02/09/2026
เรือดั้ง ๒๒ ลำ ปราการด่านหน้าผู้พิทักษ์ริ้วขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
ในพระราชพิธีเสด็จพระราชดำเนินถวายผ้าพระกฐิน โดยขบวนพยุหยาตราทางชลมารค ซึ่งมีการจัดรูปขบวนเรือพระราชพิธีอันงดงามและสมพระเกียรติรวมทั้งสิ้น ๕๒ ลำ ภายใต้แนวคิดการจัดริ้วขบวนแบบ "ดาวล้อมเดือน" นั้น นอกเหนือจากเรือพระที่นั่งทั้ง ๔ ลำที่เป็นศูนย์กลางความสง่างามเปรียบเสมือนดั่งดวงเดือนแล้ว ยังมีกลุ่มเรือบริวารที่เป็นตัวแทนของดวงดาวโอบล้อมอยู่โดยรอบ ซึ่งกลุ่มเรือที่มีความสำคัญยิ่งในเชิงยุทธศาสตร์และการอารักขาขบวนเรือด่านนอกสุดก็คือ "เรือดั้ง" จำนวน ๒๒ ลำ
๑. บทบาทและหน้าที่ โล่พิทักษ์กระบวนเรือหน้า
เรือดั้ง ได้รับการมอบหมายบทบาทหน้าที่อันสำคัญยิ่งในริ้วขบวน คือ "ป้องกันกระบวนเรือหน้า" ทำหน้าที่สกัดกั้น คัดท้าย และป้องกันไม่ให้ภัยอันตรายหรือสิ่งรบกวนใด ๆ ล่วงล้ำเข้ามาถึงริ้วขบวนชั้นในและสายเรือพระที่นั่งได้ ด้วยความที่เป็นแนวหน้าในการปะทะและป้องกันภัย เรือดั้งจึงเปรียบเสมือน "โล่กำบัง" ที่คอยพิทักษ์ขบวนเรือหลวงให้ดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและปลอดภัยตลอดเส้นทาง
๒. ตำแหน่งการจัดวางในริ้วขบวน: ริ้วสายนอกขนาบซ้าย-ขวา
ในการจัดรูปริ้วขบวนพยุหยาตราทางชลมารคปัจจุบันที่แบ่งออกเป็น "๕ ริ้ว ๓ สาย" เรือดั้งทั้ง ๒๒ ลำ จะถูกจัดวางตำแหน่งอยู่ใน "ริ้วสายนอก" ซึ่งเป็นริ้วที่อยู่ริมสุดทั้งฝั่งซ้ายและฝั่งขวาของขบวนเรือ
- ริ้วสายนอกนี้จะประกอบด้วยเรือสองประเภททำงานร่วมกัน คือ เรือดั้ง และ เรือแซง (เรือกราบขนาดเล็กและเร็วที่ทำหน้าที่อารักขาพระมหากษัตริย์โดยเฉพาะ)
- กำลังพลในริ้วสายนอกจะแบ่งกำลังออกขนาบข้างเป็น สายละ ๑๔ ลำ รวมทั้งสองฝั่งซ้าย-ขวาเป็น ๒๘ ลำ เพื่อทำหน้าที่เป็นแนวอารักขารอบนอกสุดอย่างเป็นระเบียบและสง่างาม
๓. เอกลักษณ์ทางกายภาพและการออกแบบ
เรือดั้ง เป็นเรือไม้ทาสีน้ำมัน ไม่มีลวดลาย
ชื่อเรียก เรือดั้งไม่มีชื่อเรียกเฉพาะเจาะจงเหมือนเรือลำอื่นในขบวน แต่จะใช้การเรียกชื่อตามลำดับตัวเลขอย่างเป็นระบบตั้งแต่ เรือดั้ง ๑ ถึง เรือดั้ง ๒๒
๔. ประวัติศาสตร์และการสืบสานสร้างใหม่
แม้ว่าจะ ไม่พบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่แน่ชัดว่าเรือดั้งถูกสร้างขึ้นครั้งแรกในรัชสมัยใด แต่กองทัพเรือและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมมือกันดูแล บูรณะ และจัดสร้างเพิ่มเติมเพื่อสืบสานพระราชพิธีอันยิ่งใหญ่นี้มาโดยตลอด:
- ในปี พ.ศ. ๒๕๐๖ กรมอู่ทหารเรือได้ดำเนินการต่อ "เรือดั้ง ๖" ขึ้นมาใหม่
- ในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ได้มีการดำเนินงาน ซ่อมแซมครั้งใหญ่ ให้แก่เรือดั้งทั้งหมดในขบวน เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับงานพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปีในเวลาต่อมา
เรือดั้งทั้ง ๒๒ ลำจึงไม่ได้เป็นเพียงแค่องค์ประกอบเพื่อความสวยงามในริ้วขบวนเท่านั้น แต่เป็นเสมือนตัวแทนของความร่วมมือและการเตรียมพร้อมอารักขาอย่างแน่นหนาตามแบบแผนโบราณราชประเพณีทางชลมารคที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน
ขอขอบคุณข้อมูลจาก : กรมกิจการพลเรือนทหารเรือ - Naval Civil Affairs Department
#ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค
#ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายผ้าพระกฐินพุทธศักราช๒๕๖๙
#พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา๔รอบ
#สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินี
#กองทัพเรือ #เรือพระราชพิธี
