Home Bond Heroes - เยี่ยมบ้านด้วยการเล่นและปฏิสัมพันธ์

20/09/2026

เจอกันวันทีี 22 นี้ครับ

22/08/2026

💪🏻

"เอาอีก เล่าอีก แต่ขอเล่มเดิมนะ"
คุณพ่อคุณแม่เคยไหมอ่านนิทานให้ลูกฟังจบแล้วลูกบอกขออีกแต่ไม่เปลี่ยนเล่ม ขอเล่มเดิมนะ
ในฐานะพ่อแม่ เราไม่จำเป็นต้องรีบหาเล่มใหม่มาเปลี่ยน เพราะการอ่านเล่มเดิมซ้ำๆ ไม่ใช่เรื่องน่าเบื่อสำหรับลูกเลย แต่กลับมีความหมายมากกว่านั้น
บางทีเราอาจจะคิดว่า อ่านไปทำไมอีก อ่านไปก็รู้เนื้อเรื่องอยู่แล้ว ไม่น่าจะเกิดประโยชน์อะไร แต่จริง ๆ แล้วการที่เด็กอ่านซ้ำในแต่ละครั้งความคิด จินตนาการ การทำงานของสมองจะเปลี่ยนไปทุกครั้ง ลองมาดูกันว่าการอ่านเล่มเดิมซ้ำๆ ให้อะไรกับลูกบ้าง
-เด็กๆ กลับไปหาโลกในจินตนาการซ้ำแล้วซ้ำเล่า เนื้อเรื่องเหมือนเดิม แต่ทุกครั้งที่อ่าน เด็กจะเข้าหามันด้วยความมั่นใจมากขึ้น

- นิทานกลายเป็นการเล่น เด็กจำจังหวะได้ รู้ว่าต่อไปอะไรจะเกิดขึ้นบ้าง จึงร่วมพูดตาม ทายล่วงหน้า และสนุกกับการเดาว่าตัวละครต่อไปคือใคร ซึ่งเราจะสังเกตเห็นความสนุก รอยยิ้ม เสียงหัวเราะของเด็ก

- เด็กพบความรู้สึกคุ้นเคย เมื่อเรื่องราวสะท้อนความรู้สึกที่พวกเขาเคยเจอในชีวิตจริงกับเนื้อเรื่องที่อยู่ในนิทาน เด็ก ๆ ก็ได้กลับไปทบทวนความรู้สึกนั้นและรู้สึกอบอุ่น

- หนังสือเปิดโอกาสให้คิดสิ่งใหม่ๆ หน้าเดียวกันสามารถจุดประกายไอเดียที่ต่างออกไปได้ในแต่ละครั้งที่อ่าน

- เด็กสนุกกับเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ ทำไมเสือมาดื่มชาด้วยกัน แต่กลับดูสมเหตุสมผลอย่างประหลาด สิ่งที่เป็นไปไม่ได้กลายเป็นไปได้
ทั้งนี้สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการที่พ่อแม่อยู่กับลูก ร่วมอ่านนิทานกับลูก เพราะจะทำให้ที่เขาสามารถนำเรื่องราวหรือสิ่งที่ได้จินตนาการผ่านนิทานมาแบ่งปัน มีบอกเล่า หรือชวนเราเข้าไปอยู่ในเนื้อเรื่องของเขาได้นั่นเอง

10/08/2026

ผลงานการทำงานของโครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ ฯ ได้ถูกนำเสนอในการประชุมรับตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข กรณีปกติ รอบที่ 2 ประจำปีงบประมาณ 2569
ปลายปีนี้เราจะทำงานขยายบลไปอีก 7 ตำบล ในอำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี
รอได้เลยย

#โฮมบอนด์ฮีโร่ #เยี่ยมบ้าน

24/07/2026

📣 รับสมัครเพื่อนร่วมงาน 📣
Project Coordinator (ผู้ประสานงานโครงการ)
คุณสมบัติ:

- จบปริญาตรีด้านการศึกษา หรือด้านพันนาการเด็ก หรือสาขาสังคม ที่เกี่ยวข้อง
- มีทักษะและประสบการณ์การทำงานประสานงานกับชุมชนและหน่วยงานภาครัฐอย่างน้อย 1-2 ปี
- มีใจรักในการสร้างการเปลี่ยนแปลงในประเด็นด้านเด็กและเยาวชน
- ตรงต่อเวลา และรับผิดชอบ
- ถ้าอยู่ใกล้จังหวัดสุพรรณบุรี จะพิจารณาเป็นพิเศษ
หน้าที่ความรับผิดชอบ (Job Responsibilities):

- ประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐและชุมชนในพื้นที่
- วางแผนและติดตามการดำเนินโครงการให้เป็นไปตามเป้าหมาย
- ประสานงานจัดอบรม/ลงพื้นที่สนับสนุน อสม. ในการใช้เครื่องมือเยี่ยมบ้าน
- รวบรวมและจัดทำรายงานผลการดำเนินงาน
สถานที่ปฏิบัติงาน: ลงพื้นที่ปฏิบัติการและ Work From Home
ผู้ที่สนใจ สามารถส่ง Resume และ Portfolio มาได้ที่ [email protected] (ใช้ชื่อหัวข้ออีเมล์ตามนี้ "Project Coordinator_ชื่อจริง")
/
/
/
เกี่ยวกับโครงการ ฯ
🏡 โครงการ "โฮมบอนด์ฮีโร่: เยี่ยมบ้านด้วยการเล่นและปฏิสัมพันธ์"
ภายใต้บริษัท ปฏิสัมพันธ์ จำกัด ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนักสนับสนุนสุขภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว (สำนัก 4)
โครงการของเราทำงานร่วมกับสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) สาธารณสุขอำเภอ (สสอ.) โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อพัฒนาเสริมสร้างสุขภาวะและพัฒนาการของเด็กและครอบครัว ผ่านการเยี่ยมบ้านของ อสม.
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ:

- ลดจำนวนเด็กปฐมวัย 0-6 ปีที่มีพัฒนาการบกพร่อง/ล่าช้า ด้วยการคัดกรอง กระตุ้น และส่งต่ออย่างเป็นระบบ
- พัฒนาศักยภาพ อสม. ให้เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้านพัฒนาการเด็กปฐมวัย ทั้งระดับผู้เยี่ยมบ้านและระดับพี่เลี้ยง/วิทยากร
- สร้างพื้นที่และนิเวศชุมชนที่เอื้อต่อพัฒนาการเด็ก ผ่านการเล่นอิสระในระดับชุมชน
- สร้างข้อมูลเชิงประจักษ์และแนวทางขยายผล จากบทเรียนการดำเนินโครงการ
โดยโครงการ ฯ ใช้เครื่องมือเยี่ยมบ้านเพื่อกระตุ้นพัฒนาการผ่าน "การเล่นและปฏิสัมพันธ์" ผ่านกระบวนการทำงาน 3 ขั้นตอนดังนี้
✅ การคัดกรองพัฒนาการเด็กปฐมวัย 0-6 ปี ด้วยเกณฑ์ DSPM
✅ การกระตุ้นพัฒนาการผ่านกิจกรรม "เล่น" โดยใช้เครื่องมือกระเป๋าเล่นตามช่วงวัยของเด็ก
✅ การติดตามว่าผู้ปกครองได้ใช้เวลาเล่นกับเด็กที่บ้านทุกวันหรือไม่
📍 ปัจจุบันพื้นที่ปฏิบัติการอยู่ที่อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี

#โฮมบอนด์ฮีโร่

28/06/2026

บ้านหนึ่งหลัง อาจเลี้ยงเด็กได้หนึ่งคน แต่ ‘ความสัมพันธ์’ เลี้ยงเขาได้ทั้งชีวิต

คุยกับ ทวดคุณมารี อินรจนา ผู้เลี้ยงเด็ก 3 รุ่นในบางปลาม้า
เสียงหัวเราะของเด็กสองคนดังสลับกับเสียงเรียก “ทวด…” ในบ้านหลังหนึ่งที่ไม่ได้มีแค่รุ่นพ่อแม่กับลูก แต่มีถึง 3 รุ่น คือ ลูก หลาน และเหลน อยู่ในเรื่องเดียวกัน
คุณมารี อินรจนา คือคุณทวดวัย 76 ปี คือคนที่อยู่ตรงกลางของสายใยนั้น เธอเลี้ยง ‘หมีพู’ และ ‘หมูแดง’ มาตั้งแต่เกิด ด้วยวิธีที่เรียบง่าย แต่ไม่ธรรมดา
“ก็เลี้ยงแบบธรรมชาติที่เราเคยเลี้ยงลูกเรามา กินข้าว อาบน้ำ นอน แล้วก็เล่นกับเขา”
สิ่งเหล่านี้ฟังดูเหมือนพื้นฐาน แต่ในโลกที่ผู้ปกครองจำนวนมากเลี้ยงลูกด้วยหน้าจอ แถมยังมีสิ่งยั่วยุ มากมายนี่อาจเป็น ‘ทักษะ’ ที่หายากขึ้นทุกวัน วันนี้เราจึงอยากชวนคุยกับท่านในฐานะของการเป็นผู้สนับสนุนการเติบโตของเด็ก ๆ ทั้งสามรุ่นว่า ในมุมของท่านแล้ว สิ่งใดคือสิ่งสำคัญที่สุดในการเลี้ยงดูเด็ก ๆ ให้เติบโตได้อย่างดี
“น้องหมีพูเป็นเด็กที่พูดเก่ง แต่จะพูดเป็นคำ ๆ ไม่ได้เป็นประโยคยาว รวมถึงในบางครั้งคำพูดก็ไวกว่าความคิด ทำให้ต้องอธิบายว่าควรพูดอย่างไรอยู่บ่อย ๆ”
แต่เมื่อรู้ปัญหาแล้ว ทวดมารีไม่รอช้า พยายามสังเกตพัฒนาการของเด็กน้อยเรื่อย ๆ จน หมีพูในวันนี้ คือเด็กที่พูดฉะฉาน มั่นใจ และมีคาแรกเตอร์ชัดเจนคนหนึ่ง จนกลายเป็นว่าตอนนี้กลายเป็นเด็กที่เริ่มจะ ‘เถียงเก่ง’ แล้วด้วยซ้ำ
เคล็ดลับสำคัญไม่ใช่แค่เวลาที่เลยผ่านแล้วเด็กชายเติบโตขึ้น แต่คือการปฏิสัมพันธ์และการอยู่ด้วยกัน โดยที่ทวดมารีสอนสิ่งต่าง ๆ ผ่านการใช้ชีวิต
อย่างเช่นเมื่อมีแขกมาหาที่บ้าน จากที่เมื่อก่อนจะไล่แขกให้ออกจากบ้านไป กลายเป้นถามว่า “มาหาใครครับ” คำสอนเล็ก ๆ เช่นนี้กลายเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญ
เมื่อเราถามถึงสิ่งสำคัญที่ทวดมารีใช้ เธอตอบอย่างน่าสนใจว่า ‘การเล่น’
ในทุกวันตอนเย็น สนามเด็กเล่นใกล้วัดจะมีภาพเดิมเสมอ คือทวดมารีที่พาหลาน ๆ มาเล่นอย่างสนุกสนานตั้งแต่เวลาเลิกเรียนจนตะวันคล้อยลับลาจากฟากฟ้า
“พามาให้เขาเห็นข้างนอกมั่ง ในบ้านกับข้างนอกมันไม่เหมือนกัน” เธอว่า
สำหรับเธอแล้ว ‘การเล่น’ ไม่ใช่แค่ปล่อยพลัง แต่คือการ ‘เปิดโลก’ ให้กับเด็ก ๆ ให้ได้วิ่ง ได้เจอเพื่อน ได้เรียนรู้สิ่งแวดล้อม ได้รู้ว่าอะไรควรระวัง
“ถ้าเล่นแต่โทรศัพท์มันก้มดูหน้าจออย่างเดียว แต่มาที่นี่เขาได้วิ่งเล่น ได้มีสังคม”
อาจกล่าวได้ว่า การเล่นก็เป็นการเรียนรู้ในรูปแบบหนึ่งของเด็ก ๆ ที่ทำได้นอกห้องเรียน นี่คือหัวใจเดียวกับแนวคิดของ Home Bond Heroes ที่ใช้การเล่นและปฏิสัมพันธ์เป็นเครื่องมือพัฒนาการเด็ก เพราะถึงแม้ว่าอาจจะไม่ใช่ของเล่นราคาแพง แต่เวลาที่ผู้ใหญ่มีให้ ทั้งการปล่อยให้เขาเป็นไปอย่างอิสระ แต่ปฏิสัมพันธ์ที่สานต่อก็ล้วนเป็นสิ่งดี ๆ ที่เรามอบให้กันได้อย่างไม่รู้จบ
ถ้าอย่างนั้นแล้วยังให้น้อง ๆ เล่นโทรศัพท์ไหมคะ? - เราถาม
ทวดมารีตอบพร้อมรอยยิ้มว่า ในบ้านหลังนี้ เด็ก ๆ ดูโทรศัพท์ได้ แต่ต้องมีเวลาและกติกากำหนด
“ไม่มีคำว่าอีก 5 นาที เพราะ 5 นาที มักกลายเป็น 1 ชั่วโมง
ทวดบอกให้หยุดก็หยุด ทวดให้เล่นก็คือเล่น ต้องตามเวลา”
เพราะเธอเชื่อว่าวินัยไม่ได้มาจากการดุ แต่มาจากความสม่ำเสมอและกติกาที่เราใช้พูดคุยและตกลงกัน
แล้วในฐานะของคนที่เลี้ยงเด็ก ๆ มาตั้ง 3 GEN เห็นรูปแบบการเลี้ยงดูี่เปลี่ยนไปไหม?
“ยุคหลัง ๆ มันยากกว่านะ เพราะมันจะเอาอะไรนี่ มันจะเอาให้ได้เลย” เธอตอบ
ทั้งของเล่น ขนม เล่นโทรศัพท์ ทุกอย่างอยู่ใกล้ตัวเด็กมากกว่าที่เคย และสำหรับทวดมารีแล้ว เลี้ยง 3 รุ่น ไม่เหมือนกันเลย เพราะนอกจากยุคสมัยที่เปลี่ยนไป เทคโนโลยี สิ่งรอบตัวที่เย้ายวนใจก็เปลี่ยนตาม
ในรุ่นลูก เธอปล่อยให้เล่นดิน เล่นน้ำ ล้มก็ลุกเอง จะกินดินกินอะไรก็ปล่อยไปตามธรรมชาติ
ในรุ่นหลาน เริ่มการเกิดขึ้นของโรงพยาบาล เริ่มมีการแพทย์ที่ดีและรัดกุมขึ้น มีวัคซีนป้องกันตามอายุ ทำให้ระบบสุขภาพเริ่มดีขึ้น
ในรุ่นเหลน สิ่งสำคัญคือการต้องสู้กับหน้าจอ สิ่งยั่วยุ และโรคภัยไข้เจ็บที่มีมากกว่าแต่ก่อนมหาศาล
แต่สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันทุกยุคคือ เธอยังคงเชื่อว่าเด็กจะมีพัฒนาการที่ดีได้ต้องให้พวกเขาได้เล่นตามวัย มีสังคม พบเจอโลกภายนอก ส่วนตัวเองในฐานะผู้ปกครองคือผู้ดูแลและสนับสนุนการเติบโตของพวกเขาเท่านั้น
แถมสิ่งหนึ่งที่ทำให้ทวดมารียังเลี้ยงเด็ก ๆ ได้อย่างดีในวัย 76 ปี นั้นไม่ใช่แค่ความแข็งแรงทางร่างกาย แต่คือยังรวมไปถึงจิตใจที่แข็งแกร่ง
เธอกินง่าย อยู่อย่างเรียบง่าย และยังเดินพาเด็ก ๆ ออกไปเล่นทุกวัน
หากเด็ก ๆ โตขึ้น ทวดมารีอยากเห็นหมีพูกับหมูแดงเป็นคนแบบไหน? คือคำถามสุดท้ายจากเรา
เธอเงียบไปสักครู่ ก่อนจะพูดขึ้นมา ซึ่งไม่ได้พูดถึงอาชีพหรือความสำเร็จแต่กลับพูดว่า
“อยากให้เป็นคนดี ไม่ให้ติดยา”
ประโยคสั้น ๆ แต่หนักแน่นกว่าความคาดหวังใด
Home Bond Heroes อาจมีเครื่องมือ มีการประเมิน มีคนคอยไปเยี่ยมบ้าน แต่สิ่งที่ทำให้เด็กคนหนึ่งเติบโตขึ้นมาได้จริงๆ อาจไม่ใช่เครื่องมือไหนเลย แต่อาจเป็นแค่ใครบางคนในบ้าน
ที่ยังนั่งเล่นกับเขา พาเขาออกไปวิ่ง และคอยบอกว่าอะไรถูก อะไรผิด ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในทุกวันธรรมดา
เหมือนทวดมารีที่ไม่ได้สอนด้วยทฤษฎี แต่บอกกับเราว่าการอยู่ดูแลซึ่งกันและกันที่ทำให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวแน่นแฟ้นนั้น อาจดีกว่าสิ่งอื่นใด ๆ
แต่ถึงอย่างนั้น เด็กหนึ่งคน อาจเติบโตในบ้านหลังหนึ่ง แต่ต้องใช้ทั้งหมู่บ้านในการเลี้ยงดู เพราะการเติบโตไม่ได้เกิดขึ้นจากใครคนเดียว หากแต่เกิดจากสายตาที่คอยมอง มือที่คอยประคอง และพื้นที่ที่เปิดให้เขาได้วิ่งเล่น เรียนรู้ และลองผิดลองถูก
ไม่ว่าจะเป็นคุณทวดที่นั่งเล่นด้วยกันทุกวัน เพื่อนบ้านที่ทักทาย สนามเด็กเล่นข้างวัด หรือใครก็ตามที่มีส่วนร่วมในชีวิตเล็ก ๆ ของเด็กคนหนึ่ง
เพราะสุดท้ายแล้ว ‘ความสัมพันธ์’ เหล่านี้ต่างหาก ที่ค่อย ๆ หล่อเลี้ยงให้เขาเติบโตขึ้นมาอย่างมีรากฐาน และไม่หลงทาง

#บางปลาม้า #โฮมบอนด์ฮีโร่ #เยี่ยมบ้าน #กระเป๋าเล่นเล่น #อสม #บางปลาม้า #พัฒนาการเด็ก #โฮมบอนด์ฮีโร่

21/06/2026

ในระยะ 7 ปีที่ผ่านมา เด็กไทยวัย 0-5 ปีที่เข้ารับการตรวจและพบว่ามีพัฒนาการล่าช้า มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงสามปีหลังสุด มีสัดส่วนมากถึง 1 ใน 5 ของเด็กวัยนี้
การมีพัฒนาการล่าช้าอาจเป็นผลจากหลายสาเหตุ อาทิ พันธุกรรม คุณภาพครรภ์ของแม่ ภาวะแทรกซ้อนระหว่างคลอด ไปจนถึงพฤติกรรมการเลี้ยงดู เช่น ขาดการกระตุ้นจากผู้ดูแล และการดูหน้าจออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ประการหลังนี้ถูกมองว่าเป็นสาเหตุสำคัญของแนวโน้มปัญหาพัฒนาการเด็กเล็กที่เพิ่มสูงขึ้น
เด็กไทยวัย 0-5 ปีใช้เวลากับการดูจอมากกว่าวันละ 2 ชั่วโมงถึง 13.0% ซึ่งงานวิจัยพบว่าเป็นพฤติกรรมที่ส่งผลต่อพัฒนาการของเด็กอย่างมาก โดยเฉพาะพัฒนาการทางด้านภาษา
องค์การอนามัยโลกแนะนำให้งดการดูหน้าจอสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี แต่หน้าจอโทรศัพท์กลับกลายเป็นอุปกรณ์ที่ถูกใช้เลี้ยงดูเด็กไทยอายุต่ำกว่า 1 ปีถึง 27.0% และในจำนวนนี้เกือบครึ่งหนึ่งดูจอนานกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน ส่วนคำแนะนำสำหรับเด็กวัย 1-4 ปี ควรให้ใช้จอไม่เกินวันละ 1 ชั่วโมง แต่เด็กไทยวัยดังกล่าวใช้เกินเวลาที่แนะนำถึง 72.6%
อีกสาเหตุที่ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของเด็กคือการที่พ่อแม่ไม่มีเวลาเลี้ยงดู เด็กวัย 0-5 ปีถูกเลี้ยงดูโดยปล่อยทิ้งไว้และไม่ได้รับการดูแลอย่างเพียงพอราว 4.7%และมากถึง 42.5% ไม่ได้อาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีพ่อแม่พร้อมหน้าหรือเป็นครัวเรือนข้ามรุ่น ซึ่งเป็นปัจจัยที่มีผลมากที่สุดต่อพัฒนาการเรียนรู้ที่ล่าช้า
การมีพัฒนาการล่าช้า เป็นปัญหาที่จะส่งผลต่อเนื่องไปตลอดช่วงชีวิตที่เหลือของเด็กคนหนึ่ง การปิดช่องว่างทางด้านนโยบายเกี่ยวกับการพัฒนาเด็กปฐมวัยจึงเป็นประเด็นสำคัญเร่งด่วนอย่างยิ่งในห้วงเวลานี้
คิด for คิดส์ โดยความร่วมมือระหว่าง สสส. และ 101 PUB ขอชวนทุกท่านมาร่วมกันติดตามสถานการณ์ สำรวจนโยบายเพื่อปิดช่องว่างการพัฒนาเด็กเล็ก รวมถึงประเด็นท้าทายอื่นๆในงานเสวนาสาธารณะ ‘เชื่อมช่องว่างเส้นทางการพัฒนาเด็กไทย: รายงานสถานการณ์เด็กและครอบครัว ประจำปี 2026’
📅ในวันพฤหัสบดีที่ 2 กรกฎาคม 2026 เวลา 8:30-12:30 น.
📍 ณ ห้อง 201 อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ (สสส.) พร้อมถ่ายทอดสดผ่านทาง Facebook ของ สสส., คิด for คิดส์ 101 PUB รวมถึง Facebook และ YouTube ของ The101.world
📑 อ่านรายละเอียด https://101pub.org/child-family-situation-report-2026-launch/
✏️ และลงทะเบียนเข้าร่วมงานได้ที่ https://forms.gle/MeDmaLyELtoooEho9

15/06/2026

จาก ‘ไอ้สัตว์หมา (อสม)’ สู่คนที่หมู่บ้านฝากใจไว้

คุยกับพี่ผึ้งใหญ่-กมนพรรธน์ วงษ์พันธุ์ อสม. หมู่ 4 ตำบลบางปลาม้า อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี
ครั้งหนึ่ง คำว่า ‘อสม.’ ในหมู่บ้านนี้ ไม่ได้หมายถึงอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน แต่บทบาทกลับถูกเลือนราง จนกลายเป็นคำล้อเลียนแรง ๆ ว่า มาจาก “ไอ้สัตว์หมา”
นี่อาจไม่ใช่คำเล่น ๆ แต่เป็นคำประชดของคนทำงานที่รู้สึกว่า ต่อให้พยายามแค่ไหนก็ไม่มีใครเห็นค่า แต่ในวันนี้คนที่เคยถูกมองแบบนั้น กลายเป็นคนที่ชุมชนเรียกหาเป็นคนแรก ทั้งเมื่อมีใครป่วย เมื่อมีเด็กที่อยากให้ช่วยดูแล และเมื่อหมู่บ้านต้องการใครสักคนที่เอาอยู่
คุณกมนพรรธน์ วงษ์พันธุ์ หรือที่ทุกคนเรียกกันว่า ‘พี่ผึ้งใหญ่’ อสม. บางปลาม้า หมู่ 4 ที่เป็นทั้งประธานแม่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน และอสม. แต่ก่อนจะมาถึงจุดนี้ เธอเคยอยู่ในตำแหน่งที่ต่ำกว่านั้นมาก ต่ำถึงขั้นที่คำว่า ‘อสม.’ เคยถูกล้อ ถูกดูถูก และถูกเรียกด้วยคำที่ยกมาข้างต้น
“ไม่ใช่เขาด่าพี่นะ แต่คนที่เป็นอสม.เองพูดประชดตัวเอง เพราะไม่มีใครเห็นค่า” พี่ผึ้งใหญ่เริ่มเล่า
"จุดเริ่มต้นที่เกิดจากความไม่ตั้งใจ แต่เมื่อได้รับหน้าที่มาแล้ว ก็ไม่เคยละความพยายาม"
พี่ผึ้งใหญ่ไม่ได้สมัครมาเป็นอสม.ด้วยความฝันอันยิ่งใหญ่ เธอเข้ามาเพราะตำแหน่งนี้ไม่มีใครทำ
ในฐานะผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน คนในหมู่บ้านขอให้เธอช่วยรับหน้าที่นี้ในปี พ.ศ. 2562 หมู่ 4 เป็นชุมชนที่ทำอาชีพชาวนาเกือบ 90% จำนวนเด็กมีไม่มากนัก คนวัยทำงานก็ไม่ค่อยอยู่บ้าน งานอสม. จึงไม่ใช่งานที่ใครอยากรับ
“ตอนนั้นไม่ได้คิดอะไรเลย แค่รู้ว่าเขาขอให้ทำ ก็ทำ”
ชีวิตก่อนหน้านั้นของเธอจึงแทบไม่ข้องเกี่ยวกับสังคม เรียนก็เรียน ทำงานก็ทำงาน กลับบ้านก็ทำนา
เธอไม่ใช่คนเข้าสังคม ไม่ได้รู้สึกผูกพันกับบทบาทอสม.แม้แต่น้อย แต่ก็มาทำงานนี้
‘งานอาสา’ แรงงานที่ไม่มีใครให้เกียรติ
ช่วงแรกของการทำงาน คำว่า ‘การไม่ยอมรับ’ คือกำแพงที่ทลายยากที่สุดในขณะหนึ่งของพี่ผึ้งใหญ่
“เขามองว่าเราเป็นคนรับใช้ ไปงานไหนก็ให้ยกโต๊ะ เสิร์ฟน้ำ ไม่ใช่คนช่วยงานนะ เหมือนเป็นคนงาน”
ราวกับว่า เธอไม่มีคุณค่าในสายตาเขา ถึงขั้นมีคนไปถามแม่ของพี่ผึ้งใหญ่ตรง ๆ ว่า ลูกสาวเรียนจบอะไรมา
“ตอนนั้นแย่มาก รู้สึกว่า…ไม่น่าเข้ามาเลย”
"ความท้าทายในขั้นตอนของการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ"
จุดเปลี่ยนเริ่มต้นจากการที่เข้าไปเยี่ยมบ้านเพื่อประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) ที่พี่ผึ้งใหญ่เข้าไปในบ้านหลังหนึ่ง บ้านที่พ่อแม่เรียนสูง ลูกเป็นข้าราชการ แฟนเป็นทนาย
คำถามแรกที่ได้รับคือ “มาทำอะไร”
คำถามถัดมาคือ “จบอะไรมากัน”
แต่แทนที่จะเถียง พี่ผึ้งใหญ่เลือกถอยหนึ่งก้าว ยังไม่อธิบายอะไร เพียงแค่ขอให้ทางบ้านนั้นยอมตอบข้อมูลเพื่อให้เธอสามารถนำไปส่งงานกับทางรพ.สต.บางปลาม้าได้
“พี่ช่วยหนูหน่อยนะ เห็นแก่หลาน หนูต้องเอางานไปส่ง”
เธอไม่ได้บอกว่าตัวเองเก่ง ไม่ได้อธิบายทฤษฎีใด ๆ แต่ใช้วิธีชวนให้เจ้าของบ้านไป ศึกษาด้วยตัวเอง
“พี่มีความรู้ พี่จบสูง งั้นพี่ช่วยไปดูหน่อยสิ ว่าพัฒนาการเด็ก 5 ด้านมันมีอะไรบ้าง” แล้วเธอก็ไหว้อย่างสวยก่อนจะกลับออกมา
สองเดือนต่อมา เธอกลับไปอีกครั้ง ด้วยการเชิญชวนสมาชิกในครอบครัวมาดูวิธีการเล่นด้วยชุดเครื่องมือการเยี่ยมบ้าน เพื่อทำความเข้าใจว่า เด็ก ๆ อายุ 0-6 ปีนั้นมีพัฒนาการอยู่เสมอทั้งเรื่องของการเติบโตทางกายภาพ จิตใจ และปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น และสำคัญไปมากกว่านั้น ‘การเล่น’ คือสิ่งที่สามารถเชื่อมทั้ง 3 มิติข้างต้นเข้าไว้ด้วยกัน
อีกทั้ง ‘การเล่น’ ยังสามารถอธิบายได้ถึงพัฒนาการของลูกหลานของพวกเขาได้เป็นอย่างดี
เด็กเริ่มขยับตัว เริ่มยิ้ม เริ่มสื่อสาร ทำให้คนในบ้านที่เคยตั้งแง่ เริ่มมานั่งมอง มาถาม และมีส่วนร่วมในที่สุด
“เขาไม่ได้เชื่อเราเพราะคำพูด แต่เชื่อเพราะเห็นผล” พี่ผึ้งใหญ่ว่า
‘การเล่น’ ที่เปลี่ยนแปลงบ้านไปทั้งหลัง
โครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ เยี่ยมบ้านด้วยการเล่นและปฏิสัมพันธ์ ไม่ได้นำของเล่นเข้าไปแค่เพื่อให้เด็กเกิดความสนุกสนาน แต่เพื่อนำเอาการเชื่อมโยงปฏิสัมพันธ์ที่เคยขาดหายไป ให้กลับเข้ามาในชีวิตของเด็ก ๆ
“ในสังคมชนบทที่การทำงานคือการทำงาน การกอดลูก บอกรักลูก ไม่ใช่เรื่องปกติ แต่ในวันนี้ภาพเหล่านั้นเริ่มเปลี่ยน ปู่ย่าตายายนั่งเล่นกับหลาน พ่อแม่เริ่มเล่านิทานให้ลูกฟัง มีการแสดงความรักผ่านปฏิสัมพันธ์ต่าง ๆ ทั้งกอด มีการหอมแก้ม หรือกระทั่งคำพูดบอกรัก”
“เด็กยิ้มแย้ม ผู้ใหญ่ก็อยากยิ้มตาม แค่นั้นเลย” พี่ผึ้งใหญ่เล่าด้วยรอยยิ้ม เมื่อเล่าถึงช่วงเวลาที่การเล่นเข้ามาช่วยเสริมสร้างปฏิสัมพันธ์ได้จริง และเธอเองก็เป็นส่วนหนึ่งที่ได้ทำสิ่งเหล่านั้น
และเมื่อการทำงานจริง ๆ ปรากฏให้เห็น บทบาทของอสม. ก็ถูกยกขึ้นมา จากคนที่เคยถูกใช้ กลายเป็นคนที่ชาวบ้านเชิญเข้าบ้าน จากคนที่ไม่มีใครฟัง กลายเป็นคนที่ชุมชนเชื่อถือ
พี่ผึ้งใหญ่ไม่ได้เป็นแค่อสม. เธอเป็นผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน เป็นประธานแม่บ้าน จากคนที่ไม่มีบทบาท
ตอนนี้กลายเป็นทำได้ทุกอย่าง
‘อสม.’ ที่ไม่ใช่ “ไอ้สัตว์หมา” อีกต่อไป
อสม. ได้ค่าตอบแทนเดือนละ 2,000 บาท ถึงแม้จะเพิ่งได้ไม่นาน เมื่อเทียบกับงานที่ต้องทำแทบทุกวัน แต่สิ่งที่พี่ผึ้งใหญ่ได้กลับมามีหลายอย่างมากกว่านั้น
เธอมีเพื่อน
มีสังคม
และเข้าใจถึง ‘ความหมาย’ ของการมีตัวตน
ความคิดจึงเปลี่ยนไป อสม. ไม่ใช่ไอ้สัตว์หมา แต่คือคนหนึ่งที่เป็นทั้งที่ยึดเหนี่ยว และเป็นศูนย์กลางของชุมชน
ในวันนี้ หากใครยังมองว่าอสม. คือแค่คนใช้งาน พี่ผึ้งใหญ่อาจไม่เถียงอีกต่อไป แต่เธอเลือกทำงานให้เห็น ผ่านการเข้าไปเยี่ยมทุกบ้าน รับฟังทุกปัญหา และเล่นกับเด็กทุกคน
เพราะเธอเชื่อว่า ‘การยอมรับ’ ไม่ได้มาจากตำแหน่ง แต่มาจากการลงมือทำ
“เมื่อก่อนแจ้งผู้ใหญ่บ้านแล้วจบ แต่ไม่รู้ว่าใครเป็นคนไปทำ เดี๋ยวนี้เขารู้แล้ว ว่าคนที่ไปทำ… คือเรา”
และบางทีคำว่า ‘อสม.’ อาจไม่ต้องแปลว่าอะไรอีกต่อไป แค่เป็นชื่อของคนที่ชุมชนเรียกหา เมื่อเขาต้องการใครสักคนให้ช่วยเหลือจริง ๆ

#บางปลาม้า #โฮมบอนด์ฮีโร่ #เยี่ยมบ้าน #กระเป๋าเล่นเล่น #อสม #บางปลาม้า #พัฒนาการเด็ก #โฮมบอนด์ฮีโร่

01/06/2026

การ ‘เยี่ยมบ้าน’ คือการฟังชีวิต
และ ‘ลานเล่น’ อาจเป็นห้องเรียนแรกของเด็ก

บทสนทนากับ คุณอภิชญา โอภาส นักวิชาการสาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บางปลาม้า อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี
หากถามว่า ใครคือคนที่เห็นเด็ก ๆ บางปลาม้าเติบโตมาตั้งแต่ยังไม่พ้นอ้อมแขน จนเริ่มวิ่งเล่นได้เอง หนึ่งในนั้นคือ คุณหมอกิ๊บ-อภิชญา โอภาส นักวิชาการสาธารณสุข ปฏิบัติการ ประจำ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางปลาม้า อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี
งานของเธอไม่ใช่เพียงการดูแลเด็กตั้งแต่แรกเกิดถึง 6 ปีในฐานะหนึ่งในพนักงานขอโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) แต่มากไปกว่านั้น คือการพยายามมองให้ทัน ว่าเด็กแต่ละคนกำลังเติบโตไปในทิศทางไหน และใครคือคนที่ยืนอยู่ข้าง ๆ เขา
บทสนทนานี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ เยี่ยมบ้านด้วยการเล่นและปฏิสัมพันธ์ ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ฯ ทำงานร่วมกับ โดย ‘อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อ ‘เยี่ยมบ้าน’’ เด็กปฐมวัย 0-6 ปี ในพื้นที่ โดยหัวใจหลัก เพื่อประเมิน กระตุ้น และติดตาม พัฒนาการเด็ก ผ่านการเล่นและการมีปฏิสัมพันธ์ในครอบครัว
“บางปลาม้าเป็นพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท เด็กอยู่ที่หนึ่ง แต่ชื่ออยู่อีกที่หนึ่ง”
หมอกิ๊บเล่าว่า ที่นี่ไม่ใช่ชนบทแบบที่หลายคนจินตนาการ ผู้ปกครองจำนวนมากทำงานและมีฐานะพอสมควร แถมเด็กจำนวนไม่น้อยไปฉีดวัคซีนหรือรักษาที่คลินิกเอกชนในเมือง
ผลคือ เด็กบางคนหายไปจากระบบแบบไม่ตั้งใจ ชื่ออยู่ตำบลนี้ แต่ตัวไปอยู่เมือง ตัวอยู่ที่นี่ แต่สิทธิรักษาอยู่อีกอำเภอ ซึ่งพอเด็กไม่เข้าระบบ เราจะไม่รู้เลยว่าเขาเป็นยังไง จนกว่าจะมีใครสักคนไปลงพื้นที่ดูแลพวกเขาและคนคนนั้นคือ อสม.บางปลาม้า ทั้ง 12 หมู่
อสม. คือ ‘คนกลาง’ ที่เชื่อมระบบโครงสร้างกับชีวิตจริงของชาวบ้าน
ในพื้นที่ที่เด็กกระจายอยู่เป็นหย่อม ๆ อสม.ไม่ใช่แค่คนเก็บข้อมูล แต่คือคนที่รู้ข้อมูลเชิงลึกว่า บ้านนี้เลี้ยงลูกกับยาย บ้านนั้นพ่อแม่ทำงานทั้งวัน บ้านโน้นเด็กอยู่กับคนเลี้ยงที่แทบไม่คุยกับเขาเลย
การเยี่ยมบ้านจึงไม่ใช่เรื่องการเขียนรีพอร์ตลงในเอกสารเพื่อส่งงาน แต่คือ ‘การสังเกต’ ผ่านทั้งสายตาและหัวใจ
“แค่ดูเด็กเล่น เราก็พอรู้แล้วว่าเขาอยู่กับใคร อยู่ในสภาพแวดล้อมแบบไหน”
เด็ก 0-1 ปี ดูยาก ส่วนเด็กโตก็ดูยากอีกแบบ
หมอกิ๊บอธิบายว่า ความท้าทายของการประเมินพัฒนาการไม่ได้เหมือนกันทุกวัย เด็กเล็กมาก ๆ ยังแยกยากว่า เป็นการพัฒนาการช้า หรือแค่ไม่เคยถูกกระตุ้น
แต่พอเด็กโตขึ้น ความท้าทายกลับกลายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งก็คือ ‘หน้าจอโทรศัพทพ์มือถือ’
“ส่วนใหญ่แล้วเด็ก 2 ขวบครึ่งขึ้นไป ปัญหาหลัก ๆ ไม่ได้มาจากตัวเด็กเอง แต่มาจากผู้ปกครองที่มักจะใช้หน้าจอในการเลี้ยงดูลูก”
เธอเล่าว่า เห็นภาพผู้ปกครองถือโทรศัพท์ของตัวเอง และยื่นอีกเครื่องให้ลูกเป็นเรื่องปกติ แม้แค่รอพบแพทย์เพียง 5-10 นาที ซึ่งไม่ใช่เพราะไม่มีเวลาอย่างเดียว แต่เพราะหลายครอบครัวไม่มีเครื่องมืออื่นในการเลี้ยงดู
‘กระเป๋าเล่นเล่น’ กับการพาเด็กออกจากหน้าจอ
นี่คือจุดที่โครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ฯ เข้ามาเติมช่องว่าง ‘กระเป๋าเล่นเล่น’ ไม่ได้มาแทนการตรวจพัฒนาการแบบ DSPM แต่มาเปิดบทสนทนาและสร้างความสัมพันธ์ ทั้งระหว่างเด็ก ผู้ปกครอง และอสม.
“ของเล่นบางชิ้น แค่มีเสียง มีสี เด็กก็ละสายตาจากโทรศัพท์แล้ว” หมอกิ้บว่า
‘การเล่น’ จึงกลายมาเป็นภาษากลาง ที่ทำให้เด็กเปิดใจและกล้าเข้าใกล้ผู้ใหญ่ และทำให้ อสม. มองเห็นเด็กในมุมที่ไม่เคยเห็นมาก่อน
‘ลานเล่น’ คือ ‘พื้นที่เรียนรู้’ ที่สำคัญของชุมชน
นอกเหนือไปจากของเล่นแล้ว ‘ลานเล่น’ ก็ถือเป็นสิ่งสำคัญที่หมอกิ้บมองถึง เพราะลานเล่นคือ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ที่ออกแบบมาให้สอดรับกับแนวคิด ‘การเล่นอิสระ’ (Free Play) ผ่านการทำกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อการเรียนรู้ระหว่างกัน ซึ่งจะแตกต่างไปจากสนามเด็กเล่นแบบที่เราคุ้นเคย แต่ถึงอย่างนั้นการจะสร้างลานเล่นได้ก็ค่อนข้างมีความท้าทายในแง่ของพื้นที่
สำหรับหมอกิ้บ ลานเล่นไม่จำเป็นต้องตั้งถาวร เพราะในตำบลที่กว้าง บ้านห่างกัน และพื้นที่สาธารณะจำกัด พื้นที่เล่นถาวรอาจไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้องที่สุด จึงเป็นที่มาว่า เธอจึงมองถึง ‘ลานเล่นชั่วคราว’ หรือกิจกรรมแบบอีเวนต์ ที่ย้ายไปตามหมู่บ้าน โรงเรียน หรือวัด เพราะอาจเหมาะกับบริบทมากกว่า
“ขอแค่ปลอดภัย มีร่ม มีพื้นที่ให้เด็กได้ล้มโดยไม่เจ็บ แค่นั้นก็เป็นลานเล่นแล้ว”
ความเข้มแข็งที่ไม่ได้มาจากระบบ แต่มาจากความผูกพัน
อสม.บางปลาม้าไม่ได้เข้มแข็งเพราะงบประมาณ แต่เพราะอยู่กันมานานจนผูกพันด้วยความสามัคคีและความเชื่อใจระหว่างกัน
ถึงแม้ว่าตัวแทนอสม. บางหมู่จะเป็นผู้สูงอายุ แต่เวลาไปอบรม เขามาด้วยกัน ขี่ซาเล้งมาด้วยกัน เลิกงานก็รอกลับพร้อมกัน เพราะมันไม่ใช่ต่างคนต่างทำ แต่มันคือการเดินไปด้วยกันและพร้อมกัน
ปลายทางของงานทั้งหมด สำหรับหมอกิ๊บจึงไม่ใช่ตัวชี้วัด แต่คือความคาดหวังที่ว่า เด็กจะได้รับการดูแลและพัฒนาการที่สมควรเป็นไปตามวัย ไม่ต้องรอแก้เมื่อสายเกินไป
“จริง ๆ แล้ว บทบาทของ รพ.สต. คือการส่งเสริมและป้องกัน ไม่ใช่รอให้ป่วยแล้วค่อยมารักษา”
เธออยากเห็นเด็กทุกคน ได้เล่น ได้เรียนรู้ ได้เติบโต ก่อนที่คำว่า ‘พัฒนาการล่าช้า’ จะกลายเป็นป้ายติดตัวเด็นคนหนึ่ง
เพราะบางที การดูแลเด็กปฐมวัย อาจไม่เริ่มจากคู่มือเล่มหนา แต่เริ่มจากของเล่นชิ้นเล็ก ๆ
กับคนหนึ่งคนที่ยอมก้มลงไปนั่งเล่นกับเขาอย่างจริงจัง
และในบางปลาม้า หมอกิ๊บยังเชื่อว่า หากเราเห็นพัฒนาการของเด็ก ๆ ได้ทัน มันก็ยังไม่สายเกินไปที่จะแก้ไข แต่จะดีกว่า หากเราป้องกันไม่ให้เกิดพัฒนาการที่ล่าช้านี้ได้ตั้งแต่ต้น

#บางปลาม้า #โฮมบอนด์ฮีโร่ #เยี่ยมบ้าน #กระเป๋าเล่นเล่น #อสม #บางปลาม้า #พัฒนาการเด็ก #โฮมบอนด์ฮีโร่

10/05/2026

"เล่นไปพร้อมกัน เติบโตไปพร้อมกัน ... ในวันที่การเยี่ยมบ้านไม่ใช่แค่การประเมิน แต่คือการไปเล่นกับเด็กจริง ๆ"

เรื่องเล่าของ “พี่แก้วตา” อสม.หมู่ 3 ตำบลบางปลาม้า อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี
อำเภอบางปลาม้าในสายตาของคนนอก อาจเป็นเพียงตำบลหนึ่งในจังหวัดสุพรรณบุรี แต่สำหรับ คุณแก้วตา อวนมินทร์ หรือที่ทุกคนเรียกกันติดปากว่า ‘พี่แก้วตา’ ที่นี่คือบ้าน คือเครือญาติ และคือพื้นที่ที่เธอเลือกจะใช้ชีวิตอยู่กับผู้คน
พี่แก้วตาเป็น อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) หมู่ 3 ตำบลบางปลาม้า มาได้ราว 2 ปี ตั้งแต่ปี 2567 และเป็นหนึ่งในกำลังสำคัญของโครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ เยี่ยมบ้านด้วยการเล่นและปฏิสัมพันธ์ โครงการที่ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เพื่อเสริมสร้างสุขภาวะและพัฒนาการเด็กปฐมวัย 0-6 ปี ผ่านการเยี่ยมบ้านของ อสม. ด้วยการประเมิน กระตุ้น และติดตาม ผ่านสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับเด็กอย่าง ‘การเล่น’
แต่ถ้าถามว่าทำไมบริบทของพี่แก้วตาถึงต่างออกไป ทั้งในแง่ของอายุที่ถือว่าค่อนข้างเด็กหากเทียบกับอสม. ทั่ว ๆ ไปที่มักจะเป็นวัยเกษียณ คำตอบอาจอยู่ที่ประโยคเรียบง่ายของเธอว่า
‘ความสนุก’ ในการ ‘ได้เล่น’ ผ่านการแปลงร่างเป็นเด็กแต่ละครั้ง นั่นคือสิ่งหนึ่งสำคัญที่ทำให้เธอมายืนอยู่ตรงนี้
- จากพนักงานโฮมโปร สู่ อสม.หมู่บ้าน -
ก่อนจะมาเป็น อสม. พี่แก้วตาเคยทำงานที่โฮมโปร จังหวัดสุพรรณบุรี ก่อนจะตัดสินใจกลับบ้าน เพราะพ่อป่วยเป็นมะเร็ง และต้องการคนดูแลใกล้ชิด
“ก็เลยออกจากงาน มาทำนา ทำไร่ ดูแลลูกด้วย” พี่แก้วตาเล่า ซึ่งรายได้หลักในวันนี้คือการทำธุรกิจออนไลน์เล็ก ๆ น้อย ๆ และการรับส่งนักเรียนในชุมชน”
การมาเป็น อสม. ไม่ได้เกิดจากความฝันตั้งแต่ต้น แต่เกิดจากการได้รับการชักชวนโดยญาติผู้ใหญ่ในหมู่บ้าน เพราะชุมชนอยากได้ ‘คนรุ่นใหม่’ เข้ามาเติมเต็มทีม
และการเข้ามานั้นเอง ทำให้พี่แก้วตากลายเป็นอสม. ที่อายุน้อยที่สุดในกลุ่ม
- ทำงานกับคนทุกวัย ในแบบของ ‘ตัวเอง’ -
“ทำงานกับพี่ ๆ อสม.ที่ส่วนมากจะเป็นผู้สูงวัย อาจจะมีช่องว่างในการไม่เข้าใจกันบางอย่าง สำหรับพี่แก้วตาแล้วมีปัญหาไหม?” เราถาม
“ไม่เลยค่ะ” พี่แก้วตาตอบด้วยรอยยิ้ม
การทำงานกับพี่ ๆ ที่อายุห่างกันหลายสิบปี ไม่ได้เป็นอุปสรรคอย่างที่คิด พี่แก้วตาเล่าว่า สิ่งสำคัญคือ ‘การรับฟัง’ และ ‘การค่อย ๆ อธิบาย’ ซึ่งจะทำให้ช่องว่างระหว่างวัยนั้นเบาบางลง
“อะไรใหม่ ๆ เราก็สอนเขาได้ เขาก็ฟังนะ ถ้าเป็นเรื่องแอปฯ มือถือ ทำไม่เป็น ก็ให้ลูกหลานมาช่วย เราก็สอนต่อ แล้วเขาก็เอาไปถ่ายทอดกันอีกที”
ในหมู่ 3 ความเป็นเครือญาติทำให้ทุกอย่างง่ายขึ้น บ้านแต่ละหลังเดินทะลุกันได้ รู้จักกันมาตั้งแต่เด็ก ดังนั้นแล้ว ‘ความไว้ใจ’ จึงเป็นต้นทุนสำคัญของการทำงาน
- เมื่อการเยี่ยมบ้าน คือ ‘การลงเล่น’ -
ในโครงการโฮมบอนด์ฮีโร่ ฯ พี่แก้วตาใช้ทั้งคู่มือ DSPM และ ‘กระเป๋าเล่นเล่น’ แต่สิ่งที่เธอใช้มากที่สุด คือ ‘ตัวเอง’
“คือพี่จะเล่นให้ผู้ปกครองดู เหมือนเราเป็นเพื่อนกับเด็กเลย”
เธอไม่ยืนสั่ง ไม่ยืนสอน แต่ ‘ลงไปเล่น’ พร้อมเสียงปรบมือ เสียงหัวเราะ และคำชมซ้ำ ๆ
“เก่งจังเลย ทำอีก ๆ”
จากเด็กที่เคยกลัว กลายเป็นเด็กที่กล้าลอง
จากผู้ปกครองที่เคยยื่นโทรศัพท์ให้ลูก ค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นคนที่นั่งเล่นข้างกัน
กิจกรรมยอดฮิตของเด็ก ๆ หมู่ 3 คือ ‘กิจกรรมตกปลาแสนสนุก’ ซึ่งเป็นหนึ่งในกิจกรรมชวนเล่นที่อยู่ในคู่มือ เพราะพอเอาอุปกรณ์ออกมา เด็กจะรุมเข้าหาทันที และการเล่นนี่เอง ที่ทำให้พี่แก้วตาเห็นตัวตนของเด็กชัดกว่าการคัดกรองใด ๆ
“การเล่นมันลึกซึ้งกว่าแค่ให้ทำตามแบบประเมิน เด็กจะเป็นตัวของเขาเองจริง ๆ ตอนเล่น” พี่แก้วตาว่า
- ไม่ได้ไปเพราะหน้าที่ แต่ไปเพราะอยากไป -
พี่แก้วตาไปเยี่ยมบ้านเดือนละ 1-2 ครั้ง แต่เธอย้ำเสมอว่า ไม่ได้ไปเพราะต้องทำงานส่ง แต่เพราะอยากไปเล่นกับเด็ก ๆ
“พอพี่ไป พี่จะทิ้งทุกอย่างไว้เลย ไปถึงก็พาเด็กเล่น สนุกตรงนั้นก่อน”
ความสนุกของเด็ก ๆ คือแรงผลักของเธอ การได้เห็นพัฒนาการที่ดีขึ้นทีละนิด คือเหตุผลที่ทำให้อยากกลับไปอีก และบางครั้งเองเธอก็พาลูกวัย 10 ขวบไปด้วย เพราะสำหรับพี่แก้วตา การเล่นไม่ใช่งาน แต่เป็นส่วนหนึ่งสำคัญของชีวิตอยู่แล้ว
• เลี้ยงเด็กหนึ่งคน ใช้คนทั้งหมู่บ้าน
“เด็ก 1-6 ปี ละสายตาไม่ได้เลย ต้องช่วยกันดู ช่วยกันเลี้ยง”
ไม่ต่างอะไรจากวลีที่กล่าวว่า “เลี้ยงเด็กหนึ่งคน ใช้คนทั้งหมู่บ้าน” เพราะการเติบโตของคนคนหนึ่งเราทุกคนล้วนมีส่วนเป็นกำลังสำคัญ ไม่ว่าจะในระดับไหน และอย่างไร แน่นอนว่าสำหรับพี่ ๆ อสม.บางปลาม้าเองก็เช่นกัน
คำถามสุดท้ายคือสิ่งที่เราถามพี่แก้วตาว่า อยากเห็นบางปลาม้าเป็นแบบไหนในอนาคต?
“อยากเห็นทุกคนรักใคร่ ปรองดองกันอย่างนี้แหละ” เธอตอบสั้น ๆ แต่ชัดเจน
เพราะบางทีการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ อาจไม่ได้จำเป็นต้องเริ่มจากนโยบายหรือเครื่องมือใหม่ ๆ เสมอไป แต่ในฐานะคนธรรมดาคนหนึ่ง เราอาจเริ่มจากใครบางคนที่ไปนั่งลงเล่นกับเด็ก ด้วยหัวใจที่ยังเป็นเด็กอยู่เหมือนกัน

#บางปลาม้า #โฮมบอนด์ฮีโร่ #เยี่ยมบ้าน #กระเป๋าเล่นเล่น #อสม #บางปลาม้า #พัฒนาการเด็ก #โฮมบอนด์ฮีโร่

01/05/2026

“ขอแค่เล่น 10 นาทีทุกวันก็เพียงพอแล้ว”
คุยกับพี่รุ่ง พี่ผึ้ง อสม.บางปลาม้า หมู่ 6 ถึงสิ่งละอันพันละน้อยของการเล่นและการปฏิสัมพันธ์
เสียงหัวเราะของพี่รุ่งดังแทรกขึ้นมาระหว่างบทสนทนา ในบ้านหลังหนึ่งของตำบลบางปลาม้า บ้านที่วันนี้ไม่ได้เป็นแค่ ‘บ้าน’ แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้เล็กๆ ของเด็กคนหนึ่ง
นี่คืออีกหนึ่งในเรื่องเล่าจากโครงการ Home Bond Heroes - เยี่ยมบ้านด้วยการเล่นและปฏิสัมพันธ์ ภายใต้การสนับสนุนของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่ใช้การ ‘เยี่ยมบ้าน‘ เป็นเครื่องมือหลักในการ ประเมิน กระตุ้น และติดตาม พัฒนาการเด็กปฐมวัย 0-6 ปี ผ่านสิ่งที่เรียบง่ายหากแต่ทรงพลังที่สุดอย่าง "การเล่น" และหัวใจของเรื่องนี้ คือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือที่เราคุ้นเคยกันในชื่อ (อสม.)
“พี่รุ่งค่ะ เป็นอสม. แล้วก็เป็นประธานอสม.ของตำบลบางปลาม้า”
พี่รุ่ง-วรณฐพร คชินทรลักษมณ์ อสม.หมู่ 6 และประธานอสม.ตำบลบางปลาม้า ดูแลเครือข่ายอสม.กว่า 158 คนในพื้นที่กล่าวแนะนำตัว
ข้างกันคือ คุณสุรางค์รัตน์ แดงสี หรือ พี่ผึ้ง อสม.หมู่ 6 ผู้ลงพื้นที่เคียงบ่าเคียงไหล่พี่รุ่ง
ในชุมชนที่เต็มไปด้วยเกษตรกร เด็กจำนวนไม่น้อยไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่อย่างใกล้ชิด แต่อยู่กับปู่ย่าตายาย บางคนเติบโตมากับโทรทัศน์ บางคนกลายเป็นเด็กเงียบ ที่ไม่ใช่เงียบเพราะไม่มีเสียง แต่เพราะไม่มีใครให้คนคุยด้วย
“เด็กบางคนไม่พูดเลยนะ เพราะไม่มีใครคุยกับเขา เปิดทีวีให้ดูแล้วก็ไปทำงานกันหมด” พี่ผึ้งเริ่มต้นเล่า
เพราะ ’การเล่น‘ ไม่ใช่แค่เรื่องเล่นๆ สิ่งที่โครงการนี้นำเข้าไป ไม่ใช่แค่ของเล่น แต่เป็น ‘วิธีคิด‘
“ครั้งแรกที่เข้าไป ผู้ปกครองเขามอฝเฉยๆ เลยนะ เหมือนแบบ… เล่นก็แค่เล่น” พี่ผึ้งเล่า
“เขายังไม่รู้ว่า เล่นแล้วได้อะไร” พี่รุ่งเล่าเสริม
แต่เมื่อการเล่นถูกออกแบบให้สอดคล้องกับพัฒนาการเด็ก เมื่อการเล่นกลายเป็นเครื่องมือ ประเมิน กระตุ้น และสร้างปฏิสัมพันธ์ สิ่งที่เปลี่ยนไป ไม่ใช่แค่เด็ก แต่คือ ’สายตา‘ ของผู้ปกครอง
พี่รุ่งเล่าถึงเด็กคนหนึ่ง ที่ชุมชนเรียกกันติดปากว่า ‘เจ้าโปรแกรม’
“ตอนแรกทั้งด่า ทั้งเหวี่ยง อารมณ์แรงมาก ไม่เอาอะไรเลย” แต่หลังจากการเยี่ยมบ้านซ้ำๆ เล่นด้วยซ้ำๆ และการชวนผู้ปกครองมีส่วนร่วม
“ตอนนี้เจอปุ๊บ ยกมือไหว้ พูดรู้เรื่อง”
“ยังเรียกเลย ‘ป้ารุ่ง เมื่อไหร่จะมาเล่นกับหนูอีก’”
พี่ผึ้งหัวเราะเบาๆ แล้วเสริมว่า “จากที่พ่อแม่ไม่มีความหวังแล้วนะ”
ถึงแม้จะประสบความสำเร็จในเบื้องต้น แต่พี่ๆ ทั้งสองท่านเน้นย้ำว่า ที่เด็กเปลี่ยนไปไม่ใช่เพราะพวกเขา …แต่เป็นเพราะ ‘ความสัมพันธ์’ กับพ่อแม่ที่เปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้น แปรผันตรงกับการปฏิสัมพันธ์
เพราะสิ่งที่อสม.ทำ ไม่ใช่การแทนที่พ่อแม่ แต่คือการ ‘จุดประกาย’ ให้พ่อแม่ได้เข้าใจว่าการเล่นกับลูกสำคัญมากเพียงใด
“เราบอกเขาเสมอว่า เราไม่ได้มาทำแทน เรามาแค่ช่วยเสริม เพราะคนที่อยู่กับเด็กทุกวันคือผู้ปกครอง ไม่ใช่อสม.” พี่ผึ้งอธิบาย และนี่คือโจทย์ที่ยากที่สุดของงานนี้
เพราะบางครอบครัวเริ่มรออสม. แทนที่จะเล่นกับลูกด้วยตัวเอง
“มันก็ดี…แต่ก็ไม่ดี” พี่ผึ้งยิ้ม
“ดีตรงที่เด็กผูกพันกับเรา แต่จริงๆ เราอยากให้เขาผูกพันกับพ่อแม่มากกว่า”
“ขอแค่วันละ 10 นาที” พี่รุ่งเสริม
ท่ามกลางชีวิตที่เร่งรีบ คำขอของอสม.ไม่ได้ยิ่งใหญ่เลย
“ขอแค่ 5-10 นาทีต่อวัน ให้คุณได้เล่นกับลูกก็พอ”
เพราะ 10 นาทีนี้ คือช่วงเวลาที่เด็กจะรู้สึกว่า เขามีตัวตน คือช่วงเวลาที่สมองและหัวใจเติบโตไปพร้อมกัน
“เด็กจะรู้สึกปลอดภัย รู้สึกมีคนอยู่ด้วย” พี่ผึ้งบอก
“แล้วมันจะส่งผลไปทั้งชีวิต” พี่รุ่งขยาย
เลี้ยงเด็กหนึ่งคน ใช้ทั้งหมู่บ้านในบางปลาม้า ประโยคนี้ไม่ใช่แค่คำเปรียบเปรย แต่อยู่ในวิถีชีวิตจริง
- อสม.
- ครู
- ผู้ปกครอง
- ปู่ย่าตายาย
- และแม้แต่ป้าข้างบ้าน
ทุกคนล้วนเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศการเติบโตของเด็ก “มันมีทั้งดีและไม่ดีนะ” พี่รุ่งบอกอย่างตรงไปตรงมา ก่อนจะเสริมต่อ
“แต่ถ้าเราช่วยกันเอาสิ่งดีๆ ไปให้เด็ก มันก็คุ้ม”
เมื่อถามต่อว่า แล้วอสม.ได้อะไรจากงานนี้ ?
“นี่ไม่ใช่งาน แต่คือความสุข” พี่ผึ้งตอบพร้อมยิ้มไปด้วย คำตอบมันไม่ได้ซับซ้อน
“มีความสุข” พี่รุ่งก็ตอบทันทีเช่นกัน
ก่อนที่พี่ผึ้งจะเสริมว่า
“มันเหมือนเราได้เรียนรู้ไปด้วย ได้เห็นว่า สิ่งเล็กๆ ที่เราทำ มันเปลี่ยนชีวิตคนได้จริง”
ถ้าเริ่มตอนนี้…จะไม่สายเกินไป
ก่อนจะจบบทสนทนา เราถามถึง ‘ภาพฝัน‘ ที่พี่ๆ อยากเห็นสังคมบางปลาม้าว่าอยากให้เป็นไปในทิศทางไหน
“อยากให้โครงการนี้ไปทุกที่เลย เพราะพัฒนาการเด็กช่วงนี้ มันสำคัญที่สุด” พี่ผึ้งว่า
แล้วพี่รุ่งก็พูดประโยคหนึ่ง ที่เหมือนเป็นบทสรุปของทั้งโครงการ
“ถ้าเราเริ่มตั้งแต่พื้นฐานตอนนี้ มันจะส่งไปถึงอนาคตของเขาเลยนะ”
ในวันที่โลกพูดถึงการศึกษา เทคโนโลยี หรือการแข่งขัน ชุมชนเล็กๆ อย่างบางปลาม้าอาจกำลังย้ำเตือนเราว่า จุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ที่สำคัญ อาจไม่ใช่ห้องเรียน
แต่คือ ‘บ้าน‘ ที่เต็มไปด้วยความรัก ความห่วงหาอาทร ใส่ใจซึ่งกันและกัน และบางครั้งเองก็อาจเริ่มจากแค่ ‘การเล่น‘ และ ‘การปฏิสัมพันธ์‘ ร่วมกัน

#บางปลาม้า #โฮมบอนด์ฮีโร่ #เยี่ยมบ้าน #กระเป๋าเล่นเล่น #อสม #บางปลาม้า #พัฒนาการเด็ก #โฮมบอนด์ฮีโร่