y.y'ın son çeyreğinde tüm alanlarda olduğu gibi eğitim-öğretim alanında da çağın gerektirdiği yenilikçi yapılanmaları gerçekleştirme çabalarını sürdüren Osmanlı Devleti Maarif Nezareti, Rüştiye (ortaokul) ve İdadilerin (lise) yüksek öğretime öğrenci hazırlamada yetersiz kaldıklarını görerek, Fransa Devleti Eğitim Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunarak, mevcut ortaöğretim kurumlarının üstünde eğ
itim öğretim hizmeti vererek yüksek öğretime öğrenci hazırlayan farklı statüde bir eğitim kurumu oluşturma çalışmalarını başlatmışlardır. Yapılan araştırma ve incelemeler sonunda "Sultani" adi altında, mevcut kurumlardan farklı statü ve yapıda eğitim kurumlarının olusturulmasini planlı olarak uygulamaya koymuş, bu çalışmaların ilk örneği olarak da Fransız eğitimci M. Bu çalışmadan arzu edilen verimi elde eden Maarif Nezareti, 1908'den sonra Sultani'lerin her ilde bir tane olmak üzere yaygınlaştırılması çalışmasını başlatmıştır. Okulumuz da bu çalışmalar çerçevesinde Samsun'da kurulan ilk ve tek Sultani olarak eğitim öğretim hizmetlerine başlanmış Avrupa orijinli bir eğitim-öğretim kurumu olması dolayısıyla ülkemizdeki ilklerden biri olma özelliğini taşımakta, tarihinden aldığı üst düzeyde eğitim öğretim verme misyonunu modern çağın gereklerine uygun iyileştirme ve yenileştirmelerle basarıyla sürdürmektedir. Yukarıda sözünü ettiğimiz gerekçelerle kurulusu gerçeklesen okulumuzun inşasına 1908'de başlanmış olup 1913 yılında Samsun'un merkezinde bugün Gazi I. Eğitim Bölgesinde okullar yerleşkesi olarak bilinen alanda inşaatı tamamlanarak 'Samsun Sultanisi' olarak eğitim öğretim hizmeti vermeye başlamıştır.
1913 yılında Sultani olarak eğitim öğretim hizmeti vermeye başlayan okulumuz 1914 yılında I. Dünya Savası’nın başlamasıyla, savaş yıllarında bir müddet askeri hastane olarak hizmet vermiş, savasın sona erdiği yıllardan sonra da savaş nedeniyle yetim kalan şehit çocuklarının barındırıldığı bir Yetimler Yurdu (Dar'ül Eytam) olarak hizmetini sürdürmüştür. Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulmasından sonra da bu hizmetini, eğitim öğretim çalışmalarıyla birlikte yürüten okulumuz 24 Eylül 1924 tarihinde büyük önderimiz Atatürk tarafından ziyaret edilmiş olup çalışmaları yerinde izlenmiştir.
1927 yılından itibaren T.C. MEB’in eğitimde gerçekleştirdiği yeni yapılanma sonucunda Samsun Lisesi olarak eğitim öğretim hizmeti vermeye devam eden okulumuz 26 Kasım 1930'da İlk Cumhurbaşkanımız M.Kemal Atatürk tarafından ikinci kez ziyaret edilmiştir. Ulu önder bu ziyaretleri sırasında okulumuzdaki bir tarih dersine katılarak öğrencilerle sohbet etmiş ve tarih dersi vermiştir. Atatürk, bu ziyaretlerinde okulumuzun öğretmenlerinin yanında Samsun'da görev yapan diğer öğretmenlerin de katıldığı bir sohbet toplantısı düzenlemiş, bugün herkesçe bilinen " Öğretmenler, Cumhuriyeti biz kurduk, O'nu yükseltecek ve yaşatacak olan Sizlersiniz. Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdani hür, irfanı hür yüksek seciyeli nesiller ister. Hayatta en Hakiki mürşit ilimdir, fendir." özdeyişini bu toplantıda dile getirmiştir. Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü tarafından ziyaret edilmiştir. Okulumuz, tarihi misyonundan aldığı basarili eğitim öğretim hizmetleri sunma çalışmalarıyla ülkemizin çağdaşlaşma ve kalkınma çabalarına önemli katkılar sağlayan şahsiyetlerin yetiştirilmesini sağlamıştır.
