สำนักทรัพยากรน้ำบาดาล เขต 4 ขอนแก่น

21/05/2026

20/04/2026

ไขปริศนา! ตะกอนขาวใน “น้ำแข็ง" คืออะไร
อากาศร้อนๆ แบบนี้ ขาดไม่ได้เลย คือ “น้ำแข็ง” และเครื่องดื่มเย็นๆ คลายร้อน แต่ทำไมเวลาน้ำแข็งละลายถึงมีตะกอนสีขาว แบบนี้จะดื่มได้ไหม อันตรายหรือไม่ ??? ตะกอนสีขาวที่มักพบในน้ำแข็งเมื่อละลาย หรือเห็นเป็นขุ่นๆ อยู่กลางก้อนน้ำแข็ง เกิดจากสาเหตุหลัก 2 ประการ คือ
1. แร่ธาตุในน้ำ (ตะกรัน) สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ แคลเซียมคาร์บอเนต (Calcium Carbonate) หรือหินปูน ซึ่งเป็นแร่ธาตุธรรมชาติที่ละลายอยู่ในน้ำกระด้าง
กระบวนการเกิด : ในน้ำดื่มปกติ แร่ธาตุเหล่านี้จะละลายน้ำอยู่จนเรามองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่เมื่อน้ำเปลี่ยนสถานะเป็นน้ำแข็ง แร่ธาตุจะถูกผลักออกมาจากโครงสร้างของผลึกน้ำแข็ง และรวมตัวกันเป็นของแข็งขุ่น
ทำไมจึงเห็นตอนละลาย : เมื่อน้ำแข็งละลาย แร่ธาตุเหล่านี้จะไม่กลับไปละลายน้ำในทันที แต่จะหลงเหลือเป็นตะกอนสีขาวขุ่น หรือฝ้าขาวๆ อยู่ที่ก้นแก้ว ซึ่งไม่ได้เป็นอันตรายต่อสุขภาพ (ยกเว้นในกรณีที่มีปริมาณสูงมากจนเกินมาตรฐานน้ำดื่ม)
2. ฟองอากาศที่ถูกกักขัง บางครั้งสิ่งที่เราเห็นเป็นสีขาวขุ่นใจกลางก้อนน้ำแข็งอาจไม่ใช่ตะกอนเคมี แต่คือ ฟองอากาศเล็กๆ
กระบวนการเกิด: น้ำแข็งมักจะเริ่มแข็งตัวจากด้านนอกเข้าสู่ด้านใน ในขณะที่น้ำเปลี่ยนเป็นน้ำแข็ง อากาศที่ละลายอยู่ในน้ำจะถูกดึงมารวมกันที่ใจกลางก้อน หากน้ำแข็งตัวเร็วเกินไปอากาศจะหนีออกไม่ทันและถูกกักขังไว้ ทำให้ใจกลางน้ำแข็งดูขาวขุ่นแทนที่จะใส
วิธีสังเกต : หากเป็นฟองอากาศ เมื่อน้ำแข็งละลายหมดแล้ว "ตะกอน" นั้นจะหายไปเอง ไม่ทิ้งคราบไว้ที่ก้นแก้ว
วิธีลดการเกิดตะกอนขาวในน้ำแข็ง
หากต้องการน้ำแข็งที่ใสสะอาดและไม่มีตะกอน สามารถทำได้ดังนี้:
- ใช้น้ำที่ผ่านระบบ RO (Reverse Osmosis) : ระบบนี้จะกรองแร่ธาตุและสารละลายออกเกือบทั้งหมด ทำให้น้ำแข็งใสและไม่มีตะกอนหลงเหลือ
- ต้มน้ำก่อนนำไปแช่แข็ง : การต้มจะช่วยลดปริมาณก๊าซที่ละลายอยู่ในน้ำและทำให้แคลเซียมบางส่วนตกตะกอนออกไปก่อน (แต่ควรกรองอีกรอบก่อนแช่แข็ง)
- การแช่แข็งแบบช้าๆ (Directional Freezing): การบังคับให้น้ำแข็งตัวจากด้านเดียว จะช่วยให้อากาศและแร่ธาตุถูกผลักไปรวมกันที่จุดเดียว ซึ่งเราสามารถตัดส่วนนั้นทิ้งได้ เพื่อให้ได้น้ำแข็งที่ใส
อย่างไรก็ตาม มีข้อควรระวัง คือ ควรแยกแยะระหว่างตะกอนแร่ธาตุสีขาวกับสิ่งสกปรกอื่นๆ เช่น เศษฝุ่นละออง หรือเชื้อโรคที่เกิดจากภาชนะไม่สะอาดหรือการเก็บรักษาน้ำแข็งที่ไม่ถูกหลักอนามัย ควรใช้เครื่องกรองน้ำที่มีคุณภาพในการกรองน้ำก่อนนำไปทำน้ำแข็ง หรือใช้น้ำต้มสุกที่ทิ้งไว้ให้เย็นแล้วนำไปทำน้ำแข็ง หมั่นล้างภาชนะทำน้ำแข็งและอุปกรณ์ที่สัมผัสน้ำแข็งให้สะอาด และไม่ควรแช่น้ำแข็งสำหรับรับประทานร่วมกับสิ่งอื่น เพื่อลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนเชื้อโรคและจุลินทรีย์

ข้อมูล : กองมาตรฐานคุณภาพน้ำบาดาล กรมทรัพยากรน้ำบาดาล

#กรมทรัพยากรน้ำบาดาล
#กองมาตรฐานคุณภาพน้ำบาดาล
#วิทยาศาสตร์ใกล้ตัว
#น้ำบาดาลชวนรู้