05/06/2026
KHÔNG THỜ Ơ TRƯỚC CHIẾN TUYẾN NHẬN THỨC, TƯ TƯỞNG TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng mạng xã hội phát triển với tốc độ chưa từng có, không gian mạng không còn đơn thuần là nơi trao đổi thông tin hay kết nối cộng đồng. Đây đã trở thành một mặt trận đặc biệt, nơi diễn ra cuộc cạnh tranh quyết liệt về nhận thức, tư tưởng và niềm tin xã hội. Những gì xuất hiện trên màn hình điện thoại hôm nay có thể tác động trực tiếp đến suy nghĩ, cảm xúc, hành vi của hàng triệu người ngày mai. Bởi vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ niềm tin của Nhân dân trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của toàn xã hội.
Một người phụ nữ trung niên đến cơ quan Công an trình báo sau khi bị lừa đảo qua cuộc gọi video giả mạo người thân. Hình ảnh, giọng nói, cách trò chuyện đều giống hệt người cháu ruột của mình. Trong vài phút ngắn ngủi, đối tượng đã lợi dụng tình huống khẩn cấp được dàn dựng tinh vi để khiến nạn nhân chuyển toàn bộ số tiền tích cóp nhiều năm. Khi phát hiện sự thật, điều khiến chị đau đớn không chỉ là số tiền bị mất mà còn là cảm giác niềm tin bị phản bội. Câu nói nghẹn ngào của người phụ nữ ấy: “Điều đáng sợ hơn mất tiền là niềm tin bị lợi dụng”, đã phản ánh rõ một thực tế đáng suy ngẫm trong thời đại số hiện nay.
Những năm gần đây, sự bùng nổ của công nghệ AI và deepfake đã làm cho ranh giới giữa thật và giả trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Tội phạm công nghệ cao không chỉ đánh cắp tài sản mà còn trực tiếp tấn công vào niềm tin của con người. Chúng lợi dụng tâm lý chủ quan, sự thiếu kiểm chứng thông tin, tâm lý đám đông và những phản ứng cảm xúc tức thời để thao túng nhận thức. Hậu quả không chỉ dừng lại ở những thiệt hại vật chất mà còn làm suy giảm lòng tin giữa người với người, giữa cá nhân với cộng đồng và rộng hơn là niềm tin đối với các giá trị xã hội.
Nguy hiểm hơn, những phương thức thao túng nhận thức ấy đang được các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị tận dụng triệt để nhằm chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ. Thông qua các nền tảng mạng xã hội, chúng sử dụng thông tin sai sự thật, hình ảnh cắt ghép, video giả mạo, các thuyết âm mưu và những luận điệu xuyên tạc để tạo ra sự hoài nghi trong xã hội. Chúng tìm cách bóp méo các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, xuyên tạc công cuộc phòng, chống tham nhũng, phủ nhận thành tựu phát triển đất nước, kích động tâm lý bất mãn và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Thực tiễn cho thấy, không gian mạng ngày nay đã trở thành môi trường tác động trực tiếp đến đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Một thông tin sai lệch nếu được lan truyền với tốc độ lớn có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với trật tự xã hội, niềm tin cộng đồng và an ninh quốc gia. Chính vì vậy, cuộc đấu tranh trên không gian mạng không đơn thuần là cuộc chiến chống tin giả, mà sâu xa hơn là cuộc đấu tranh bảo vệ sự thật, bảo vệ niềm tin và bảo vệ nền tảng tư tưởng của xã hội.
Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế cũng cần thừa nhận rằng, trong nhiều thời điểm, chúng ta vẫn còn biểu hiện bị động trước các đợt tấn công thông tin trên không gian mạng. Không ít trường hợp, khi tin giả đã lan rộng, dư luận đã bị tác động thì các cơ quan chức năng mới bắt đầu vào cuộc đính chính, xử lý và phản bác. Cách tiếp cận chủ yếu dựa trên xử lý hậu quả tuy cần thiết nhưng chưa đủ để tạo nên sức đề kháng bền vững trước các chiến dịch thông tin sai lệch ngày càng tinh vi.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là ngăn chặn, xử lý thông tin xấu độc mà quan trọng hơn là phải xây dựng năng lực dẫn dắt nhận thức xã hội. Công tác tư tưởng phải thực sự đi trước một bước, chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, định hướng dư luận và tạo dựng niềm tin trong Nhân dân. Khi thông tin chính thống đủ nhanh, đủ hấp dẫn, đủ sức thuyết phục và đủ khả năng lan tỏa, các luận điệu xuyên tạc sẽ khó có cơ hội len lỏi và phát huy tác động.
Tinh thần đó đã được Đảng ta xác định rõ trong nhiều văn kiện quan trọng, đặc biệt là yêu cầu công tác chính trị, tư tưởng phải “đi trước, mở đường, dẫn dắt và chỉ đạo thực tiễn”. Đây không chỉ là phương châm hành động mà còn là giải pháp mang tính chiến lược để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới. Bởi lẽ, trên không gian mạng, ai định nghĩa vấn đề trước, người đó có lợi thế trong việc định hướng nhận thức xã hội.
Thực tiễn từ quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy thời gian qua đã cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng. Những chủ trương lớn liên quan đến tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính hay tinh giản biên chế đều là những vấn đề nhạy cảm, dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc. Nhưng ở những nơi làm tốt công tác tuyên truyền, đối thoại, giải thích và tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân, các luận điệu xuyên tạc nhanh chóng bị vô hiệu hóa. Khi người dân hiểu đúng bản chất vấn đề, nắm rõ mục tiêu và lợi ích của chủ trương thì những thông tin sai lệch sẽ không còn đất sống.
Cần khẳng định rằng, việc xác định không gian mạng là một mặt trận không có nghĩa là “quân sự hóa” môi trường số hay hạn chế quyền tự do ngôn luận chính đáng của công dân. Ngược lại, đó là sự nhận thức đúng đắn về tính chất phức tạp của môi trường thông tin hiện đại. Đảng và Nhà nước luôn tôn trọng quyền tự do biểu đạt, quyền phản biện và quyền tiếp cận thông tin của người dân theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, tự do không đồng nghĩa với vô nguyên tắc; phản biện không đồng nghĩa với xuyên tạc; khác biệt quan điểm không đồng nghĩa với hành vi chống phá lợi ích quốc gia, dân tộc.
Không gian mạng hôm nay là nơi diễn ra cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa sự thật và giả dối, giữa thông tin tích cực và thông tin độc hại, giữa xây dựng và phá hoại. Trước thực tế đó, sự thờ ơ chính là khoảng trống nguy hiểm nhất. Mỗi cơ quan báo chí, mỗi tổ chức chính trị - xã hội, mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi công dân cần nâng cao nhận thức, chủ động tham gia bảo vệ sự thật, lan tỏa thông tin tích cực, góp phần xây dựng một môi trường mạng lành mạnh, nhân văn và an toàn.
Bởi lẽ, muốn “phủ xanh” không gian mạng bằng những giá trị chân - thiện - mỹ, bằng tinh thần yêu nước, trách nhiệm công dân và khát vọng phát triển đất nước, trước hết phải giữ vững trận địa nhận thức. Khi niềm tin của Nhân dân được củng cố, khi thông tin chính thống trở thành dòng chảy chủ đạo và khi công tác tư tưởng thực sự đi trước mở đường, mọi âm mưu xuyên tạc, chống phá trên không gian mạng sẽ bị đẩy lùi, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước trong thời đại số.
