22/11/2020
*****ĐỀN MẪU ÂU CƠ ( thường gọi MẪU ĐẦM ĐA)*****
Theo truyền thuyết thì cháu ba đời của Đế Viên họ Thần Nông là Đế Minh sinh ra Đế Nghi. Nhân chuyến tuần du vùng núi Ngũ Lĩnh, Đế Minh lấy con gái Vụ Tiên sinh ra Lộc Tục. Ngài là bậc thánh thông minh. Đế Minh yêu quý Lộc Tục, cho nối ngôi, phong là Kinh Dương Vương (2879 – 2794 trước Công nguyên) cho cai quản phương Nam. Lộc Tục lấy con gái Long Thần là Động Đình Quân sinh ra Lạc Long Quân, tức Sùng Lãm. Lạc Long Quân lấy con gái của Đế Lai là Âu Cơ trong chuyến tuần du ở Động Lăng Xương bên sông Đà. Âu Cơ sinh ra cái bọc trăm trứng, nở 100 người con. 50 người con theo mẹ lên rừng, 50 người con theo cha xuống biển, sinh sôi, phát triển thành dân tộc Việt Nam ta như ngày nay.
Tưởng nhớ công ơn của Mẫu tổ Âu Cơ, người dân nơi đây đã lập đền thờ Mẫu Âu Cơ tại thôn Lão Ngoại, xã Phú Lão từ đó người dân thường gọi với cái tên thân thuộc Mẫu Đầm Đa, Hoà Bình.
Đền Mẫu cách Đền Trình khoảng 300m về phía Tây Bắc, nằm ẩn mình trên sườn núi So (còn gọi là núi Thờ), thuộc thôn Lão Ngoại, mặt quay hướng Đông Bắc. Đền Mẫu xưa là ngôi nhà sàn, tranh, tre, nứa, lá. Trong đền đồ thờ tự duy nhất chỉ có một bát hương cổ. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử ngôi đền bị hư hỏng và xuống cấp.
Năm 1994, đền được tu sửa bằng gỗ mái lợp ngói Ri. Năm 1999, đền được xây mới lại trên nền đất cũ.
Hiện nay, đền Mẫu xây dựng theo lối kiến trúc gần như kiểu nhà sàn xây dựng kiên cố bằng xi măng cốt thép. Phía dưới là 6 hàng chân cột, để đỡ toàn bộ ngôi đền ở phía trên, có hai cột ở giữa vươn cao lên tận mái.
Đền thiết kế hai lối lên xuống hai bên. Lối lên bên trái được xây bậc đá, còn lối bên phải được dựng cầu thang. Đền xây dựng với chiều dài 8m, rộng 5,50m; cao 5,60m. Phía trước là khoảng sân rộng được láng xi măng, xung quanh bao lan can. Trần đổ cuốn vòm, phía trên mái được ốp ngói giả kiểu ngói ống.
Nhìn phía trước đền có 3 cửa, các cửa đều được xây cao 1,90m; 1,20m; các cánh cửa đều làm bằng gỗ tạp.
Kiến trúc vì kèo gồm 2 bộ vì, làm theo kiểu chồng rường giá chiêng trụ trốn. Toàn bộ hệ thống vì kèo được làm bằng xi măng cốt thép. Lòng nhà chia một gian hai trái, trái bên phải được xây tường ngăn cách với gian chính, có cửa ra vào, cửa cao 1,85m, rộng 0,8m.
Trong đền có 3 ban thờ, các ban thờ được ốp bằng gạch men màu nâu, dài 1,60m, rộng 2,15m.
+ Chính giữa là tượng Mẫu tổ Âu Cơ, được tạc cao 115cm. Đầu đội vương miện, khuôn mặt tròn, đôn hậu, môi đỏ, mắt nhìn thẳng, tai to, cổ đeo các vòng tràng hạt màu đỏ, trắng, tím, hai tay được đặt chồng lên nhau theo thế tam muội ấn. Tượng mặc áo dài màu đỏ, được đặt trong khám. Khám cao: 185cm, dài 125cm, được sơn son thếp vàng. Khám được trạm lộng hoa văn với đề tài lưỡng long chầu nguyệt và tứ linh, tứ quý.
+ Ban bên phải nhìn vào là ban thờ tượng các cô, các nàng.
+ Ban bên trái nhìn vào là ban thờ tượng vua cha Lạc Long Quân tượng được tạc ngồi cao ng cân, khuôn mặt cương nghị, môi đỏ, mắt nhìn thẳng, tai to, mặc áo triều phục mầu vàng.
Các cấp dưới tượng bài trí các đồ thờ tự như mâm bồng, đèn nến... Đặc biệt ở giữa đặt bát hương đồng trang trí lưỡng long chầu nguyệt, cao 0,30m, đường kính miệng 0,31m.
Trong công xuộc xây dựng, phát triển đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực hiện nay đang là xu hướng mở, tiệm cận giao lưu, giao thoa với các thành tựu của nền kinh tế thế giới đặc biệt là văn hóa tín ngưỡng đã và đang được nhiều người, nhiều thế hệ và cộng đồng quan tâm. Văn hóa tín ngưỡng vừa mang tính bản sắc văn hóa của dân tộc, vừa có ý nghĩa tâm linh trong tâm hồn mỗi con người, đây là nét đẹp văn hóa mà ai ai cũng hướng tới để góp phần bảo tồn và phát triển bản sắc văn hoá dân tộc , đồng thời để tưởng nhớ và tri ân với các bậc tiền nhân đã có công khai khẩn, vun đắp, xây dựng nên nong sông bờ cõi.
Người Việt Nam ta ai cũng biết và nhớ rằng chúng ta là con một cha, nhà một mẹ “Lạc Long Quân và Âu Cơ” là người đã sinh ra con Lạc, cháu Hồng, đã để lại cho chúng ta cả giang sơn bờ cõi. Đền Mẫu Âu Cơ hay còn gọi là (Mẫu Đầm Đa) là di sản Quốc gia nằm trong khu di tích Danh lam thắng cảnh quần thể hang động khu vực Chùa Tiên thuộc xã Phú Lão, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng công nhận di tích cấp Quốc gia.
Hằng năm có hàng triệu triệu người nhớ về nguồn cội Mẫu Đầm Đa (Mẹ Âu Cơ) để thắp hương tri ân, tưởng nhớ. Tuy nhiên, do số lượng khách về quá đông, nơi thờ phụng không đáp ứng được nhu cầu của du khách, mặt khác cơ sở vật chất đền thờ Mẫu Âu Cơ đã trải qua thời gian mưa, nắng bị hư hỏng xuống cấp nhiều du khách và địa phương kiến nghị phải nâng cấp sửa chữa để giữ gìn nơi thờ phụng được tôn nghiêm.
Năm 2016, Ban Quản lý các Khu di tích đã đề xuất và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản Văn hóa cùng các cấp, ban, ngành phê duyệt đề án trùng tu, tôn tạo Đền Mẫu Âu Cơ. Đền Mẫu Âu Cơ( Mẫu Đầm Đa) đã được các nhà khoa học như Giáo sư Trần Lâm Biền, Giáo sư sử học Dương Trung Quốc, Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bài, Nguyên cục Trưởng Cục Di sản Văn hóa về thăm, khảo sát đánh giá và nhận định đây là nơi thờ Mẫu Âu Cơ có giá trị lịch sử lớn của Việt Nam. Mang bản sắc văn hóa đặc sắc, tín ngưỡng tôn giáo linh thiêng, di tích cần được bảo tồn và phát triển, chính vì vậy mà hằng năm du khách thập phương đã đổ về thắp hương, thờ Mẫu cầu xin sức khỏe, bình an, cầu tài, cầu lộc, cầu hạnh phúc, ấm no, cầu mưa thuận, gió hòa, nhà nhà hạnh phúc.
Hiện nay công trình đã đi vào trùng tu, xây dựng các hạng mục tôn tạo xây dựng như nhà Đền Mẫu, bức hoành phi, câu đối, ban thờ cửa võng và một số đồ thờ tự đang trong quá trình thi công, tuy nhiên nguồn vốn quá khó khăn và cần có sự ủng hộ, giúp đỡ của mọi tổ chức, cá nhân các công ty, doanh nghiệp để công trình hoàn thành đúng tiến độ, khang trang to đẹp và tôn nghiêm hơn.
Với trách nhiệm của mình, để mọi tổ chức, cá nhân, công ty, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm biết phát tâm công đức góp phần tham gia xây dựng ngôi Đền thờ Mẫu Âu Cơ (Mẫu Đầm Đa), Ban Quản lý các Khu di tích huyện Lạc Thủy kính mong các nhà hảo tâm hoan hỉ phát tâm công đức, tài trợ để xây dựng hoàn thiện ngôi Đền thờ Mẫu Đầm Đa xã Phú Lão, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình. Với niềm tin Mẫu ban phước lộc, thái thịnh, an hòa. Các tổ chức, cá nhân, các công ty, doanh nghiệp các nhà hảo tâm có thể liên hệ qua số điện thoại đồng chí Đỗ Danh Ngọc- Trưởng Ban Quản lý các Khu di tích huyện Lạc Thuỷ-0989024555. Ban Quản lý các Khu di tích huyện xin ghi nhận tấm lòng hảo tâm của quý phật tử thiện tín gần xa, các nhà hảo tâm công đức!
