30/01/2024
Suối Mỡ - Giới thiệu
Suối Mỡ là khu du lịch tâm linh sinh thái nổi tiếng trên địa phận xã Nghĩa Phượng, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Địa danh này nằm cách trung tâm thành phố 30km theo quốc lộ 31 và đường tỉnh lộ 293 về phía Đông Bắc.
Đây là quần thể di tích danh thắng tiêu biểu của tỉnh Bắc Giang, nơi tổng hòa vẻ đẹp kỳ thú của thiên nhiên với sự linh thiêng, giá trị sâu sắc về lịch sử-văn hóa của các ngôi đền cổ (đền Thượng, đền Trung, đền Hạ).
Khởi đầu từ khu Đá Vách và Hố Chuối trong núi Tay Ngai, Núi Bà thuộc dãy Huyền Đinh-Yên Tử, suối Mỡ chảy len lách quanh co giữa hai bề đá dựng chốn thượng nguồn, rồi uốn lượn qua các sườn núi, chảy qua các ghềnh đá cao thấp tạo thành những bậc thác ngoạn mục. Cảnh đẹp gây ấn tượng nhất là đoạn suối có năm bậc thác mẹ con chảy từ khu vực đền Thượng xuống tới đền Trung. Dưới chân mỗi bậc thác đều có các bồn tắm tự nhiên hết sức kỳ thú.
Tọa lạc trong không gian hùng tráng, thơ mộng của núi rừng và suối thác, ba ngôi đền cổ (đền Thượng, đền Trung, đền Hạ) ghi dấu ấn tâm linh đặc biệt cho thắng tích Suối Mỡ. Theo các dấu tích khảo cổ và truyền ngôn của nhân dân địa phương, các ngôi đền trên đã được khởi dựng từ lâu đời, đến thời Hậu Lê (khoảng thế kỷ XVI, XVII) được tu bổ, mở mang trở nên khang trang, rộng rãi hơn. Cả ba ngôi đền đều thờ chung một vị nữ thần “Thánh Mẫu Thượng ngàn”- tương truyền là công chúa Quế Mỵ Nương, con gái vua Hùng Định Vương có công mở suối, khai thông dòng nước, dạy dân cấy trồng và 12 thị nữ theo hầu Bà. Tại Đền Hạ hiện còn lưu giữ được 03 pho tượng đồng quý hiếm, trong đó pho lớn nhất là tượng Thánh Mẫu Thượng Ngàn. Tượng được phủ sơn thếp lộng lẫy, khuôn mặt tượng uy nghi hiền hậu như đang dõi nhìn tới các con dân để ban phúc lộc thọ trường.
Lễ hội đền Suối Mỡ được tổ chức từ ngày 30/3 đến ngày 02/4 âm lịch hàng năm. Trong lễ hội, nhân dân địa phương tổ chức các đoàn rước kiệu, lễ vật, hậu bành, tàn lọng, thần khí lộng lẫy dâng lên Thánh Mẫu cầu cho mưa thuận gió hòa, người yên vật thịnh. Điểm độc đáo nhất trong lễ hội đền Suối Mỡ là nghi lễ hầu đồng được tổ chức thường niên tại khu vực đền Trung. Qua đó, tái hiện không gian văn hóa đặc trưng của Tín ngưỡng thờ Mẫu ở đền Suối Mỡ nói riêng và Tín ngưỡng thờ Mẫu của dân tộc Việt Nam nói chung. Năm 2016, Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Năm 2015, Lễ hội đền Suối Mỡ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Ngoài ra, thắng cảnh Suối Mỡ còn nổi tiếng với những di tích gắn với lịch sử chống quân Nguyên Mông thời Trần như: đền Trần, khu Ba Dinh-Bảy Nền, bãi Quần Ngựa, đấu Long Quân, thác Thùm Thùm,…
Thắng tích Suối Mỡ được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích thắng cảnh cấp quốc gia theo Quyết định số 28-VH/QĐ, ngày 18/01/1988.
