26/05/2026
รู้สิทธิวันละเรื่อง "สิทธิในการศึกษาและพัฒนาตนเอง"
วันนี้เราจะพูดถึงสิทธิใกล้ตัวและดีมาก ๆ นั่นคือสิทธิที่เกี่ยวกับการศึกษา มาดูกันว่าเรากฎหมาย กติการะหว่างประเทศต่าง ๆ เขียนถึงเรื่องนี้ไว้ว่าอย่างไรบ้าง
📍📍รัฐธรรมนูญไทย
🏫คนไทยมีสิทธิได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานฟรีอย่างน้อย 12 ปี โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
👨🏫✨ได้รับส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีพผ่านช่องทางต่างๆ
📍📍ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน
🆓ทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานจากรัฐโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใด ๆ ทั้งสิ้น
📍📍 กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
📈🎨ทุกคนมีสิทธิได้รับการศึกษาเพื่อพัฒนาศักยภาพ และรัฐภาคีมีพันธกิจในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานแบบให้เปล่า
👂🥇สิทธิเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาอย่างเท่าเทียมโดยไม่ถูกเลือกปฏิบัติ ไม่ว่าจะด้วยฐานะ เพศ เชื้อชาติ หรือความพิการ
👩🍳👨⚕️สิทธิฝึกอาชีพและพัฒนาทักษะตลอดช่วงชีวิต ไม่จำกัดแค่วัยเรียน
แม้จะมีการรับรองสิทธิเหล่านี้ในทางกฎหมาย แต่ในความเป็นจริงที่เกิดขึ้น ยังมีปัญหาอย่างมาก เช่น เด็กในพื้นที่ห่างไกลหลายคนยังเข้าไม่ถึงครูที่มีคุณภาพหรือสื่อการเรียนที่เพียงพอ ครอบครัวที่มีรายได้น้อยมักต้องเลือกระหว่างส่งลูกเรียนต่อกับความอยู่รอดในชีวิตประจำวัน และแม้แต่ผู้ใหญ่ที่อยากพัฒนาทักษะเพื่อเปลี่ยนอาชีพก็มักไม่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิเข้าถึง หรือไม่มีโอกาสเข้าถึงโครงการของรัฐที่มีอยู่
📖 ปัจจุบัน กสม. ก็มีการดำเนินการเพื่อคุ้มครองสิทธิทางการศึกษาในไทยหลายประเด็น เช่น ในกรณีโรงเรียนไม่ออกใบจบ (ปพ.1/ใบแสดงผลการเรียน) เนื่องจากเด็กไม่ได้ชำระค่าบำรุงการศึกษา เป็นต้น
ปัญหาที่ท้าทายจริง ๆ จึงไม่ใช่แค่ว่าสิทธิมีหรือไม่มี แต่คือทำอย่างไรให้ทุกคนรู้ว่าตัวเองมีสิทธินั้น และเข้าถึงมันได้จริงในชีวิตประจำวัน และรัฐจะสร้างกลไกเพื่อให้คนเข้าถึงการศึกษาได้อย่างไร
