá - Thuốc Bắc. Xa xưa phố Hàng Lược chạy dọc theo bờ bắc của sông Tô Lịch, nên thời Pháp có tên là phố Sông Tô Lịch. Sông Tô Lịch xưa chạy đến phố Hàng Cá thì ngoặt lên hướng Tây Bắc đến sát tường thành Hà Nội tạo thành một con hào thiên nhiên bảo vệ thành. Vị trí chỗ ngoặt đó ngang số nhà 14 phố Hàng Lược, những năm xưa cũ, khi người ta đi từ phố Hàng Đồng sang chợ vẫn phải đi qua cầu tre, rồi cầu được thay bằng một cái cống lớn, Sau này lòng sông cạn tựa như con lạch nhỏ thoát nước, nên người dân khi ấy còn gọi là phố Cống Chéo Hàng Lược
Do vậy chợ hoa Hàng Lược hay chợ hoa Cống chéo Hàng Lược cũng chỉ là một.
Về nguồn gốc xâu xa của chợ hoa Hàng Lược theo sách Bắc thành dư địa chí thì từ thế kỷ XVII ở kinh thành Thăng Long đã có một chợ bán hoa tươi ở cửa chợ Cầu Đông trên phố Hàng Đường, chợ hoa này họp lan đến tận cửa chùa Huyền Thiên trên phố Hàng Khoai. Đến khi người Pháp lấp sông Tô Lịch, phá bỏ chợ Cầu Đông để lập chợ Đồng Xuân thì chợ hoa cũng bị giải tán. Những người bán hoa phải chạy về họp chợ ở phố Hàng Lược, chợ họp từ cầu sắt Phố Hàng Cót đến ngã tư Hàng Mã. Hằng năm từ 20 tháng Chạp âm lịch trở đi, dân trồng hoa ngoại thành, nhất là vùng Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Nghi Tàm, Quảng Bá, Nhật Tân, bày kín hai bên mặt phố nào đào, quất, nào cúc, hải đường, lay ơn, thược dược; người đi sắm Tết, người đi ngắm cảnh chen chúc đông vui, đó là một nét đặc sắc của Hà Nội những ngày cận Tết.
Những ngày cận Tết, người dân Hà Nội lại xốn xang đi chợ hoa tết Hàng Lược để chọn cho mình những bông hoa tươi thắm nhất, những cành đào đầy nụ và những chậu quất xen lộc xanh non về bày trong nhà. Hà Nội nhiều chợ hoa là vậy, nhưng người dân vẫn giữ thói quen đi chợ hoa Hàng Lược, đôi khi chẳng mua gì, chỉ đến hưởng không khí chợ hoa Tết xưa mà nay vẫn còn giữ, mở mỗi năm một lần vào những ngày cuối năm.
Đến Chợ Hoa Hàng Lược không chỉ để mua các loại hoa muôn mầu sắc, người Hà Nội còn có thú tìm cho được một bình hoa Thủy tiên. Một bình hoa mà ngay từ đầu tháng Chạp, những người yêu hoa thuỷ tiên đã tìm mua củ giống, về nâng niu, chăm bẵm, tách rửa đặt vào trong bình tỉ mẩn để đến giao thừa vừa kịp nở hoa.
Một điều đặc biệt, ở giữa chợ hoa Hàng Lược và các con phố phụ cận, dịp cuối năm người ta còn bầy bán những thứ đồ cổ, đồ xưa cũ từ bình hoa, cái đôn, cái chậu sành, tượng đồng, tẩu thuốc, bình vôi, đèn dầu hình 12 con giáp, hương nến, đồng xu, phong bao mừng tuổi, những quyển lịch Vạn niên, sách dậy xem tử vi, tướng số hay bói toán.…Những quầy bán này thu những người còn nặng lòng với những ký ức, hoài niệm về một Hà Nội xưa và những du khách nước ngoài muốn tìm hiểu những nét đẹp văn hóa trong một cái Tết cổ truyền của người Hà Nội.
Chợ hoa Hàng Lược xưa là khu vực được thừa hưởng cái cảnh trên bến dưới thuyền khi còn con sông Tô Lịch. Kể từ phiên họp chợ đầu tiên trên phố Hàng Lược, trừ Tết Đinh Hợi năm 1947 do chiến tranh Pháp - Việt diễn ra ác liệt nên không họp chợ, còn hơn trăm năm qua, chợ hoa Hàng Lược vẫn luôn là điểm hẹn vị Tết xưa của người Hà thành.
Đi chơi chợ hoa đã thành cái thú của người Hà Nội trước khi đón giao thừa năm mới. Không phải đi chợ để mua hoa, đơn giản những người yêu không khí đông vui, rạo rực của đất trời ngày giáp Tết họ chỉ muốn sự vui vẻ ấy, màu sắc cùng hương thơm của hoa Tết ấy quyện vào người.
Ngày nay, chợ hoa Hàng Lược không chỉ có những loại hoa từ các vùng trồng hoa xung quanh Hà Nội mang đến mà còn có nhiều loại hoa nhập khẩu từ nước ngoài. Tranh ảnh, đèn mầu và các vật dung trang trí có nguồn gốc từ Trung Quốc cũng được bầy bán tràn lan. Nhưng Chợ hoa Hàng Lược thật sự vẫn là một điểm hẹn văn hóa mang đậm hương vị ngày Tết cổ truyền của người Hà Nội xưa và nay.
Hanoi, ngày 14 tháng Chạp Ất Tị
