17/09/2026
มูลนิธิพลังสังคม x เครือข่ายงดเหล้าภาคอีสานตอนบน ชวน8 จังหวัดผนึกกำลังถอดบทเรียนจากงานสงกรานต์ ลอยกระทง บุญบั้งไฟ และแข่งเรือ เพื่อออกแบบทิศทางใหม่ที่ปกป้องเด็กและเยาวชน สร้างความปลอดภัย และทำให้งานบุญกลับมาเป็นพื้นที่แห่งคุณค่าทางวัฒนธรรมอย่างแท้จริง
16 กันยายน 2569 ณ โรงแรมอมารี ดอนเมือง แอร์พอร์ต กรุงเทพฯ มีการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ “ยกระดับวิถีวัฒนธรรมงานบุญประเพณีปลอดเหล้า สู่พื้นที่ลดปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ” ภายใต้แนวคิด “วัฒนธรรมสร้างสุข ปลอดเหล้าปลอดภัย สู่นิเวศสุขภาวะ” เพื่อเปิดพื้นที่ให้เครือข่ายจากภูมิภาคต่าง ๆ ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์
ถอดบทเรียน และออกแบบทิศทางการยกระดับงานบุญประเพณีให้ก้าวจากการลดปัจจัยเสี่ยงเฉพาะช่วงเทศกาล ไปสู่การสร้างสภาพแวดล้อมและระบบชุมชนที่เอื้อต่อสุขภาวะอย่างต่อเนื่องกระบวนการช่วงเช้าเน้นการเรียนรู้จากประสบการณ์จริงของพื้นที่ ผู้เข้าร่วมแบ่งกลุ่มตามประเภทงานบุญประเพณีและประเด็นปัจจัยเสี่ยง
ร่วมกันทบทวนความภาคภูมิใจและถอดบทเรียนทั้ง ความสำเร็จ ปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จ กลไกและนโยบายสนับสนุน ภาคีความร่วมมือ การสื่อสารสาธารณะ คุณค่าทางวัฒนธรรม ตลอดจนปัญหา อุปสรรค และแนวทางแก้ไข เพื่อค้นหาทุนและองค์ประกอบสำคัญที่สามารถต่อยอดไปสู่การเปลี่ยนแปลงในระดับพื้นที่
นอกจากนี้ มีการอัปเดตสถานการณ์ด้านกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดย สำนักงานคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กระทรวงสาธารณสุข เชื่อมโยงสู่การปกป้องเด็กและเยาวชน และการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยในงานบุญประเพณีและเทศกาลสำคัญ ก่อนที่ช่วงบ่ายจะยกระดับการแลกเปลี่ยนจาก “การจัดกิจกรรม” ไปสู่ “การสร้างการเปลี่ยนแปลงค่านิยมและระบบแวดล้อม” ผ่านกระบวนการกลุ่มย่อยรายภาค
อีสานตอนบน : 8 จังหวัด 4 กลุ่มประเพณี สู่พื้นที่เรียนรู้ร่วมกัน
สำหรับภาคอีสานตอนบน มีพื้นที่จาก 8 จังหวัด นำประสบการณ์การขับเคลื่อนมาร่วมแลกเปลี่ยน ได้แก่ กาฬสินธุ์ ประเพณีบุญบั้งไฟตะไลล้าน เทศบาลตำบลกุดหว้า, ขอนแก่น สงกรานต์ถนนข้าวเหนียว เทศบาลนครขอนแก่น และลอยกระทง เทศบาลเมืองบ้านเป็ด, สกลนคร สงกรานต์และลอยกระทง เทศบาลนครสกลนคร, อุดรธานี
สงกรานต์และลอยกระทง เทศบาลนครอุดรธานี และประเพณีบั้งไฟล้าน อำเภอเพ็ญรวมถึง หนองบัวลำภู ประเพณีบุญบั้งไฟ เทศบาลตำบลกุดดู่ และแข่งเรือยาว เทศบาลตำบลโนนสัง, เลย สงกรานต์และแข่งเรือ เทศบาลตำบลเชียงคาน และบุญบั้งไฟ เทศบาลตำบลผาอินทร์แปลง, มหาสารคาม สงกรานต์และลอยกระทง เทศบาลเมืองมหาสารคาม และ ร้อยเอ็ด สงกรานต์และลอยกระทง เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด
พื้นที่เหล่านี้สะท้อนความหลากหลายของทุนวัฒนธรรมสำคัญอย่างน้อย 4 กลุ่ม ได้แก่ สงกรานต์ ลอยกระทง บุญบั้งไฟ/บั้งไฟล้าน/บั้งไฟตะไลล้าน และประเพณีแข่งเรือ ซึ่งสามารถพัฒนาเป็นพื้นที่เรียนรู้ร่วมกันของภาคอีสานตอนบน และต่อยอดการเรียนรู้ไปยังเครือข่าย 11 จังหวัด ในระยะต่อไป
จาก “งานบุญปลอดเหล้า” สู่ “นิเวศสุขภาวะชุมชน”
ข้อเสนอสำคัญจากกระบวนการของภาคอีสานตอนบน คือ การไม่หยุดความสำเร็จไว้เพียง “การจัดงานปลอดเหล้า” แต่ใช้ทุนทางวัฒนธรรมและงานบุญประเพณีเป็น พื้นที่ปฏิบัติการเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง โดยเชื่อมโยง 6 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ ทุนวัฒนธรรมและงานบุญ → กลไกเจ้าภาพร่วม → กติกาและนโยบายพื้นที่ → การจัดสภาพแวดล้อมลดปัจจัยเสี่ยง → การเฝ้าระวัง บังคับใช้ และสื่อสาร → ข้อมูล ประเมินผล เรียนรู้ และขยายผล
เป้าหมายจึงไม่ใช่เพียงลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ภายในงาน แต่เป็นการสร้างพื้นที่ที่ช่วยลดปัจจัยเสี่ยงอื่นตามบริบท คุ้มครองเด็กและเยาวชน สร้างความปลอดภัยแก่ประชาชนและนักท่องเที่ยว และทำให้งานบุญประเพณีกลับมาเป็นพื้นที่แห่ง คุณค่าทางวัฒนธรรม ความสัมพันธ์ของครอบครัว เศรษฐกิจชุมชน และสุขภาวะของคนในพื้นที่
คนเปลี่ยน – พื้นที่เปลี่ยน – ระบบเปลี่ยน – บรรทัดฐานเปลี่ยน”
การเปลี่ยนแปลงที่ต้องการเห็นจึงมีหลายระดับ ตั้งแต่ คน ที่มีความตระหนักและพฤติกรรมสุขภาวะมากขึ้น พื้นที่ ที่ได้รับการจัดสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย ระบบ ที่มีกลไกเจ้าภาพ กติกา มาตรการ และข้อมูลรองรับ ไปจนถึง บรรทัดฐานทางสังคมที่ค่อย ๆ เปลี่ยนจากภาพจำว่า “งานบุญต้องมีเหล้า” ไปสู่ “งานบุญสร้างสุข ปลอดภัย และทุกคนมีส่วนร่วม”
หัวใจของความยั่งยืนคือการเปลี่ยนจาก “เครือข่ายเป็นผู้ขับเคลื่อน” ไปสู่ “ชุมชนเป็นเจ้าของ” เชื่อมพลังวัด ชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานรัฐ ภาคสาธารณสุข ฝ่ายปกครอง ตำรวจ สรรพสามิต สถานศึกษา เด็กและเยาวชน ผู้ประกอบการ และประชาชน ให้ร่วมกันกำหนดกติกา จัดการพื้นที่ ใช้ข้อมูลสะท้อนผล และปรับปรุงมาตรการของตนเองอย่างต่อเนื่อง
เส้นทางการยกระดับจึงมุ่งจาก
“งานบุญประเพณีปลอดเหล้า → งานบุญลดปัจจัยเสี่ยง → งานบุญสร้างสุขและปลอดภัย → พื้นที่ท่องเที่ยวสุขภาวะ → นิเวศสุขภาวะชุมชน”
ช่วงท้ายของเวที แต่ละภูมิภาคได้นำเสนอทิศทางการขับเคลื่อน พร้อมร่วมกำหนด “พันธสัญญาร่วมเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง”
และเตรียมเชื่อมต่อสู่การลงพื้นที่ระดับภาค เพื่อทำให้บทเรียนจากเวทีถูกนำกลับไปพัฒนากลไกและพื้นที่จริงอย่างต่อเนื่องจากพลังของงานบุญ สู่พลังของชุมชน จากงานปลอดเหล้า สู่พื้นที่สร้างสุข และจากกิจกรรมในเทศกาล สู่นิเวศสุขภาวะที่ชุมชนร่วมเป็นเจ้าของ
ภาพ/ข่าว : เครือข่ายงดเหล้าภาคอีสานบน
#เครือข่ายงดเหล้า #มูลนิธิพลังสังคม #งานบุญประเพณีปลอดเหล้า #ปลอดเหล้าปลอดภัย #นิเวศสุขภาวะ @ผู้ติดตาม
