เล่าขานตำนานเมืองพยัคฆ์

เล่าขานตำนานเมืองพยัคฆ์ เจ้าเมืองพยัฆ
ภูมพิไศรย

พระศรีสุววรณวงศา (ท้าวขัติยะ-เดช) ชาวบ้านเรียกว่า"จารเดช"เจ้าเมืองและนายอำเภอคนแรกของพยัคฆ์   วันนี้ผมจะพาตามรอยกระดูกจา...
20/12/2016

พระศรีสุววรณวงศา (ท้าวขัติยะ-เดช) ชาวบ้านเรียกว่า"จารเดช"เจ้าเมืองและนายอำเภอคนแรกของพยัคฆ์
วันนี้ผมจะพาตามรอยกระดูกจารเดช ไปพร้อมกับอาจารย์ไพรัตน์ แย้มโกสุม นักเขียนอิสระ
วันที่ 29 พ.ย. 2559 เวลา 09.00 น. ล้อหมุนจากพยัคฆ์ พร้อมกับอาจารย์ไพรัตน์ ถึงบ้านหนองบัวเจ้าป่า อ.สตึก ใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมง ได้พบกับนายประเสริฐ ยอดญาติไทย อายุ 79 ปี ซึ่งมีบ้านอยู่หน้าวัดหนองบัวเจ้าป่า ได้สอบถามพอจะทราบเรื่องราวคราวๆว่า"คนในบ้านหนองบัวเจ้าป่า ส่วนมากคือ บุตรหลานของท้าววรบุตร(ลูกจารเดช)" ต่อมานายประเสริฐ ได้นำเราไปพบกับ นายทองดี ศรีสง่า อายุ 79 ปี ลูกเขยของท้าววรบุตร
นายทองดีเล่าว่า จารเดชเดินทางจากพยัคฆ์มาเยี่ยมลูกชาย (ท้าววรบุตร) ที่บ้านหนองบัวเจ้าป่าเป็นประจำ จนได้มาเสียชีวิตที่นี้ เลยนำกระดูกของจารเดชไปบรรจุไว้ในกำแพงล็อคที่สี่ ทางฝั่งขวาของวัด เมื่อท้าววรบุตรเสียชีวิตจึงนำกระดูกมาบรรจุรวมกัน
ลูกของท้าววรบุตร คือ หลวงพ่อพระใส รัตนวงศะวัต ได้ไปสร้างวัดที่บ้านศรีหญ้าคา ต.กระสัง อ.สตึก เป็นเจ้าอาวาสของวัดป่าศรีหญ้าคา ยายทองคำ รัตนวงศะวัต ซึ่งเป็นหลานของท้าววรบุตร ได้มาทำบุญที่วัดป่าศรีหญ้าคาเป็นประจำ เห็นว่า กระดูกของจารเดชและท้าววรบุตร ที่บรรจุอยู่ในกำแพงวัดหนองบัวเจ้าป่า อยู่แบบไม่สมศักดิ์ศรี ยายทองคำจึงได้มาสร้างเจดีย์ธาตุใหญ่ อยู่ในวัดป่าศรีหญ้าคา และบรรจุกระดูกจารเดช ท้าววรบุตร ลงในเจดีย์ธาตุ ต่อมาหลวงพ่อพระใสได้มรณภาพลง จึงได้นำบรรจุลงในเจดีย์ธาตุเดียวกัน
ในเจดีย์ธาตุใหญ่จึงมีกระดูกของจารเดช(เจ้าเมืองพยัคฆ์) ท้าววรบุตร(ลูกจารเดช) หลวงพ่อทองใส รัตนวงศะวัต(ลูกท้าววรบุตร)
ซึ่งทั้งหมดเป็นคำบอกเล่าของลูกหลานของท้าววรบุตร ซึ่งผมเองได้ลงพื้นที่ไปสำรวจมา...
เขียน : ธุวานนท์ เสวตรเนตร

ณ ปัจจุบัน ขอย้อนไปอดีตในแบบสั้นๆ ให้ลูกหลานเหลนโหลนของท่านเจ้าเมือง (พระศรีสุวรรณวงศา ท้าวเดช) ได้อ่าน ได้รู้ถึงประวัติ...
09/12/2016

ณ ปัจจุบัน ขอย้อนไปอดีตในแบบสั้นๆ ให้ลูกหลานเหลนโหลนของท่านเจ้าเมือง (พระศรีสุวรรณวงศา ท้าวเดช) ได้อ่าน ได้รู้ถึงประวัติสาสตร์ของตัวเอง ครอบครัวตัวเอง วงศาคณาญาติ เชื้อสายวงศ์ตระกูล "สายคุณยายทา"

พระรัตนวงศา (คำสิงห์) เจ้าเมืองสุวรรณภูมิ มีบุตร 3 คนคือ ท้าวเดช ท้าวเทศ ท้าวราช
พระศรีสุวรรณวงศา (ท้าวเดช) ภรรยาคนแรกชื่อ คุณแม่สมบูรณ์ มีบุตร 5 คน ได้แก่ นางอ่อน นางเที่ยง ท้าวทอน ท้าวสอน ท้าววรบุตร
เมื่อคุณแม่สมบูรณ์เสียชีวิต ท้าวเดชได้แต่งงานใหม่กับคุณแม่สุวรรณา มีบุตร 3 คน ได้แก่ "นางทา" นางหมา นางผม
คุณยายทา แต่งงานกับคุณตาชาลี คำทอง มีบุตร 9 คน ได้แก่ นางสีดา นางพวง นางพัน นายจันทร์ นายบุญตา นายน้อย นางกลิ่น นายคำ นายดำ
คุณแม่สีดา แต่งงานกับคุณพ่อบุญ ชาทะศรี มีบุตร 11 คน ได้แก่...นางมณฑา นางเสงี่ยม นางสำรวย นายเฉลิม นายไพรัตน์ นายสมดี นายทวี นางยุพา นายถาวร นายสมร นาย...(ตายตอนคลอด)
ก่อนคุณยายทาเสียชีวิต ท่านเล่าว่า ได้อพยพผู้คนจากสุวรรณภูมิ มุ่งสู่บ้านนาข่า อ.วาปีปทุม และตั้งเมืองที่นั่น สร้างเมืองแห่งแรกที่บ้านนาข่า ร.ศ. 98 (พ.ศ. 2422) หรือเรียกว่า นาข่าพยัคฆ์
แห่งที่ 2 ที่บ้านปะหลาน บริเวณต้นค้างคาว ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436)
แห่งที่ 3 ย้ายมาบริเวณต้นโพธิ์ (ศาลหลักเมือง) พ.ศ. 2450 (ร.ศ. 126) สมัยนายอำเภอคนที่ 2 รองอำมาตย์โท หลวงไสยบัณฑิตย์ (ลิ วงกาไสย) (พ.ศ. 2450-2454)
แห่งที่ 4 ย้ายมาบริเวณที่ตั้งที่ว่าการอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย ในปัจจุบัน พ.ศ. 2454 สมัยนายอำเภอคนที่ 3 รองอำมาตย์โท หลวงภูมิพยัคฆเขต (ทิม ทิวะวิภาค) (พ.ศ. 2454-2463)

เนื่องจากราว ร.ศ. 116 (พ.ศ. 2440) เมืองพยัคฆภูมิพิสัย ถูกลดฐานะลงเป็นอำเภอ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมหาสารคาม ขึ้นตรงต่อมณฑลร้อยเอ็ด
ดังนั้น เมืองพยัคฆภูมิพิสัย จึงมีเจ้าเมืองเพียงคนเดียวคือ พระศรีสุวรรณวงศา (ท้าวขัติย-เดช) (ร.ศ. 98-116 หรือ พ.ศ. 2422-2440) หลังจากนั้นก็เป็นนายอำเภอคนแรก (ร.ศ. 116-126 หรือ พ.ศ. 2440-2450) รับราชการปกครองบ้านเมืองนานถึง 28 ปี (เป็นเจ้าเมือง 18 ปี เป็นนายอำเภอ 10 ปี)

"ประวัติเมืองพยัคฆภูมิพิสัย"      ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. ...
07/12/2016

"ประวัติเมืองพยัคฆภูมิพิสัย"
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. 2411-2454 หรือ ร.ศ. 87-129)
พระรัตนวงศา (คำสิงห์) เจ้าเมืองสุวรรณภูมิ ดำริเห็นว่า ควรตั้งเมืองใหม่ขึ้นอีกสักเมืองเพื่อสะดวกแก่การปกครอง จึงให้ท้าวเดช หรือท้าวเทศ สองพี่น้องผู้บุตรนำใบบอกไปกราบทูลขอตั้งเมืองขึ้นที่บ้านเมืองเสือ ซึ่งเป็นเมืองเก่าสมัยขอม แต่ได้ร้างไปนาน ต่อมาภายหลังได้เกิดเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ขึ้น
จึงโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านเมืองเสือเป็นเมืองพยัคฆภูมิพิสัย โปรดฯ ให้ท้าวขัติย-เดช) เป็นพระศรีสุวรรณวงศา (ต่อมาคือต้นตระกูลรัตนวงศะวัต สืบมาทุกวันนี้) เป็นเจ้าเมืองคนแรก เมื่อ พ.ศ. 2411 (ร.ศ. 98) เมื่อสองพี่น้องได้นำสารตราตั้งไปถึงบ้านนาข่า อันอยู่ในท้องที่เมืองวาปีปทุม มาก่อน เห็นว่ามีชัยภูมิดีกว่า จึงตั้งเมืองพยัคฆภูมิพิสัยขึ้นที่นั่น หาได้ตั้งเมืองที่บ้านเมืองเสือที่โปรดเกล้าฯ ไม่
ครั้นต่อมาในสมัยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร เสด็จมาดำรงตำแหน่งข้าหลวงใหญ่หัวเมืองลาวกาว (ประทับที่เมืองอุบลราชธานี) จึงได้เกิดร้องเรียนเรื่องเขตแดนการปกครองกันขึ้น แต่ข้าหลวงใหญ่หัวเมืองลาวกาว ได้เสด็จกลับพระนครก่อน
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ เสด็จมาแทน เมื่อ พ.ศ. 2436 (ร.ศ. 112) จึงมีรับสั่งให้พระศรีสุวรรณวงศา (เดช) ย้ายเมืองจากบ้านนาข่าไปตั้ง ณ ตำบลที่ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ไว้นั้นเสีย

พระศรีสุวรรณวงศา (เดช) จึงได้ย้ายเมืองพยัคฆภูมิพิสัย จากบ้านนาข่าไปตั้งอยู่ที่บ้านปะหลาน ใกล้เคียงกับบ้านเมืองเสือที่กำหนดไว้เดิม
จุดที่ตั้งเมือง (ที่ว่าการเมือง และจวนเจ้าเมือง) แห่งที่ 2 ต่อจากบ้านนาข่า อยู่ที่บริเวณ “ต้นคางคาว” ถนนกลางเมือง บ้านปะหลาน หมู่ที่ 2 และบ้านเมืองเก่า หมู่ที่ 15 (แยกออกมาจากบ้านปะหลาน) ตำบลปะหลาน อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ในปัจจุบัน

ที่อยู่

18 ม. 14 ต. ปะหลาน อ. พยัคฆภูมิพิสัย
Amphoe Phayakkhaphum Phisai
44110

เบอร์โทรศัพท์

0810595017

เว็บไซต์

แจ้งเตือน

รับทราบข่าวสารและโปรโมชั่นของ เล่าขานตำนานเมืองพยัคฆ์ผ่านทางอีเมล์ของคุณ เราจะเก็บข้อมูลของคุณเป็นความลับ คุณสามารถกดยกเลิกการติดตามได้ตลอดเวลา

ติดต่อ องค์กรนั้น

ส่งข้อความของคุณถึง เล่าขานตำนานเมืองพยัคฆ์:

แชร์