13/09/2020
ANADOLU'NUN ORTAK KÜLTÜRÜ "HARİFANE" ÜZERİNE
Her kentin kendine özgü bir sohbet kültürü vardır. Herfene, Erfane, Erfene gibi isimleri farklılık gösterse de Harifane geleneği yayıldığı coğrafyalarda hemen hemen benzer şekilde karşımıza çıkıyor. Köyün orta yaş grubu sakinlerinin varsa bir köy odasında veya köy hanelerinden sırasıyla birinde toplanmak suretiyle, hoş-beşin ardından genellikle misafirlerin kendilerinin getirmiş olduğu erzaklarla hazırlanmış olan yemeğin yenmesi, sohbet, mani ve türkülerin okunmasıyla geçen gecelerdir. Muhabbetin koyulaştığı, yeme-içmenin ziyafete dönüştüğü Harifane gecelerinde sazın sözün yanısıra Yok dememe, Kim vurdu ve Yüzük oyunu gibi eğlenceli fasıllar da yapılırdı. Tatlı olarak gedeyif (kadayıf) ve paklavya (baklava) yenirdi. Dostluklar pekişir, dargınlıklar ve kavgalar unutulur, tatlıya bağlanırdı.
Geleneksel sohbet toplantıları temelde benzer bir işleve sahiptir. Öncelikli amaç iş dışında kalan zamanı sohbet ederek ve eğlenerek değerlendirmek, sohbete katılanları eğlendirirken eğitmektir. Sohbet konuları sosyal, siyasi meselelerden üyelerin ekonomik ve sağlık sorunlarına kadar uzanabilir. Bu toplantılar somut olmayan kültürel mirasın yaşatılması ve aktarılmasına, karşılıklı saygı ve dayanışma duygusunun özellikle genç kuşaklar arasında oluşmasına önemli katkılarda bulunmaktadır.
Kökleri her ne kadar Osmanlı'ya dayansa da, Harifane İslamiyet öncesi Türk geleneklerinden Şölen'lere de benzetilebilir. Şimdilerde unutulmaya yüz tutmuş geleneğin, gelişen teknoloji çağına yenik düştüğünü, kırsal yerleşim yerlerindeki meskun nüfusun ise günümüzde yalnızca dini bayramlar, düğün, cenaze gibi etkinliklerle ancak bir araya gelebildiğini söyleyebiliriz.
Benzer işleve sahip farklı yöresel unsurların aynı başlık altında bir araya getirildiği geleneksel sohbet toplantıları konusunda Kültür ve Turizm Bakanlığı araştırma, tespit ve belgeleme çalışmalarını sürdürmektedir. Unsurun yaşayabilirliğini güvence altına almak için uygulayıcı topluluklar ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının etkinlikleri ve yayın faaliyetleri desteklenmektedir.*
Unsurun yaşatıldığı yerlerde yapılan alan araştırmaları sonucunda Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) ile işbirliği içinde belgeseller hazırlanmıştır. İçinde barındırdığı geleneksel giyim, sözlü anlatımlar, müzik, dans, mutfak kültürü gibi çok yönlü değerlerle kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasında son derece önemli bir işleve sahip olan geleneksel sohbet toplantıları, geleneğin devamlılığının sağlanması açısından kültürel mirasın bütüncül bir yaklaşımla korunmasına da katkıda bulunmaktadır.*
“Geleneksel Sohbet Toplantıları”, 2010 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne ülkemiz adına kaydettirilmiştir.*
(* T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı arşivlerinden alıntılanmıştır.)
