30/05/2026
รมว.พม. ชู “กองนางโมเดล” ต้นแบบสวัสดิการชุมชนและบ้านมั่นคงภัยพิบัติ สู่ความมั่นคงของมนุษย์อย่างยั่งยืน
วันที่ 30 พฤษภาคม 2569 นายนิกร โสมกลาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) พร้อมคณะผู้บริหาร ลงพื้นที่จังหวัดหนองคายเพื่อติดตามการขับเคลื่อนงานพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนทุกช่วงวัย และเยี่ยมชมผลการดำเนินงานของกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลกองนาง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็นต้นแบบด้านการจัดสวัสดิการชุมชนและการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชน ภายใต้การสนับสนุนของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช.ภาคอีสาน
ในการนี้ ได้รับการต้อนรับจากนายสยาม นนท์คำจันทร์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) นางสาววัชรา สงมา และนางสาวสุวิมล มีแสง ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลท่าบ่อ และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ณ เทศบาลตำบลกองนาง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย โดยมีผู้เข้าร่วมกิจกรรมกว่า 200 คน
“คนในชุมชนต้องไม่ทอดทิ้งกัน” พลังสวัสดิการชุมชนกองนาง
กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลกองนาง เกิดจากพลังความร่วมมือของคนในชุมชน ภายใต้แนวคิด “คนในชุมชนต้องไม่ทอดทิ้งกัน” เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในทุกกระบวนการ ตั้งแต่การร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมดำเนินงาน และร่วมตรวจสอบ จนสามารถพัฒนากลไกสวัสดิการที่ดูแลประชาชนทุกช่วงวัย โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง ทั้งผู้สูงอายุ คนพิการ เด็ก เยาวชน และครอบครัวที่ประสบปัญหาทางสังคม ควบคู่กับการส่งเสริมอาชีพ สร้างรายได้ และเสริมศักยภาพการพึ่งพาตนเอง
ปัจจุบันกองทุนมีเงินสะสมกว่า 2.9 ล้านบาท และสามารถทำหน้าที่เป็นหลักประกันทางสังคมของคนในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สะท้อนถึงพลังการจัดการตนเองของชุมชนที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างประชาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานภาครัฐ
ด้วยการดำเนินงานที่เข้มแข็งและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลกองนางได้รับรางวัลเลิศรัฐ สาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม จากผลงาน “พลังสวัสดิการชุมชนกองนาง สร้างไมตรีสองฝั่งโขง” รวมถึงได้รับรางวัลชนะเลิศระดับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประจำปี 2568 จากโครงการรางวัลองค์กรสวัสดิการชุมชนตามแนวคิดของศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์
นางถนอม สมศรี กำนันตำบลกองนาง และประธานกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลกองนาง กล่าวว่า ความสำเร็จของกองทุนเกิดจากการยึดหลักธรรมาภิบาล ความโปร่งใส ตรวจสอบได้ การใช้ข้อมูลจริงประกอบการตัดสินใจ และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาคประชาชน ท้องถิ่น ภาครัฐ และภาควิชาการ จนสามารถสร้างระบบสวัสดิการที่ช่วยเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย และสร้างความมั่นคงทางสังคมให้กับคนในชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม
พอช. หนุนเสริมชุมชน สู่ความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน
เบื้องหลังความสำเร็จของกองทุนกองนาง คือการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ซึ่งทำหน้าที่เป็นกลไกหนุนเสริมให้ชุมชนสามารถจัดการตนเองได้อย่างเข้มแข็ง
ในปี 2569 พอช. ได้สนับสนุนงบประมาณจำนวน 2,010,558 บาท เพื่อดำเนินโครงการสำคัญ ได้แก่ โครงการบ้านมั่นคงภัยพิบัติ โครงการเสริมสร้างระบบนิเวศท้องถิ่นฝ่าวิกฤตประชากรสู่ความมั่นคงของมนุษย์ และโครงการสนับสนุนกองทุนสวัสดิการชุมชน ซึ่งช่วยเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย สร้างระบบการเกื้อกูล และเสริมสร้างความมั่นคงทางสังคมให้แก่ประชาชนในพื้นที่
“เข้าใจ – ตั้งรับ – ปรับตัว” โมเดลจัดการภัยพิบัติโดยชุมชน
อีกหนึ่งความโดดเด่นของตำบลกองนาง คือการพัฒนาระบบจัดการภัยพิบัติภายใต้กลยุทธ์ “เข้าใจ – ตั้งรับ – ปรับตัว” ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นต้นแบบการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชน
ด้าน “เข้าใจ” ชุมชนมีการสำรวจและจัดเก็บข้อมูลความเสียหายอย่างละเอียด ร่วมกับภาคีวิชาการ และพัฒนาระบบแจ้งเตือนภัย “MR.เตือนภัย” เพื่อสื่อสารข้อมูลสถานการณ์แก่ประชาชนอย่างรวดเร็ว
ด้าน “ตั้งรับ” มีการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระดับภูมินิเวศ “โขง-โมง” เชื่อมโยงข้อมูลสถานการณ์น้ำร่วมกับสภาลุ่มน้ำโขงและขบวนองค์กรชุมชนอย่างต่อเนื่อง
ด้าน “ปรับตัว” ชุมชนได้จัดตั้งกองทุนภัยพิบัติครอบคลุมทั้ง 13 หมู่บ้าน เพื่อให้ความช่วยเหลือเร่งด่วนแก่ผู้ประสบภัย ทั้งการจัดตั้งครัวกลาง การสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ และการฟื้นฟูอาชีพหลังน้ำลด สะท้อนถึงศักยภาพของชุมชนในการสร้างภูมิคุ้มกันและรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างยั่งยืน
รมว.พม. มอบนโยบายขยายผลสู่ระดับประเทศ
นายนิกร โสมกลาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวง พม. กล่าวชื่นชมการดำเนินงานของกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลกองนางว่า เป็นตัวอย่างของการพัฒนาที่ประชาชนลุกขึ้นมาจัดการตนเอง และเป็นต้นแบบสำคัญของการสร้างหลักประกันทางสังคมจากฐานชุมชน
พร้อมกันนี้ ได้มอบนโยบายสำคัญให้แก่ พอช. เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนและสร้างหลักประกันทางสังคมอย่างยั่งยืน ประกอบด้วย
1. เร่งขยายและพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชนให้ครอบคลุมทุกพื้นที่มากยิ่งขึ้น เพื่อเป็นกลไกการออมและการดูแลช่วยเหลือกันของคนในชุมชน โดยส่งเสริมให้ชุมชนสามารถบริหารจัดการกองทุนได้ด้วยตนเอง และเป็นหลักประกันทางสังคมที่เข้าถึงประชาชนได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึง
2. ผลักดันการขยายโครงการบ้านมั่นคงและบ้านพอเพียงให้เพิ่มมากขึ้น เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตด้านที่อยู่อาศัยของประชาชน พร้อมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม อันจะนำไปสู่การพัฒนาที่อยู่อาศัยและชุมชนอย่างมั่นคงและยั่งยืน
3. มอบหมายให้ พอช. จัดทำแผนที่อยู่อาศัยในเขตอำเภอเมืองของทุกจังหวัดทั่วประเทศ เพื่อนำเสนอข้อมูลเชิงนโยบายต่อ รมว.พม. สำหรับใช้เป็นฐานข้อมูลในการวางแผนแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนอย่างเป็นระบบ โดยให้บูรณาการความร่วมมือกับจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.) ในพื้นที่ เพื่อขับเคลื่อนการดำเนินงานให้เกิดผลเป็นรูปธรรมร่วมกัน
“บ้านมั่นคงภัยพิบัติ” เมื่อชุมชนเป็นเจ้าของการฟื้นฟู
นอกจากการจัดสวัสดิการชุมชนแล้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวง พม. ยังได้ร่วมมอบป้ายโครงการ “บ้านมั่นคงภัยพิบัติ” ซึ่งเป็นนวัตกรรมการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยภายใต้การสนับสนุนของ พอช.
โครงการดังกล่าวใช้ชุมชนเป็นแกนหลักในการบริหารจัดการ โดยให้ความสำคัญกับกลุ่มเปราะบางเป็นลำดับแรก เช่น ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และครัวเรือนที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติ พร้อมจัดทำฐานข้อมูลกลางผ่านระบบ GIS ร่วมกับหน่วยงานภาคี เพื่อเพิ่มความแม่นยำ ลดความซ้ำซ้อน และสร้างความโปร่งใสในการคัดกรองผู้ได้รับความช่วยเหลือ
ขณะเดียวกัน การก่อสร้างและปรับปรุงที่อยู่อาศัยยังใช้ช่างชุมชนและแรงงานในพื้นที่ ร่วมกับการออกแบบบ้านให้รองรับภัยพิบัติ เช่น การยกพื้นสูง และการปรับสภาพแวดล้อมตามหลักอารยสถาปัตย์ (Universal Design) เพื่อให้ประชาชนมีที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัยและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน
พลังบูรณาการ สู่ความมั่นคงของมนุษย์
การลงพื้นที่ครั้งนี้สะท้อนบทบาทเชิงรุกของกระทรวง พม. ในฐานะผู้สนับสนุนและเชื่อมโยงทรัพยากรภาครัฐสู่การพัฒนาระดับพื้นที่ ผ่านการทำงานร่วมกันของทีม One Home พม. พอช. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน
“กองนางโมเดล” จึงไม่ใช่เพียงความสำเร็จของกองทุนสวัสดิการชุมชนแห่งหนึ่ง หากแต่เป็นภาพสะท้อนของพลังชุมชนที่สามารถสร้างความมั่นคงทางสังคม ความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย และความมั่นคงของมนุษย์ได้ด้วยตนเอง พร้อมเป็นต้นแบบการพัฒนาที่สามารถขยายผลสู่พื้นที่อื่น ๆ ได้ทั่วประเทศอย่างยั่งยืน
#พมสร้างสุขเติมใจไม่ทิ้งกัน
#พอช
#กองทุนสวัสดิการชุมชนกองนาง
#บ้านมั่นคงภัยพิบัติ
#ชุมชนเข้มแข็ง
#หนองคาย
#รมวป๊อป #นิกรโสมกลาง #กระทรวงพม #กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
