18/02/2015
วันตรุษจีน
(เรียนภาษาจีนกันเล็กน้อยนะครับ เขียนแบบโบราณจะใช้ตัวเต็ม 春節; สมัยใหม่ใช้ตัวย่อ 春节; พินอิน: Chūnjié ชุนเจี๋ย)
เป็น "วันขึ้นปีใหม่ทางจันทรคติ" และเป็นวันหยุดของจีนที่สำคัญที่สุด
ตรงกับวันที่ 1 เดือน 1 ทางจันทรคติ (คล้ายข้างขึ้น-ข้างแรมของไทย) และจะฉลองกันยาวนานไปสิ้นสุดลงในวันที่ 15 ด้วยเทศกาลโคมไฟ (ที่เมืองจีนจะหยุดมาราธอนติดต่อกัน 15 วันรวด...!!!)
คืนก่อนตรุษจีนจะเป็นวันที่มารวมญาติ เพื่อรับประทานอาหารเย็นด้วยกันทุกปี เพราะถือว่าเป็น "ยามค่ำคืนแห่งการผลัดเปลี่ยน"
คนจีนเกือบทั้งโลกจะเข้าใจผิดว่าวันตรุษจีนเป็นวันเปลี่ยนปีใหม่ที่จะเริ่มนับนักษัตรใหม่เป็นวันแรก ซึ่งที่ถูกต้องในทางวิชาการฮวงจุ้ยนั้น จะเริ่มนับนักษัตรปีใหม่กันตั้งแต่วันที่ 22 ธันวาคม ของทุกปีแล้ว
เพราะเป็นวันที่โลกหมุนวนมาครบรอบในวันนี้ แกนโลกจะเอียงห่างจากพระอาทิตย์มากที่สุด พระอาทิตย์ขึ้นช้าที่สุด ตกเร็วที่สุด กลางวันสั้นที่สุด กลางคืนยาวนานที่สุด (พลังหยางน้อยสุด พลังหยินสูงสุด) อากาศหนาวเย็นที่สุด
ซึ่งฝรั่งจะเรียกวันนี้ว่า “Winter Solstice” หรือวันกึ่งกลางฤดูหนาวนั่นเอง ส่วนคนจีนเรียกว่าวัน “ตังโจ่ย” หรือเทศกาลบัวลอย (ปั้นกลมๆเหมือนลูกโลก กินเพื่อเตือนตัวเองว่าอยู่บนโลกมาครบอีก 1 รอบแล้วนะ ต้องนับอายุเพิ่มอีกแล้วอะ) หลังจากวินาทีนี้โลกจะเริ่มหมุนเข้าใกล้พระอาทิตย์มากขึ้นช้าๆ เท่ากับเริ่มนับพลังของนักษัตรรอบใหม่ที่แท้จริงนั่นเอง
แต่เมื่อมีการเปลี่ยนราชวงศ์ ไม่ต้องการฉลองปีใหม่เหมือนราชวงศ์เก่าที่เป็นศัตรูกัน จึงได้เปลี่ยนวันฉลองปีใหม่ โดยให้เหตุผลประชาชนในยุคนั้นว่า วันปีใหม่กลางฤดูหนาวนั้นหนาวเหน็บ ยังไม่ควรค่าแก่การฉลอง น่าจะเลื่อนมาฉลองกันในวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิดีกว่า ดอกไม้ใบไม้เริ่มผลิบาน ดูบรรยากาศสวยงามน่าเพลินตาเพลินใจ วันตรุษจีนจึงมีอีกชื่อหนึ่งว่า "เทศกาลฤดูใบไม้ผลิ"
ตรุษจีนในประเทศไทย จะมีประเพณีปฏิบัติ 3 วัน คือวันจ่าย วันไหว้ และวันเที่ยว
• วันจ่าย คือวันก่อนวันสิ้นปี 1 วัน เป็นวันที่ชาวไทยเชื้อสายจีนจะต้องไปซื้ออาหารผลไม้และของเซ่นไหว้ต่างๆ ก่อนที่ร้านค้าทั้งหลายจะปิดร้านหยุดพักผ่อนยาว โดยเริ่มจากการไหว้ส่งเจ้าที่ (地主爺 / 地主爷 ตี่จู้เอี๊ย) ขึ้นสวรรค์
• วันไหว้ คือวันสิ้นปี (ส่งท้ายปีเก่า)
- ตอนเช้ามืดจะไหว้เทพเจ้าต่างๆ "ไป๊เล่าเอี๊ย" (拜老爺 / 拜老爷) ด้วยเครื่องไหว้ 3 อย่าง (ซำเช้ง) ได้แก่ เหล้า น้ำชา และกระดาษเงินกระดาษทอง และเนื้อสัตว์ 3 อย่าง (เรียกว่า ซาแซ) หมู เป็ด ไก่ ถ้ารวยหน่อยก็ 5 อย่าง เพิ่มตับ และปลา (เรียกว่า โหงวแซ)
- ตอนสายจะไหว้บรรพบุรุษ พ่อแม่ ญาติ พี่น้อง ที่ถึงแก่กรรมไปแล้ว เรียกว่า "ไป๊แป๋บ้อ" (拜父母) เป็นการแสดงความกตัญญู เครื่องไหว้ประกอบด้วย "ซาแซ" และอาหารคาวหวาน ที่ผู้ที่ล่วงลับเคยชอบ
รวมทั้งการเผากระดาษเงินกระดาษทอง เสื้อผ้า(กระดาษ) อุทิศแก่ผู้ล่วงลับ โดยจะไหว้เสร็จไม่เกินเที่ยง หลังจากนั้นญาติพี่น้องจะมารวมกันรับประทานอาหารที่ได้เซ่นไหว้ไป เพื่อความเป็นสิริมงคล และเป็นเวลาที่วงศ์ตระกูลจะรวมตัวกันได้มากที่สุด พร้อมมอบอั่งเปา(ซองแดง) หลังจากรับประทานอาหารร่วมกันแล้ว
***อั่งเปา (ซองแดง) คือ ซองใส่เงินที่ผู้ใหญ่จะมอบให้ผู้น้อย หรือคนที่รักชอบกันแลกเปลี่ยนกันเอง บางครั้งก็เรียกว่า "แต๊ะเอีย" (แปลว่าผูกเอว ไม่ใช่แต๊ะอั๋ง) เพราะในอดีต ผู้ใหญ่จะห้อยเหรียญด้วยเชือกแดงเป็นพวงไว้ที่เอว เตรียมมอบให้เด็กๆ
- ตอนบ่ายจะไหว้ผีไร้ญาติ เรียกว่า "ป้ายฮ่อเฮียตี๋" (拜好兄弟) ซึ่งบ่งบอกแนวคิดเรื่องความเอื้อเฟื้อแก่วิญญาณไร้ญาติที่ไม่มีใครเซ่นไหว้ เครื่องไหว้จะเป็นพวกขนมเข่ง ขนมเทียน เผือกเชื่อมน้ำตาล กระดาษเงินกระดาษทอง พร้อมทั้งมีการจุดประทัดเพื่อไล่สิ่งชั่วร้ายและเสริมสิริมงคล
(แต่ในทางฮวงจุ้ยห้ามจุดมั่วนะครับ จะต้องดูว่าไม่เป็นทิศร้ายประจำปี / ประจำเดือนด้วยหรือเปล่า จึงจะจุดได้)
พอกลางดึกข้ามเข้าสู่วันใหม่ ก็รอไหว้เทพองค์ที่ทุกคนฮิตอยากไหว้มากที่สุด ก็คือ "ไฉ่สิ่งเอี๊ย" หรือเทพแห่งโชคลาภ นั่นเอง และซินแสส่วนใหญ่ก็จะออกมาแนะนำว่าต้องหันไปทางทิศไหนในเวลาที่ไหว้เพื่อต้อนรับท่าน
• วันถือ หรือ วันเที่ยว คือวันขึ้นปีใหม่ เป็นวันที่หนึ่ง (初一 ชิวอิก) เดือนหนึ่งจันทรคติ
จะไหว้อวยพรและขอพรจากญาติผู้ใหญ่ที่เคารพรัก "ป้ายเจีย" โดยนำส้มสีทองไปมอบให้ เพราะส้มออกเสียงภาษาแต้จิ๋วว่า "กิก" (橘) ไปพ้องกับคำว่าความสุขหรือโชคลาภ 吉 แปลว่า โชคลาภ หรือภาษากวางตุ้ง "ก้าม" (柑) ซึ่งพ้องกับคำว่าทอง (金) เหมือนการนำความสุขโชคลาภไปให้ โดยจะมอบส้ม 4 ผล (เสมือนมี 吉ถึง 4 ตัวกลายเป็นอักษรตัว 𡅕 ซูเปอร์มงคลเบิ้ล 4 เท่า) ห่อด้วยผ้าเช็ดหน้าของผู้ชาย
ที่เรียกวันนี้ว่าวันถือคือ เพราะเป็นวันมงคล จะงดการทำบาป ไม่พูดจาคำร้ายๆ ไม่ทวงหนี้กัน ไม่จับไม้กวาด โดยจะแต่งกายด้วยเสื้อผ้าใหม่ แล้วออกเยี่ยมอวยพรคนสำคัญ แล้วก็ออกไปเที่ยวหรือพักผ่อนนอกบ้าน เป็นต้น
ชาวจีนจะกล่าวคำอวยพรภาษาจีนให้กัน และจะติดมงคลไว้ตามสถานที่ต่างๆ ได้แก่
• 新正如意 新年發財 / 新正如意 新年发财
แต้จิ๋ว: ซิงเจี่ยยู้อี่ ซิงนี้ฮวกไช้
จีนกลาง: ซินเจิ้งหรูอี้ ซินเหนียนฟาฉาย
ฮกเกี้ยน: ซินเจี่ยหยู่อี่ ซินนี่ฮวดจ๋าย
จีนแคะ: ซินจึ้นหยู่อี๋ ซินเหนี่ยนฟั่ดโฉ่ย
กวางตุ้ง: ซันจิงจู๋จี่ ซันหนินฟัดฉ่อย
แปลว่า...ขอให้โชคดี มั่งมีปีใหม่
โดยในปี พ.ศ.2558 นี้
- วันจ่าย คือวันที่ 17 กุมภาพันธ์
- วันไหว้ คือวันที่ 18 กุมภาพันธ์ (เป็นวันสิ้นสุดปีเก่า ต้องแจกซองแตะเอีย)
- วันถือ หรือ วันเที่ยว ซึ่งก็คือวันปีใหม่หรือวันตรุษจีน ตรงกับวันที่ 19 กุมภาพันธ์ นั่นเอง
***ทิศทางการไหว้เทพโชคลาภ คือ หันหน้าไปทางทิศตะวันตก (แต่เป็นแค่เรื่องของประเพณีนะครับ ในทางฮวงจุ้ยไม่ได้นับเป็นสาระสำคัญ ไม่ต้องไหว้ก็ไม่เป็นไร)
***การจุดประทัดกระตุ้นโชค***
ให้จุดในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2558 เวลา 12.00น. - 13.00น. ทางทิศใต้ของบ้านหรือร้านค้าบริษัท (อันนี้สำคัญในทางฮวงจุ้ยนะครับ...ถ้าทำแล้วเฮงๆ)
