พิพิธภัณฑ์พืช กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก

19/08/2026

06/08/2026

04/08/2026

ขั้นตอนการส่งตัวอย่างสมุนไพรควบคุม (กัญชา) เพื่อขอรับบริการระบุชนิดพืช ณ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก

02/08/2026

สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข

01/08/2026

กรมการแพทย์แผนไทยฯ ชู “ขมิ้นชัน” โมเดลสมุนไพรครบวงจร มุ่งสู่ยาทดแทนยาแผนปัจจุบัน

--------------------------------

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกยกระดับ "ขมิ้นชัน" เป็นสมุนไพรต้นแบบ พัฒนาครบวงจรตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ พร้อมงานวิจัยรองรับประสิทธิผลในการรักษาโรคทางเดินอาหารและข้อเข่าเสื่อม ผลักดันสู่ตลาดสุขภาพโลกและเตรียมโชว์ศักยภาพการแพทย์แผนไทยบนเวที Global Wellness Summit 2026 ที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพ



เมื่อวันที่ 1 ส.ค. 2569 ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เปิดเผยว่า ขมิ้นชันเป็นภูมิปัญญาคู่สังคมไทยมานาน ปัจจุบันได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีสาร Super Anti-oxidant นำไปสู่การพัฒนาเป็นยาสมุนไพรในระบบสาธารณสุขอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ยารักษาโรคระบบทางเดินอาหาร โดยยาแคปซูลขมิ้นชันได้รับการบรรจุในบัญชียาหลักแห่งชาติ แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด ยารักษาโรคข้อเข่าเสื่อม องค์การเภสัชกรรมได้พัฒนาสารสกัดขมิ้นชัน Anti-ox®


ซึ่งได้รับการบรรจุในบัญชียาหลักแห่งชาติประเภทยาพัฒนาจากสมุนไพร มีข้อบ่งใช้บรรเทาอาการปวดข้อเข่าเทียบเคียงยาแผนปัจจุบัน พร้อมคว้า รางวัลผลิตภัณฑ์สมุนไพรดีเด่นระดับชาติ (Prime Minister Herbal Awards)ในปีงบประมาณ 2568 ระบบสาธารณสุขไทยมีการสั่งจ่ายยาแคปซูลขมิ้นชันแก้ท้องอืดเฟ้อรวมกว่า 2.17 ล้านครั้ง (คิดเป็น 81.29 ล้านหน่วย มูลค่า 136.13 ล้านบาท) และการสั่งจ่ายสารสกัดขมิ้นชันรักษาข้อเข่าเสื่อมมูลค่ากว่า 1.51 แสนบาท สะท้อนถึงการพัฒนาสมุนไพรจากงานวิจัยสู่การใช้จริงและสามารถลดการพึ่งพายาเคมี


ดร.นพ.พงศธร กล่าวเพิ่มเติมว่า ในมิติวัตถุดิบ ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกขมิ้นชันกระจายใน 67 จังหวัดโดยมีแปลงมาตรฐาน GAP ใน 28 จังหวัด และมีไฮไลต์สำคัญคือ "ขมิ้นชันสุราษฎร์ธานี" ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เนื่องจากสภาพพื้นที่ส่งผลให้สะสมสารสำคัญกลุ่มเคอร์คูมินอยด์ (Curcuminoids) ได้สูงเป็นพิเศษ ทั้งนี้ กรมการแพทย์แผนไทยฯ ยังเตรียมเชื่อมโยงข้อมูลเกษตรกรกับโรงงานผลิตยาสมุนไพรมาตรฐาน GMP ผ่านระบบ Traceability (ตรวจสอบย้อนกลับ) เพื่อสร้างความมั่นใจในคุณภาพวัตถุดิบตลอดห่วงโซ่อุปทาน


ด้าน นพ.อำพล เวหะชาติ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ระบุว่า สถาบันวิจัยการแพทย์แผนไทยฯ ส่งเสริมการพัฒนาขมิ้นชันใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในการคัดกรอง เช่น การถอดรหัสพันธุกรรม DNA Barcoding, การตรวจเอกลักษณ์ทางเคมี HPLC Fingerprint การวิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญทั้ง 3 ชนิด ได้แก่ Curcumin, Demethoxycurcumin และ Bisdemethoxycurcumin


นอกจากนี้ หลักฐานเชิงประจักษ์จากการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์เชิงอภิมาน(Systematic Review & Meta-analysis) สนับสนุนอย่างชัดเจนว่า สารสกัดขมิ้นชันมีประสิทธิผลในการบรรเทาอาการปวด และช่วยเพิ่มสมรรถภาพการเคลื่อนไหวในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมได้ในระดับใกล้เคียงกับยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs)


ขณะเดียวกันยังพบว่ามีผลข้างเคียงต่อระบบทางเดินอาหารน้อยกว่าอย่างมีนัยสำคัญ จึงนับเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าสนใจในการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม กรมการแพทย์แผนไทยฯ ตั้งเป้าใช้ "ขมิ้นชันโมเดล" เป็นต้นแบบในการขับเคลื่อนสมุนไพรเศรษฐกิจชนิดอื่นๆ ของไทย เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการ ขยายโอกาสในตลาด Health & Wellness ระดับสากล และรองรับการเติบโตของการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในอนาคต



อ่านข่าวในคอมเมนต์
#สมุนไพร #ขมิ้นชัน #ทดแทนยาแผนปัจจุบัน #กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก #ข่าวสาธารณสุข #ข่าวสุขภาพ

27/07/2026

วันจันทร์ที่ 27 กรกฎาคม 2569
ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก มอบหมายให้เจ้าหน้าที่กลุ่มงานวิจัยพฤกษศาสตร์และพรีคลินิก เป็นวิทยากรบรรยายในหัวข้อ “การศึกษาวิจัยทางพฤกษศาสตร์ ชีวโมเลกุล และพรีคลินิกด้านการแพทย์แผนไทย” ให้แก่นักศึกษาชั้นปีที่ 4 คณะแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง การอบรมครอบคลุมเนื้อหาสำคัญ ตั้งแต่ความสำคัญของงานวิจัยพฤกษศาสตร์และพิพิธภัณฑ์พืชต่องานวิจัยด้านการแพทย์แผนไทย ถิ่นกำเนิดของสมุนไพร การจัดทำตัวอย่างพรรณไม้อ้างอิงสำหรับงานวิจัย การระบุชนิดพืชด้วยกายวิภาคศาสตร์ ไปถึงการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ อาทิ ดีเอ็นเอ (DNA) และ เมตาโบโลมิกส์ (Metabolomics) และงานวิจัยพรีคลินิก เพื่อสร้างความเข้าใจในการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรอย่างมีมาตรฐานมุ่งเน้นให้นักศึกษาสามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานจริงได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ

24/07/2026

𝙃𝙚𝙧𝙗 : "กำลังเสือสิบเอ็ดตัว" สมุนไพรทรงคุณค่าแห่งป่าตะวันออก สู่การอนุรักษ์พืชพรรณไทย
"กำลังเสือสิบเอ็ดตัว" พืชสมุนไพรที่มีชื่อท้องถิ่นเฉพาะในพื้นที่จังหวัดสระแก้ว ซึ่งมีสรรพคุณโดดเด่นตามภูมิปัญญาไทยในการใช้บำรุงกำลัง ในทางพฤกษศาสตร์ กำลังเสือสิบเอ็ดตัว มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Justicia kampotiana Benoist จัดอยู่ในวงศ์ต้อยติ่ง (ACANTHACEAE) มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์เป็นพืชล้มลุกขนาดเล็ก ความสูงประมาณ 0.4–1 เมตร ลำต้นมีเอกลักษณ์ที่กิ่งอ่อนและใบเกลี้ยง บริเวณข้อตามลำต้นมีลักษณะบวมพอง กิ่งเป็นสี่เหลี่ยมอย่างชัดเจน ใบเป็นใบเดี่ยวออกเรียงตรงข้ามตั้งฉาก แผ่นใบรูปรีถึงรีแคบ ความยาวประมาณ 7–15 เซนติเมตร เชื่อมต่อด้วยก้านใบยาว 0.5–1.5 เซนติเมตร
ช่อดอกของพืชชนิดนี้จะชูตั้งขึ้นบริเวณใกล้ยอด โดยมีใบประดับรูปหอกขนาดเล็กยาวสูงสุด 5 มิลลิเมตร ดอกย่อยเรียงตัวติดอยู่รอบข้อ กลีบดอกมีสีขาวบริสุทธิ์ ประดับด้วยจุดแต้มสีม่วงอมแดงบริเวณกลางกลีบอย่างสวยงาม ปลายกลีบปากยาว 5–10 มิลลิเมตรและม้วนลงด้านล่าง เมื่อดอกได้รับการผสมพันธุ์จะพัฒนาไปเป็นผลลักษณะเป็นฝักผิวเรียบเกลี้ยง และแตกออกเป็น 2 ซีกเมื่อแก่เต็มที่
สำหรับระบบนิเวศและถิ่นอาศัย พืชชนิดนี้ชอบเจริญเติบโตในพื้นที่ที่มีแสงแดดรำไร ตามชายป่าหรือบริเวณใกล้แหล่งน้ำในป่าดงดิบแล้ง ที่ระดับความสูงไม่เกิน 600 เมตรจากระดับน้ำทะเล โดยกระจายพันธุ์อยู่ในพื้นที่ภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย
ในส่วนของสรรพคุณทางสมุนไพรตามตำรายาพื้นบ้าน ได้มีการนำส่วน "ทั้ง 5" (ได้แก่ ราก ลำต้น ใบ ดอก และผล) มาใช้ประโยชน์เป็นยาบำรุงกำลัง ซึ่งนับเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมา อย่างไรก็ตาม เพื่อให้พืชชนิดนี้คงอยู่อย่างยั่งยืนและป้องกันความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์จากธรรมชาติตามถิ่นกำเนิด

ทั้งนี้ กรมอุทยานแห่งชาติฯ ได้ดำเนินงานอนุรักษ์ควบคู่กันทั้งในและนอกถิ่นกำเนิด โดยมีพื้นที่อนุรักษ์ในธรรมชาติสำคัญคือ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน และได้รับการรวบรวมขยายพันธุ์ไว้ ณ สวนพฤกษศาสตร์เขาหินซ้อน เพื่อเป็นแหล่งศึกษา วิจัย และรักษาพันธุกรรมสมุนไพรไทยไว้ให้ชนรุ่นหลังสืบไป

#สารานุกรมพืชในประเทศไทย #พรรณไม้น่ารู้ #หอพรรณไม้ #กรมอุทยานแห่งชาติ #กำลังเสือสิบเอ็ดตัว #สมุนไพรไทย #พืชอนุรักษ์ #พฤกษศาสตร์ #เขาอ่างฤาไน #สวนพฤกษศาสตร์เขาหินซ้อน