06/17/2026
රටක පාලකයෙකු නීතියට බිය වන්නට පටන් ගන්නේ, නීතිය තමන්ගේ විරුද්ධවාදීන් වෙත නොව තමන්ගේම බල කඳවුර වෙත හැරෙන්නට පටන් ගන්නා මොහොතේය. ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ ශානි අබේසේකර නම වටා ඇති ගැටලුවත් එසේම කියවිය යුතුය. මෙය එක් පොලිස් නිලධාරියෙකුගේ ස්ථාන මාරුවක් පිළිබඳ සරල කතාවක් නොවේ. මෙය නීතිය, බලය, පවුල් දේශපාලනය, සහ සත්යය හෙළි වීමට ඇති බිය අතර ඇති ගැටුම පිළිබඳ කතාවකි.
ශානි අබේසේකර මහතාගේ භූමිකාව තේරුම් ගැනීමට නම්, ඔහු කවුරුන්ද යන්නට වඩා ඔහු කළේ කුමක්ද යන්න බැලිය යුතුය. ඔහු දේශපාලන වේදිකාවක සිටි පුද්ගලයෙකු නොවේ. ඔහු ජනප්රියත්වය සොයා ගිය චරිතයක්ද නොවේ. ඔහුගේ කාර්යය වූයේ සාක්ෂි, ප්රකාශ, අධිකරණ ක්රියාවලිය සහ විමර්ශන මත පදනම්ව අපරාධ පිළිබඳ සත්යය හඹා යාමය. එවැනි නිලධාරියෙකු බලවතුන්ට අපහසු වන්නේ, ඔහුගේ පක්ෂපාතීත්වය පුද්ගලයෙකුට හෝ පවුලකට නොව නීතියට වූ විටය.
ශානි අබේසේකර මහතාගේ අධීක්ෂණය යටතේ සිදු වූ විමර්ශන බොහොමයක් සාමාන්ය අපරාධ පරීක්ෂණ නොවීය. ඒවා රටේ බල ව්යුහය, ආරක්ෂක අංශ, දේශපාලන ආරක්ෂාව සහ බලයට ආසන්න පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්රශ්න මතු කළ විමර්ශන විය. වසීම් තාජුදීන් ඝාතනය, ලසන්ත වික්රමතුංග ඝාතනය, කොළඹ අවට තරුණයන් 11 දෙනෙකු පැහැරගෙන ගොස් අතුරුදන් කිරීම, රතුපස්වල වෙඩි තැබීම, භාරත ලක්ෂ්මන් ප්රේමචන්ද්ර ඝාතනය වැනි සිද්ධීන් ඒ අතර වඩාත් සංවේදී ඒවාය. තවද රෝයල් පාර්ක් ඝාතනය, අඟුලාන ද්විත්ව මිනීමැරුම, උඩතලවින්න ඝාතන සහ මොහොමඩ් සියාම් ඝාතනය වැනි සංකීර්ණ අපරාධවලදීද CID විමර්ශන වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.
මෙම සිද්ධීන් එකට බැලූ විට පෙනෙන්නේ, ශානි අබේසේකර මහතා ගැටුණේ පුද්ගලයන් සමඟ නොව බලය වැරදි ලෙස භාවිතා කළ හැකි පද්ධතියක් සමඟ බවය. අපරාධයක් සිදුවී ඇත්නම්, එහි සැකකරුවන් කවුරුන්ද යන්න තීරණය කළ යුත්තේ දේශපාලන බලය නොව සාක්ෂිය. නමුත් ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතියේ විශාල දුර්වලතාව වන්නේ, විමර්ශනය බලවතාගේ දොරටුවට ළඟා වන විට විමර්ශකයාම සැකකරු බවට පත් කිරීමය.
ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ දේශපාලන හැසිරීම මෙහිදී විශේෂයෙන් විග්රහ කළ යුතුය. ඔහු බලයට පැමිණියේ “ශක්තිමත් පාලකයා” යන ප්රතිරූපය සමඟය. නමුත් ශක්තිමත් පාලනය යනු නීතියට ඉහළින් සිටීම නොවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම ශක්තිමත් රාජ්ය පාලනයක් තිබේ නම්, විමර්ශන නිලධාරීන්ට බිය විය යුතු නැත. බිය විය යුත්තේ වැරදි කළ අය පමණි. එබැවින් ශානි අබේසේකර වැනි නිලධාරියෙකුට එරෙහිව පාලන බලය මෙතරම් වේගයෙන් ක්රියාත්මක වූයේ ඇයිද යන්න සාධාරණ ප්රශ්නයකි.
නව පාලනයක් පැමිණි වහාම CID නිලධාරීන් ඉලක්ක වූ ආකාරයද සැලකිය යුතුය. CID නිලධාරීන් 704 දෙනෙකුට පූර්ව අවසරයකින් තොරව රටින් පිටවීම සීමා කළ බවට එවක වාර්තා විය. එම වාතාවරණය තුළ ශානි අබේසේකර මහතා CID අධ්යක්ෂ ධුරයෙන් ඉවත් කර වෙනත් තනතුරකට මාරු කිරීම සිදු විය. එය සාමාන්ය පරිපාලන තීරණයක් ලෙස පැවසිය හැකි වුවද, එය සිදුවූ වේලාව, ඉලක්ක වූ පුද්ගලයන්, සහ ඔවුන් විසින් මෙහෙයවූ විමර්ශන බැලූ විට එහි දේශපාලන අර්ථය නොසලකා හැරිය නොහැක.
නිශාන්ත සිල්වා මහතාගේ විදේශගත වීමද මෙම පසුබිමේ වෙනම සිද්ධියක් ලෙස නොව, එකම දේශපාලන පීඩන පරිසරයක ප්රතිඵලයක් ලෙස කියවිය හැකිය. ඔහුද ශානි අබේසේකර මහතා සමඟ ප්රධාන හා සංවේදී විමර්ශන කිහිපයක කටයුතු කළ නිලධාරියෙකි. එවැනි නිලධාරීන්ට එරෙහිව සැකය, බිය, දේශද්රෝහී ලේබල සහ දේශපාලන චෝදනා එකවර මතු වීම හුදු අහම්බයක් ලෙස පෙනෙන්නේ නැත.
ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා විසින් නිශාන්ත සිල්වා “ජිනීවාට පලා ගියා” යන ආකාරයෙන් කළ ප්රකාශයද මෙහි දේශපාලන භාෂාව හෙළි කරයි. නීතිය පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් සාක්ෂි හා අධිකරණ ක්රියාවලිය මත පදනම් විය යුතුය. නමුත් එය “NGO”, “ජිනීවා”, “රණවිරු”, “කුමන්ත්රණ” වැනි වචනවලින් ආවරණය කළ විට, ජනතාවගේ හැඟීම් අවදි කළ හැකි වුවද, නීතිමය සත්යය වෙනස් නොවේ. විමර්ශකයෙකු වැරදි කර ඇත්නම්, ඔහුට එරෙහිව සාක්ෂි මත නීතිමය පියවර ගත හැකිය. නමුත් විමර්ශනය කළ නිසාම ඔහුට දේශපාලන ලේබල් අලවන්නේ නම්, එය නීතියේ භාෂාව නොව බලයේ භාෂාවයි.
මෙහිදී ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා කළ මූලික දේශපාලන වැරැද්ද වන්නේ, රාජ්ය බලය තමන්ගේ පවුල් දේශපාලන ආරක්ෂාවට සමාන කර ගැනීමය. ඔහු තමන් බුද්ධිමත්, දැඩි, පාලනය කළ හැකි නායකයෙකු ලෙස සිතුවත්, ජනරජයක් පාලනය කිරීම යනු හමුදා විධානයක් ලබා දීමක් නොවේ. රටක් යනු පවුලක දේපළක් නොවේ. නීතිය යනු පාලකයාගේ ආයුධයක් නොවේ. ජනතාව යනු සදාකාලිකව බිය ගන්වා තබාගත හැකි පිරිසක් නොවේ.
ශානි අබේසේකර මහතාට එල්ල වූ “දේශපාලනිකව ක්රියා කළා” යන චෝදනාවද තර්කානුකූලව සලකා බැලිය යුතුය. ඔහුගේ විමර්ශන රාජපක්ෂ කඳවුරට පමණක් අපහසු කළ ඒවා නොවේ. යහපාලන ආණ්ඩුවේ පාර්ශවයන්ට අදාළවද CID විමර්ශන සිදුවිය. මහ බැංකු බැඳුම්කර සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් එවක බලයේ සිටි පාර්ශවයන්ට අපහසු වූ කරුණුද හෙළි විය. එබැවින් ශානි අබේසේකර මහතා පක්ෂයකට සේවය කළ නිලධාරියෙකු ලෙස පෙන්වීම දේශපාලනිකව පහසු වුවද, ඔහුගේ විමර්ශන ඉතිහාසය බැලූ විට එය දුර්වල තර්කයකි.
එවක විපක්ෂ දේශපාලනඥයන්, මාධ්ය සංවිධාන සහ සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම් ශානි අබේසේකර මහතාගේ මාරුව පිළිබඳ සැක පළ කළේද ඒ නිසාය. නව ආණ්ඩුවක් පත්වූ වහාම, ජනමාධ්යවේදීන්ට එල්ල වූ ප්රහාර සහ දේශපාලන සංවේදී අපරාධ පිළිබඳ විමර්ශන කළ නිලධාරියෙකු ඉවත් කිරීම, හුදු පරිපාලන ක්රියාවක් ලෙස විශ්වාස කිරීමට අපහසු විය. විශේෂයෙන් ලසන්ත වික්රමතුංග ඝාතනය වැනි සිද්ධීන් පිළිබඳ විමර්ශන තවදුරටත් ඉදිරියට යා යුතු මොහොතක, එම විමර්ශන මෙහෙයවූ නිලධාරීන් ඉලක්ක වීම නීතියේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ බරපතළ ප්රශ්නයක් මතු කළේය.
පාස්කු ඉරිදා ප්රහාරය පිළිබඳ විමර්ශනද මෙහි තවත් වැදගත් කොටසකි. රටම කම්පා කළ එම ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් සත්යය සොයා ගැනීම කිසිදු පක්ෂයක අයිතියක් නොව, ජනතාවගේ අයිතියකි. එම විමර්ශනවලට සම්බන්ධ වූ නිලධාරීන්ට දේශපාලන පීඩනයක් ඇති වූ බවට මහජන සැකයක් මතුවීම අහම්බයක් නොවේ. අද නැවත එම විමර්ශන සක්රීය වන බවට පෙනෙන පසුබිමක, ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන සමයේදී යම් කරුණු යටපත් වූවාද යන්න පිළිබඳ සමාජයේ ඇති ප්රශ්නය තවදුරටත් බලවත් වී ඇත. එම සැකයන් නීතිමයව සනාථ කළ යුතු වුවද, ඒවා නැගී එන්නේ ඉතිහාසයේ සිදුවූ ක්රියාකලාපයන් නිසාය.
අවසානයේ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ පාලනයට සිදුවූ දේම මෙම කතාවේ විශාලතම දේශපාලන පිළිතුරය. තමන් සියල්ල පාලනය කළ හැකි යැයි සිතූ නායකයෙකු, අවසානයේ ජනතාවගේ කෝපය ඉදිරියේ බලයෙන් ඉවත් විය. පවුල් පාලනය, දූෂණ චෝදනා, වැරදි ආර්ථික තීරණ, අහංකාර පාලන රටාව සහ නීතියට වඩා බලය ඉහළින් තැබූ දේශපාලන සංස්කෘතිය, අවසානයේ ජනතාව විසින් ප්රතික්ෂේප කරන ලදී. මිලියන ගණනක් ජනතාව වීදි බැස පාලකයෙකුට “යන්න” කියූ රටක, නීතියට බිය වූ බලය සදාකාලික නොවන බව පැහැදිලි විය.
ඒ නිසා “ගෝඨාභය ශානිට බිය වූයේ ඇයි?” යන ප්රශ්නයට පිළිතුර, ශානි අබේසේකරගේ පුද්ගලික බලයක් තුළ නැත. පිළිතුර ඇත්තේ ඔහු නියෝජනය කළ දේ තුළය. ඔහු නියෝජනය කළේ සාක්ෂි මත පදනම් වූ විමර්ශනයයි. ඔහු නියෝජනය කළේ බලවතාටත් සාමාන්ය පුරවැසියාටත් එකම නීතිය ක්රියාත්මක විය යුතුය යන මූලධර්මයයි. ඔහු නියෝජනය කළේ යටපත් කළ නොහැකි සත්යය සොයා යාමේ රාජකාරියයි.
බලය සත්යයට බිය වන විට, පළමුව පහර දෙන්නේ විමර්ශකයාටය. නමුත් විමර්ශකයෙකු මාරු කළ හැකි වුවද, සත්යය සදාකාලිකව මාරු කළ නොහැක. ශානි අබේසේකර කතාවේ සැබෑ අර්ථය එයයි.
