10/03/2025
ძველმა ბერძნებმა თავიანთი ლამაზი მითებითა და თქმულებებით გააცნეს მსოფლიოს ქართველთა წინაპრები, მათვე გაუთქვეს სახელი კოლხურ კულტურასა და ცივილიზაციას. ბერძნების წყალობით მთელს ანტიკურ სამყაროში ცნობილი იყო კოლხური ხოხობი (ამიტომაც ჰქვია მას ლათინურად Phasianus, რაც ქალაქ ფაზისის დასახელებიდანაა ნაწარმოები), თაფლი, კოლხთა ოსტატობა და გარჯა.
ჰეროდოტე ჯერ კიდევ ძველი წელთაღრიცხვის V საუკუნეში მკითხველს არწმუნებდა, რომ ძველი კოლხების სელი საქვეყნოდ ცნობილიაო. კოლხურ სელს მხოლოდ კოლხები და ეგვიპტელები ამუშავებენო ერთნაირი მეთოდით. ათენელი ისტორიკოსი ქსენოფონტე კი თავის ხალხს ურჩევდა ბადეები ფაზისური წესით მოქსოვეთო.
კოლხთა სახელმწიფო, მათი საომარი უნარები, ფულადი ერთეული და კოლხთა პატრიოტიზმი კარგად იყო ცნობილი ძველი ბერძენი ავტორებისათვის. ამიტომაც VI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი აგათია წერდა: „ძლიერი და მამაცი ტომია ლაზები, ისინი ამაყობენ კოლხთა ძველი სახელით და ზომაზე მეტად ქედმაღლობენ, ეს არც ისე უსაფუძვლოა“.
ძველი ბერძენი ლირიკოსი პოეტი პინდარე კი განსაკუთრებულად ახსენებს „შავგვრემანი კოლხების ხელოვნებას“. ამ ხელოვნებას ბერძნები რომ დიდად აფასებდნენ ამას ათენში ნაპოვნი ჰიდრიას შემდეგი წარწერაც ცხადყოფს: „კოლხის მიერ ვარ გაკეთებული“-ო. ერთ-ერთ ათენურ ამფორაზე კი ვკითხულობთ „კოლხმა მომხატა“-ო..
IV საუკუნის კონსტანტინოპოლში მოღვაწე ცნობილი მჭევრმეტყველი და ფილოსოფოსი – თემისტიოსი გვარწმუნებდა, რომ მან რიტორიკული განათლება კოლხეთში – ფაზისის რიტორიკულ სკოლაში მიიღო; თემისტიოსი ხაზს უსვამდა იმ გარემოებასაც, რომ კოლხეთი უაღრესად კულტურული (მისი თქმით, ტერმინით „ელინური“) ქვეყანაა და იგი მეცნიერებისა და ხელოვნების კერას — „მუზების ტაძარს“ წარმოადგენს.
IV საუკუნის რომაელი მწერალი ევსევი კესარიელი წერდა: „მედეამ, აიეტის ასულმა, კოლხელმა, პირველმა გამოიგონა თმების შეღებვაო“.
კოლხურ კულტურას იცნობდნენ ბიზანტიელებიც, VII საუკუნეში იოანე ანტიოქელი წერდა: „იასონმა და მისმა მხლებლებმა, პონტოს ზღვით კოლხეთს მიღწეულებმა, მოიპოვეს მედეა და ოქროდ წოდებული ტყავი. ეს ... წიგნი იყო ტყავებზე ნაწერი, შემცველი იმისა, თუ ვით უნდა გაკეთდეს ოქრო ქიმიის საშუალებით“
ბერძნები იცნობდნენ სვანებსაც ამის დასტურად ძველი სამყაროს ცნობილი ისტორიკოსის და გეოგრაფის სტრაბონის შემდეგი სიტყვებიც გამოდგება: „სვანები თითქმის ყველაზე საუკეთესონი არიან სიმამაცისა და ძალის მხრივ“.
ძველ ბერძნებს ყურადღების გარეშე არ დარჩენიათ არც აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველო, მესხთა წინაპრებზე საქვეყნოდ განთქმული მეცნიერი არისტოტელე წერდა: „ამბობენ: ყველაზე უფრო მბრწყინავი და ქათქათა მოსინიკური სპილენძიაო“
I საუკუნეში კი ბერძენმა ისტორიკოსმა პლუტარქემ დაწერა „იბერები არ ემორჩილებოდნენ არც მიდიელებსა და არც სპარსელებს, მათ მაკედონელთა ბატონობაც თავიდან აიცილეს“.
XI საუკუნეში მიხეილ ატალიატე წერდა: „იბერიის მცხოვრებლები, რომლებიც უმამაცესი ვაჟკაცები არიან და მეტად მკლავ-მაგარნი, დიდი ხნის განმავლობაში რომაელთა წინააღმდეგ ომობდნენ და მათთან ბრძოლების დროს გამოაჩინეს დიდი გამძლეობა და ვაჟკაცობა;“
