17/07/2016
VỀ NƠI Ở CỦA ÔNG TỐNG PHƯỚC KHÔI
------------------------------------------------------------------
Theo Gia Phả họ Tống Phước ghi nhận gia tộc của ông có quê quán tại Thanh Hóa, sau vì công vụ chuyển đến Lân Tân Mỹ, Tổng Bình Trị, Huyện Bình Dương, Tỉnh Gia Định (khu vực Chợ Thái Bình ) ; và chức vụ của ông khi sinh thời là Khâm Sai Thống Suất Điều Khiển Gia Định Ngũ Dinh (Nha Điều Khiển này có vị trí nay là khu vực Công Viên 23/9 - Quận 1 - HCM.)
Sau đây là chi tiết về các địa danh liên quan đã ghi nhận.
TỈNH GIA ĐỊNH: Tên gọi Gia Định trước đó chỉ chung cho toàn bộ 6 tỉnh Nam kỳ. Năm 1832 (Minh Mạng thứ 13) chia Gia Định thành 6 tỉnh bao gồm: Gia Định, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên. Trong đó tỉnh Gia Định là tỉnh Phiên An cũ. Tỉnh gồm 3 phủ Tân Bình, Tân An và Tây Ninh.
PHỦ TÂN BÌNH: Địa phận của Phủ Tân Bình gồm các phần đất thuộc các quận huyện nội và ngoại thành tương đương với TPHCM ngày nay. Phủ này có 3 huyện Bình Dương, Bình Long và Tân Long.
HUYỆN BÌNH DƯƠNG: Địa phận của Huyện Bình Dương không liên quan gì đến Tỉnh Bình Dương ngày nay. Huyện Bình Dương xưa bao gồm các phần đất nay thuộc các quận 1, 3, 4, 7, Phú Nhuận, Bình Thạnh, Tân Bình, Tân Phú, Gò Vấp, một phần của các quận 10, 12, huyện Cần Giờ và Nhà Bè.
Theo Gia Định Thành Thông Chí thì Huyện Bình Dương: phía đông giáp với biển Cần Giờ, Xoài Rạp, phía tây giáp với ngã ba Thị Phổ, ngược dòng Rạch Ong Nhỏ đến Cống Môn chợ Tân Kiểng, phía đông nam giáp với tổng Lộc Thành, huyện Phước Lộc (Cần Giuộc), phía tây nam giáp với tổng Bình Cách, huyện Thuận An.
Huyện này có 2 tổng là Tổng Bình Trị và Tổng Dương Hòa. Mỗi tổng lại chia thành 3 tổng Thượng, Trung, Hạ, do đó có cả thảy 6 tổng.
TỔNG BÌNH TRỊ: Theo Gia Định Thành Thông Chí thì địa phận: phía đông giáp với Bình Giang đoạn từ sông trước thành dọc đến kho Gian (Quản) Thảo (Cầu Kho); phía tây giáp đầu suối Bến Lầy, đến cầu Tham Lương (Hóc Môn) giáp với đằng đông của tổng Dương Hòa; Nam giáp kho Gian (Quản) Thảo qua miếu Hội Đồng đến cầu Tham Lương; Bắc giáp trấn Biên Hòa, trên từ Đức Giang (sông Thủ Đức) dưới bờ nam Bình Giang (sông Sài Gòn).
LÂN TÂN MỸ: Cũng gọi là Xã Tân Mỹ thuộc Tổng Bình Trị Trung. Là nơi có Chợ Điều Khiển và Thành Bát Quái. Xã Tân Mỹ ngày nay thuộc khu vực Bến Thành-Cống Quỳnh, Quận 1.
CHỢ ĐIỀU KHIỂN:
Chợ này có từ năm 1771, thuộc Trấn Phiên An, trước khi Tỉnh Gia Định được thành lập, tức vào lúc địa danh Gia Định được dùng để gọi chung cho các tỉnh ở miền nam. Tên chợ được hình thành xuất phát từ chức quan Khâm Sai Thống Suất Điều Khiển Gia Định Ngũ Dinh đầu tiên do Trương Phước Vĩnh đảm nhận. Chợ có vị trí đối diện Nha Điều Khiển, ngày nay thuộc khu vực giữa đường Nguyễn Trãi và Phạm Ngũ Lão của Quận 1 (xem bản đồ). GĐTTC ghi: "Cách trấn về phía nam hai dặm rưỡi, khi xưa chợ họp trước Nha Điều Khiển nên mới có tên đó, đại loại như chợ Cai Bạ, cầu Khâm Sai, chợ Cai Đội... Nay nha trị đã dời đi, nhưng tên chợ còn như cũ, chợ này quán xá trù mật."
