25/05/2026
✅
❤️ Blow Count กับ Last 10 Blow ต่างกันอย่างไร? ❤️
ในงานตอกเสาเข็ม โดยเฉพาะเสาเข็มคอนกรีตอัดแรงหรือเสาเข็มตอกทั่วไป มักมีคำที่ได้ยินบ่อย ๆ คือ Blow Count และ Last 10 Blow ซึ่งทั้งสองคำเกี่ยวข้องกับ “จำนวนครั้งของการตอกเสาเข็ม” เหมือนกัน แต่ความหมาย วิธีใช้งาน และวัตถุประสงค์แตกต่างกันพอสมควร
หลายครั้งในหน้างานอาจมีการเข้าใจคลาดเคลื่อนว่า Blow Count กับ Last 10 Blow ใช้แทนกันได้ แต่ความจริงแล้ว ใช้แทนกันไม่ได้ เพราะตัวหนึ่งเป็นการ “นับจำนวนครั้ง” ส่วนอีกตัวหนึ่งเป็นการ “วัดระยะทรุดตัว” ของเสาเข็มจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย
💯 Blow Count คืออะไร?
Blow Count คือ จำนวนครั้งของการยกตุ้มตอก หรือจำนวนครั้งที่ตอกเสาเข็ม เพื่อให้เสาเข็มจมลงไปในดินตามระยะที่กำหนด เช่น 1 ฟุต หรือประมาณ 30 เซนติเมตร
พูดง่าย ๆ คือ เป็นการดูว่า
“ต้องตอกกี่ครั้ง เสาเข็มจึงจะจมลงไปตามระยะที่กำหนด”
เช่น ถ้ากำหนดให้บันทึกทุก ๆ ระยะจม 30 เซนติเมตร แล้วพบว่าในช่วงหนึ่งต้องตอก 20 ครั้ง เสาเข็มจึงจมลงไป 30 เซนติเมตร ก็อาจบันทึกได้ว่า Blow Count = 20 blows/30 cm
ค่า Blow Count จะช่วยให้ผู้ควบคุมงานเห็นแนวโน้มของชั้นดินระหว่างการตอก หากช่วงแรกเสาเข็มจมง่าย ใช้จำนวนครั้งตอกน้อย แสดงว่าดินยังค่อนข้างอ่อน แต่เมื่อเสาเข็มลึกลงไปแล้วต้องใช้จำนวนครั้งตอกมากขึ้น แสดงว่าเสาเข็มเริ่มเข้าสู่ชั้นดินที่แน่นขึ้น
-------------------------------------------------------
✅ ตัวอย่าง Blow Count
สมมติว่าตอกเสาเข็มต้นหนึ่ง และมีการบันทึกจำนวนครั้งที่ทำให้เสาเข็มจมลงทุก ๆ 30 เซนติเมตร ได้ข้อมูลดังนี้
ช่วงความลึก จำนวนครั้งที่ตอกให้จม 30 ซม.
0.00 - 0.30 ม. 5 ครั้ง
0.30 - 0.60 ม. 8 ครั้ง
0.60 - 0.90 ม. 12 ครั้ง
0.90 - 1.20 ม. 18 ครั้ง
1.20 - 1.50 ม. 25 ครั้ง
จากตัวอย่างนี้จะเห็นว่า เมื่อเสาเข็มจมลึกลงไป จำนวนครั้งในการตอกมากขึ้น แสดงว่าดินมีแนวโน้มแน่นขึ้นหรือมีแรงต้านมากขึ้น ค่า Blow Count จึงเหมาะสำหรับใช้ติดตามพฤติกรรมของเสาเข็มระหว่างตอก และใช้ประกอบการควบคุมคุณภาพในสนาม
-------------------------------------------------------
💯 Last 10 Blow คืออะไร?
Last 10 Blow คือ การวัดระยะทรุดตัวของเสาเข็มจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย โดยมักใช้ในช่วงใกล้จบการตอกเสาเข็ม เพื่อดูว่าเสาเข็มยังจมลงมากหรือน้อยเพียงใดจากการตอก 10 ครั้ง
พูดง่าย ๆ คือ เป็นการดูว่า
“ตอก 10 ครั้งสุดท้าย เสาเข็มจมลงไปกี่มิลลิเมตรหรือกี่เซนติเมตร”
โดยทั่วไป Last 10 Blow จะใช้เป็นข้อมูลสำคัญในการพิจารณาว่าเสาเข็มตอกถึงระดับที่เหมาะสมหรือยัง และช่วยยืนยันความสามารถในการรับน้ำหนักของเสาเข็มตามที่วิศวกรออกแบบไว้
ต่างจาก Blow Count ที่เป็นการนับจำนวนครั้งต่อระยะจม แต่ Last 10 Blow เป็นการวัดระยะจมจากจำนวนครั้งที่กำหนดแน่นอน คือ 10 ครั้งสุดท้าย
-------------------------------------------------------
✅ ตัวอย่าง Last 10 Blow
สมมติว่าใกล้จบการตอกเสาเข็ม วิศวกรกำหนดให้ตรวจสอบ Last 10 Blow โดยวัดระยะจมของเสาเข็มจากการตอก 10 ครั้งสุดท้าย
ตัวอย่างเช่น
- ก่อนตอก 10 ครั้งสุดท้าย ทำเครื่องหมายระดับไว้ที่เสาเข็ม
- ตอกต่ออีก 10 ครั้ง
- วัดระยะที่เสาเข็มจมลงไปจากเครื่องหมายเดิม
- พบว่าเสาเข็มจมลงไป 5 มิลลิเมตร
กรณีนี้สามารถบันทึกได้ว่า
Last 10 Blow = 5 มม.
หมายความว่า การตอก 10 ครั้งสุดท้ายทำให้เสาเข็มจมลงไปเพียง 5 มิลลิเมตร ซึ่งแสดงว่าเสาเข็มมีแรงต้านสูงมากแล้ว และอาจอยู่ในชั้นดินแข็งหรือชั้นดินที่สามารถรับน้ำหนักได้ตามที่ต้องการ ทั้งนี้ต้องพิจารณาตามเกณฑ์ที่วิศวกรผู้ออกแบบกำหนดไว้
-------------------------------------------------------
🔸ประเด็น Blow Count Last 10 Blow
🔸ลักษณะ การนับ การวัด
🔸สิ่งที่ดู จำนวนครั้งที่ตอก ระยะทรุดตัวของเสาเข็ม
🔸หน่วยที่ใช้ ครั้ง มม. หรือ ซม.
🔸ใช้ช่วงไหน ระหว่างการตอก ตอนใกล้จบการตอก
🔸วัตถุประสงค์
🔸Blow Count ติดตามสภาพดินและแรงต้านระหว่างตอก
🔸Last 10 Blow ยืนยันขั้นสุดท้ายก่อนหยุดตอก
-------------------------------------------------------
💯 ทำไม Blow Count กับ Last 10 Blow ใช้แทนกันไม่ได้?
เหตุผลสำคัญคือ ทั้งสองค่าใช้วัดคนละเรื่อง
Blow Count เป็นการดูว่า “ต้องตอกกี่ครั้ง เสาเข็มจึงจะจมลงไปตามระยะที่กำหนด” เช่น จำนวนครั้งต่อ 30 เซนติเมตร
แต่ Last 10 Blow เป็นการดูว่า “เมื่อตอก 10 ครั้งสุดท้าย เสาเข็มจมลงไปเท่าไร” เช่น 3 มิลลิเมตร 5 มิลลิเมตร หรือ 10 มิลลิเมตร
ดังนั้น Blow Count จะเน้นการติดตามระหว่างทาง ส่วน Last 10 Blow จะเน้นการตรวจสอบช่วงท้ายก่อนหยุดตอก ทั้งสองค่าจึงเป็นข้อมูลที่เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ได้มีความหมายเดียวกัน
ตัวอย่างเปรียบเทียบให้เห็นภาพ
สมมติว่าตอกเสาเข็มต้นหนึ่ง ระหว่างตอกมีการบันทึก Blow Count พบว่า
🔹ช่วงต้น เสาเข็มจมง่าย ตอกไม่กี่ครั้งก็ลง 30 ซม.
🔹ช่วงกลาง ต้องใช้จำนวนครั้งมากขึ้น
🔹ช่วงท้าย ต้องใช้จำนวนครั้งมาก แต่เสาเข็มจมลงน้อยมาก
เมื่อถึงช่วงท้าย วิศวกรจึงให้ตรวจสอบ Last 10 Blow โดยตอกต่ออีก 10 ครั้ง แล้ววัดระยะทรุดตัว พบว่าเสาเข็มจมลงเพียง 4 มม.
กรณีนี้อธิบายได้ว่า Blow Count ใช้ดูแนวโน้มตลอดการตอก ส่วน Last 10 Blow ใช้ยืนยันในช่วงสุดท้ายว่าเสาเข็มเริ่มมีแรงต้านสูง และอาจถึงเกณฑ์ที่สามารถหยุดตอกได้ตามข้อกำหนด
-------------------------------------------------------
💯 สรุปแบบจำง่าย
Blow Count = นับกี่ครั้ง
เช่น ตอกกี่ครั้ง เสาเข็มจึงจมลง 30 ซม.
Last 10 Blow = วัดยุบเท่าไรใน 10 ครั้งสุดท้าย
เช่น ตอก 10 ครั้งสุดท้าย เสาเข็มจมลง 5 มม.
ดังนั้นในงานตอกเสาเข็ม ควรเข้าใจให้ถูกต้องว่า Blow Count และ Last 10 Blow เป็นข้อมูลคนละแบบ แต่ใช้ร่วมกันเพื่อควบคุมคุณภาพงานตอกเสาเข็ม โดย Blow Count ใช้ติดตามสภาพดินระหว่างตอก ส่วน Last 10 Blow ใช้ตรวจสอบช่วงสุดท้ายก่อนหยุดตอก เพื่อให้มั่นใจว่าเสาเข็มสามารถรับน้ำหนักได้ตามที่ออกแบบไว้
อ้างอิงจาก
- วิศวกรรมฐานราก Foundation Engineering - ดร.พรพจน์ ตันเส็ง
- กฎกระทรวง กำหนดฐานรากของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคาร พ.ศ. 2566
- เอกสารการเผยแพร่ ช่าง ซ่อม สร้าง
