04/06/2026
✨วันที่ 4-5 มิถุนายน 2569 ✨
นายนมะ กลางสูงเนิน นายช่างโยธาชำนาญงาน และ👷♂️👷♀️เจ้าหน้าที่กลุ่มอนุรักษ์โบราณสถาน ได้ลงพื้นที่สำรวจทำผังขึ้นทะเบียนโบราณสถานประจำปีงบประมาณ 2569 โบราณสถานกำแพงเมืองราชบุรี (ค่ายภาณุรังษี) ตำบลโคกหม้อ และตำบลพงสวาย อำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี
🧱🧱กำแพงเมืองราชบุรีเก่า ค่ายภาณุรังษี โดยแนวโบราณสถานแห่งนี้มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาที่น่าสนใจ ดังนี้👇👇
1️⃣ประวัติความเป็นมาและการย้ายเมือง
ในอดีต ศูนย์กลางของเมืองราชบุรีตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตก (ฝั่งขวา) ของแม่น้ำแม่กลอง (บริเวณวัดมหาธาตุวรวิหารในปัจจุบัน) ซึ่งตั้งอยู่มาอย่างยาวนานตั้งแต่สมัยลพบุรีจนถึงต้นกรุงรัตนโกสินทร์
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ทรงมีพระราชดำริว่า ที่ตั้งเมืองเดิมทางฝั่งตะวันตกนั้นเสียเปรียบเชิงยุทธศาสตร์ ยามที่กองทัพพม่าเข้ารุกรานมักจะถึงตัวเมืองได้ง่าย จึงโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายตัวเมืองราชบุรีมาตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออก (ฝั่งซ้าย) ของแม่น้ำแม่กลองแทน เพื่อใช้แม่น้ำเป็นคูเมืองธรรมชาติขวางกั้นข้าศึก และได้มีการทำพิธีฝังฝังหลักเมืองราชบุรีขึ้น ณ ฝั่งใหม่นี้เมื่อปี พ.ศ. 2360
2️⃣ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของกำแพงเมือง
กำแพงเมืองใหม่ที่สร้างขึ้นนี้ เป็นกำแพงก่ออิฐถือปูน มีขนาดกว้างประมาณ 200 เมตร และยาวประมาณ 400 เมตร จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่า:
มีกำแพงสูงประมาณ 4 เมตร มีใบเสมา
ด้านในกำแพงมีการถมดินลาดสูงขึ้นมาประมาณ 1 เมตร เพื่อใช้เป็นทางเดินเชิงเทินสำหรับทหาร
มีป้อมปราการทั้งหมด 6 ป้อม และประตูเมือง 6 ประตู รวมถึงประตูช่องกุฎอีก 2 ประตู
3️⃣พื้นที่ในปัจจุบัน (ค่ายภาณุรังษี)
ในเวลาต่อมา พื้นที่บริเวณเมืองใหม่ฝั่งตะวันออกนี้ได้ถูกพัฒนาและปรับเปลี่ยนมาเป็นพื้นที่ในความดูแลของกองทัพบก คือ "ค่ายภาณุรังษี" (กรมการทหารช่าง) ทำให้โบราณสถานกำแพงเมืองและสิ่งก่อสร้างสำคัญ เช่น ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองราชบุรี ตลอดจนอาคารคลังยุทธภัณฑ์เก่า (สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5-6) ตั้งอยู่ภายในบริเวณค่ายทหารและพื้นที่ใกล้เคียง
🚩ปัจจุบัน แนวกำแพงเมืองและซุ้มประตูเมืองโบราณได้รับการดูแลรักษาเป็นอย่างดี ถือเป็นโบราณสถานสำคัญที่สะท้อนถึงการวางผังเมืองและยุทธศาสตร์ทางทหารในยุคต้นรัตนโกสินทร์ของจังหวัดราชบุรี และขอบพระคุณ #กองพันบริการ #กองบริการ #กรมการทหารช่างเป็นอย่างสูงที่อำนวยสะดวกในการสำรวจแนวกำแพงเมืองราชบุรี
