ศปว.Science Mate เพื่อนคู่คิดวิทย์ใกล้ตัว

23/08/2026

นักวิจัยจีนเผยนวัตกรรม “ดักจับเชื้อโรค” ในอากาศ แรงบันดาลใจจาก “ผีเสื้อ”

นักวิทยาศาสตร์จากสถาบันฟิสิกส์และเคมีเทคนิคแห่งสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน (CAS) ได้พัฒนานวัตกรรมดักจับตัวอย่างเชื้อโรคในอากาศโดยไม่ต้องใช้ปั๊มหรือพลังงานไฟฟ้าภายนอก ในชื่อระบบว่า เฟซ (FACE)

เฟซ (FACE - Film-Rupture Actuated Capillary Enrichment) เป็นเทคโนโลยีการเก็บตัวอย่างและเพิ่มความเข้มข้นของสารในอากาศ ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากพฤติกรรมการกินน้ำหวานของผีเสื้อ ที่ใช้แรงตึงผิวในการดูดน้ำหวานผ่านงวงหรืออวัยวะส่วนปากของมัน

เทคโนโลยีนี้ จะช่วยแก้ไขจุดอ่อนของเครื่องมือดักจับเชื้อโรคและมลพิษแบบเดิมที่มีราคาสูง ใช้พลังงานมาก และมักจะเกิดการสูญเสียตัวอย่างระหว่างกระบวนการดักจับ และยังสามารถผลิตได้ด้วยการใช้เครื่องพิมพ์ 3 มิติ

โดยนักวิจัยอ้างว่าตัวระบบ สามารถรวบรวมทั้งกระบวนการเก็บตัวอย่าง การกู้คืนตัวอย่าง และการควบแน่นไว้ในขั้นตอนเดียว ส่งผลให้ประสิทธิภาพการเก็บรวบรวมและการกู้คืนตัวอย่างที่เก็บได้ เข้าใกล้ขั้นสมบูรณ์ ในขณะที่อัตราส่วนการเจือจางโดยรวมอยู่ที่ 1.14 เท่านั้น

นอกจากนี้ตัวระบบยังพัฒนาให้มีความไวในการตรวจจับโปรตีนของไวรัส ซาร์ส-โควี-ทู (SARS-CoV-2) ซึ่งเป็นของสายพันธุ์ไวรัสโคโรนา ต้นเหตุทำให้เกิดโรคโควิด-19 (COVID-19) โดยสามารถดักจับโปรตีนของไวรัสดังกล่าว ได้สูงกว่าเครื่องมือแบบเดิมถึง 100 เท่า

ที่สำคัญคือมีต้นทุนต่อชิ้นเพียงประมาณ 0.12 ดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 4 บาท อีกทั้งยังมีความทนทานสูง สามารถนำไปติดบนโดรนการเกษตร เพื่อตรวจวัดสารเคมีตกค้างเหนือแปลงพืช หรือนำมาติดใกล้ใบหน้ามนุษย์เพื่อดักจับละอองฝอยชีวภาพจากลมหายใจได้ทันทีก่อนจะเจือจางในอากาศ

โดยทีมวิจัยกำลังพิจารณานำเทคโนโลยีนี้ไปประยุกต์ใช้ในด้านต่าง ๆ เช่น การตรวจคัดกรองโรคระบบทางเดินหายใจ การตรวจสอบสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัยทางการเกษตร และการเฝ้าระวังสุขภาพของประชาชน

อ่านเพิ่มเติมที่เว็บไซต์ TNN Thailand
#เชื้อโรค #เทคโนโลยี #นวัตกรรมจีน #วิทยาศาสตร์ #ตรวจจับเชื้อโรค

22/08/2026

22/08/2026

21/08/2026

จะเป็นอย่างไร…ถ้าเราสามารถส่งแสงอาทิตย์จากอวกาศไปยังพื้นที่ที่ต้องการได้? ☀️🛰️
วันนี้พาไปรู้จัก “Space Mirror Array (SMA)” หรือระบบโครงข่ายดาวเทียมกระจกสะท้อนแสง แนวคิดนวัตกรรมอวกาศที่ออกแบบมาเพื่อสะท้อนและส่งต่อแสงอาทิตย์ไปยังพื้นที่เป้าหมายบนโลก โดยอาจนำไปประยุกต์ใช้เพื่อสนับสนุนภารกิจในพื้นที่ประสบภัยหรือจุดที่ต้องการแสงสว่างเป็นพิเศษ
แม้เทคโนโลยีนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาและพัฒนาทางวิศวกรรมในต่างประเทศ แต่ก็นับเป็นอีกหนึ่งแนวคิดล้ำสมัยที่น่าจับตามองอย่างยิ่ง
มาทำความรู้จักกับ Space Mirror Array และความเป็นไปได้ของเทคโนโลยีนี้เพิ่มเติมได้ด้านล่างเลย 👇✨
#นวัตกรรมอวกาศ #วิทยาศาสตร์เข้าใจง่าย #ศปว

21/08/2026

18/08/2026

เจาะลึก "Living Fossils" 7 สิ่งมีชีวิตผู้รอดชีวิตจากยุคสูญพันธุ์ครั้งใหญ่

ในประวัติศาสตร์โลก เกิดเหตุการณ์สูญพันธุ์ครั้งใหญ่ขึ้นหลายครั้ง ส่งผลให้สายพันธุ์ส่วนใหญ่ต้องดับสูญไป แต่กลับมีสิ่งมีชีวิตบางกลุ่มที่สามารถปรับตัวและเอาชีวิตรอดผ่านวิกฤตธรรมชาติอันรุนแรงมาได้นับร้อยล้านปี โดยยังคงลักษณะทางกายภาพใกล้เคียงกับบรรพบุรุษยุคดึกดำบรรพ์อย่างน่าทึ่ง สิ่งมีชีวิตกลุ่มนี้จึงถูกเรียกว่า ซากดึกดำบรรพ์ที่มีชีวิต หรือ Living Fossils

การศึกษาสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ช่วยให้เราเข้าใจถึงกลไกการปรับตัว พันธุศาสตร์ และโครงสร้างทางชีววิทยาที่ช่วยให้พวกมันก้าวข้ามกาลเวลามาได้ ขอเชิญทุกท่านร่วมทำความเข้าใจประวัติศาสตร์วิวัฒนาการและกลไกการอยู่รอดของ 7 สิ่งมีชีวิตแห่งยุคดึกดำบรรพ์ได้ในโพสต์นี้ครับ

📌 ร่วมสำรวจเรื่องราวและรายละเอียดของสิ่งมีชีวิตทั้ง 7 ชนิดในคลิปได้เลย
หากต้องการติดตามสาระดีๆสามารถรับชมได้ที่ https://www.scitech.in.th

#ซากดึกดำบรรพ์ที่มีชีวิต #การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ #วิทยาศาสตร์น่ารู้ #ชีววิทยา

18/08/2026

🔭 ๑๘ สิงหาคม ๒๕๖๙ 🌑✨
น้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณและเทิดพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔
"พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย"
ผู้ทรงใช้หลักดาราศาสตร์คำนวณการเกิด "สุริยุปราคาเต็มดวง" ณ บ้านหว้ากอ ได้อย่างแม่นยำล่วงหน้าถึง ๒ ปี

เพราะวิทยาศาสตร์อยู่รอบตัวเรา มาร่วมจุดประกายความคิดและเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ 💡🔬

#18สิงหาคม #พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย #วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ #กรมวิทยาศาสตร์บริการ #กระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม

17/08/2026

17 สิงหาคม วันอนุรักษ์พะยูนแห่งชาติ

🐋 วันที่ 17 สิงหาคมของทุกปี ถูกกำหนดให้เป็น "วันอนุรักษ์พะยูนแห่งชาติ" เพื่อระลึกถึงการจากไปของลูกพะยูน "มาเรียม" และเพื่ออนุรักษ์คุ้มครองพะยูนในประเทศไทยให้เพิ่มจำนวนมากขึ้น รวมถึงรณรงค์ให้เกิดการแก้ไขปัญหาขยะทะเลและสัตว์ทะเลหายาก อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันภัยคุกคามต่อสัตว์ป่าสงวนชนิดนี้
ได้ทวีความรุนแรงและซับซ้อนขึ้น โดยไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพียงปัญหาขยะพลาสติกอีกต่อไป แต่กำลังเผชิญหน้ากับวิกฤตระดับโลกที่ยากจะควบคุมอย่าง "ภาวะโลกเดือด" ด้วยเช่นกัน (2)

🚨สถานการณ์ของพะยูนถูกจัดให้อยู่ในสถานภาพ “ใกล้สูญพันธุ์” (Vulnerable) ตามบัญชีแดงของ IUCN เนื่องจากจำนวนประชากรลดลงอย่างต่อเนื่อง จากการสำรวจพบว่า ประเทศไทยมีประชากรพะยูนประมาณ 200 ตัว ข้อมูลจากกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เมื่อปี พ.ศ. 2562 – 2567 พบว่าพะยูนมีอัตราการตายเฉลี่ยอยู่ที่ 25 ตัวต่อปี เนื่องจากผอมแห้งเพราะขาดหญ้าทะเล ซึ่งเป็นอาหารหลัก การลดลงของประชากรพะยูนไม่ใช่แค่ปัญหาสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ แต่ยังสะท้อนถึงความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศชายฝั่งและทะเลไทย เพราะการลดลงของหญ้าทะเล หนึ่งในสาเหตุหลักเกิดจากผลกระทบการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่ทำให้อุณหภูมิของน้ำทะเลเฉลี่ยสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง (Ocean Warming) ความร้อนที่สะสมในมหาสมุทรประกอบกับคลื่นความร้อนในทะเล (Marine Heatwaves) เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์หญ้าทะเลล้มตาย และมีจำนวนลดลง โดยเมื่อปี พ.ศ. 2566 พบว่าแหล่งหญ้าทะเลทั่วโลกถูกทำลายและตายลงไปแล้วกว่าร้อยละ 29 ของพื้นที่หญ้าทะเลทั้งหมด เมื่อหญ้าทะเลที่เป็นดั่งความมั่นคงทางอาหารถูกทำลาย สิ่งมีชีวิตที่พึ่งพาหญ้าทะเลโดยตรงอย่างพะยูน จึงได้รับผลกระทบเป็นกลุ่มแรกเพราะหญ้าทะเลคือแหล่งอาหารหลักที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต (1,3,4,5)

🔔 เนื่องในวันอนุรักษ์พะยูนแห่งชาตินี้ วิกฤตของพะยูนจึงไม่ใช่เพียงปัญหาของสัตว์ทะเลชนิดหนึ่งที่กำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ แต่เป็นเสียงเตือนภัย (Wake-up call) จากธรรมชาติว่าระบบนิเวศทางทะเลของไทยกำลังเผชิญความเสื่อมโทรมอย่างต่อเนื่อง การแก้ปัญหาในวันนี้ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนทั้งการขับเคลื่อนนโยบายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งหญ้าทะเล และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชายฝั่งอย่างยั่งยืน ควบคู่กับการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพและความสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลไทยในระยะยาว เพื่อต่อลมหายใจให้พะยูนยังคงอยู่คู่ท้องทะเลไทยต่อไป

"เพราะทางรอดของพะยูนในทะเล... อาจเริ่มต้นได้จากบนบก..ด้วยการลดโลกเดือดบนมือเรา" 🐋

"ประเทศไทยเติบโตอย่างยั่งยืนด้วยเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและมีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน"

#กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม

แหล่งอ้างอิง
1. สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. https://www.onep.go.th/%E0%B9%83%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%9C%E0%B8%B7%E0%B8%99%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A1-%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80/?fbclid=IwY2xjawTD5pZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFsN3dRNjIySE9wa2ZBTUhvc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlhmrfvdhlNEUg1QPzTevFH_NSBsLArxEivkNBt8PWm0I3Csq1-_6U0ZYeBt_aem_eHVkfJdheZl7UC8UdEU-_Q
2. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. สืบค้นจาก https://newweb.mnre.go.th/th/infographic/detail/3541
3. กรมประชาสัมพันธ์. สืบค้นจาก https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/9/iid/415699
4 ไทยพีบีเอส. 5 ข้อรู้จัก “หญ้าทะเล” ตัวแปรปัญหา “พะยูนตาย”. สืบค้นจาก https://www.thaipbs.or.th/now/content/1915
5. มูลนิธิสืบนาคะเสถียร. หญ้าทะเล ถิ่นอาศัยและแหล่งอาหารชั้นดีของสัตว์ทะเล และเป็นแหล่งกักเก็บคาร์บอนชั้นยอดของมนุษย์ https://www.seub.or.th/bloging/knowledge/2023-134/