17/04/2025
Hưởng ứng 27 năm Ngày Người khuyết tật Việt Nam năm 2025 (18/4/1998-18/4/2025) với chủ đề “Công nghệ số và khả năng tiếp cận cho Người khuyết tật"
Trong thời đại số, công nghệ đã và đang trở thành công cụ quan trọng giúp con người, trong đó có người khuyết tật và những người yếu thế khác trong cộng đồng có thể tiếp cận được với thông tin, giáo dục, việc làm các hoạt động kinh tế, xã hội… dễ dàng hơn.
Tuy nhiên, những người khuyết tật trên thế giới và tại Việt Nam không phải ai cũng có khả năng sử dụng lợi ích mà công nghệ mang lại. Việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp cho nhiều người khuyết tật có được cơ hội tuyệt vời để tiếp cận tốt hơn vào xã hội.
Năm 2025, Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam đưa chủ đề này nhằm hướng tới và thúc đẩy hai điểm là:
1. Khuyến khích ứng dụng công nghệ giúp người khuyết tật tiếp cận thông tin, giáo dục và việc làm
Người khuyết tật, đặc biệt là người khuyết tật nhìn và khuyết tật nghe nóigặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận thông tin từ các nền tảng trực tuyến. Các nền tảng cũ trước đây đều rất khó cho người khuyết tật nhìn có thể đọc được thông tin, không có phần mềm hay ứng dụng chuyển đổi sang ngôn ngữ ký hiệu. Nhờ công nghệ số phát triển, các phần mềm hỗ trợ đọc văn bản bằng giọng nói (text-to-speech), phần mềm nhận diện giọng nói (speech-to-text), và các ứng dụng chuyển đổi ngôn ngữ ký hiệu giúp họ có thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng hơn.
Trước khi công nghệ thông tin phát triển, người khuyết tật rất khó có được công việc từ xa, công nghệ… Kể từ khi CNTT phát triển và đặc biệt từ sau thời kỳ covid-19 công nghệ đã giúp rút ngắn khoảng cách giữa người khuyết tật với việc làm. Nhờ công nghệ họ có thể làm việc từ xa, sử dụng các phần mềm hỗ trợ để giao tiếp hay sử dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao chất lượng công việc. Nhiều doanh nghiệp CNT đã tuyển dụng người khuyết tật và đã chứng minh được hiệu quả làm việc của những lao động này.
2. Thúc đẩy xây dựng môi trường trực tuyến và dịch vụ số dễ tiếp cận
Thiết kế bao trùm trong môi trường trực tuyến: Các trang web và ứng dụng cần tuân thủ tiêu chuẩn tiếp cận như WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) để đảm bảo mọi người, bao gồm người khuyết tật, có thể sử dụng hiệu quả. Việc sử dụng giao diện thân thiện, cỡ chữ có thể điều chỉnh, màu sắc tương phản tốt và hỗ trợ bàn phím giúp nâng cao trải nghiệm cho tất cả người dùng.
Dịch vụ công trực tuyến tiếp cận: Hệ thống đăng ký, khai báo, chăm sóc khách hàng của các tổ chức chính phủ và tư nhân cần tích hợp các công cụ hỗ trợ tiếp cận, chẳng hạn như trợ lý ảo có giọng nói, giao diện đơn giản và hỗ trợ nhiều định dạng nội dung khác nhau. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ hỗ trợ: AI và các công cụ hỗ trợ như chatbot, nhận diện giọng nói, và phần mềm giao tiếp thay thế giúp người khuyết tật có thể dễ dàng sử dụng các dịch vụ trực tuyến mà không cần hỗ trợ từ bên ngoài. Điều này không chỉ nâng cao tính độc lập của họ mà còn cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ công và thương mại.
Công nghệ số không chỉ mang lại sự thuận tiện trong cuộc sống mà còn là chìa khóa mở ra cơ hội hòa nhập và phát triển cho người khuyết tật. Việc kiến tạo một môi trường số dễ tiếp cận không chỉ trao quyền cho nhóm yếu thế mà còn thúc đẩy toàn xã hội phát triển bền vững và công bằng. Đây chính là lúc cần sự chung tay của cả khu vực công và tư nhân trong việc ứng dụng công nghệ để kiến tạo một thế giới số thực sự không rào cản - nơi mọi cá nhân đều có thể tiếp cận tri thức, cơ hội việc làm và phát huy tối đa tiềm năng của mình.
* Người khuyết tật được bảo đảm thực hiện các quyền nào?
Căn cứ khoản 1 Điều 4 Luật Người khuyết tật 2010 quy định về quyền của người khuyết tật như sau:
Điều 4. Quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật
1. Người khuyết tật được bảo đảm thực hiện các quyền sau đây:
a) Tham gia bình đẳng vào các hoạt động xã hội;
b) Sống độc lập, hòa nhập cộng đồng;
c) Được miễn hoặc giảm một số khoản đóng góp cho các hoạt động xã hội;
d) Được chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, học văn hóa, học nghề, việc làm, trợ giúp pháp lý, tiếp cận công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác phù hợp với dạng tật và mức độ khuyết tật;
đ) Các quyền khác theo quy định của pháp luật.
* Gia đình người khuyết tật có trách nhiệm gì khi chăm sóc, nuôi dưỡng người khuyết tật?
Căn cứ khoản 2 Điều 8 Luật Người khuyết tật 2010 quy định về trách nhiệm của gia đình người khuyết tật như sau:
Điều 8. Trách nhiệm của gia đình
1. Gia đình có trách nhiệm giáo dục, tạo điều kiện để thành viên gia đình nâng cao nhận thức về vấn đề khuyết tật; thực hiện các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu khuyết tật bẩm sinh, khuyết tật do tai nạn thương tích, bệnh tật và nguy cơ khác dẫn đến khuyết tật.
2. Gia đình người khuyết tật có trách nhiệm sau đây:
a) Bảo vệ, nuôi dưỡng, chăm sóc người khuyết tật;
b) Tạo điều kiện để người khuyết tật được chăm sóc sức khỏe và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình;
c) Tôn trọng ý kiến của người khuyết tật trong việc quyết định những vấn đề liên quan đến cuộc sống của bản thân người khuyết tật và gia đình;
d) Thực hiện quy định tại khoản 1 Điều này.
* Người khuyết tật có được kết hôn không?
Căn cứ khoản 6 Điều 14 Luật người khuyết tật 2010 quy định về những hành vi bị nghiêm cấm như sau:
Điều 14. Những hành vi bị nghiêm cấm
1. Kỳ thị, phân biệt đối xử người khuyết tật.
2. Xâm phạm thân thể, nhân phẩm, danh dự, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp của người khuyết tật.
3. Lôi kéo, dụ dỗ hoặc ép buộc người khuyết tật thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội.
4. Lợi dụng người khuyết tật, tổ chức của người khuyết tật, tổ chức vì người khuyết tật, hình ảnh, thông tin cá nhân, tình trạng của người khuyết tật để trục lợi hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
5. Người có trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc người khuyết tật không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc theo quy định của pháp luật.
6. Cản trở quyền kết hôn, quyền nuôi con của người khuyết tật.
7. Gian dối trong việc xác định mức độ khuyết tật, cấp giấy xác nhận khuyết tật.
