ประวัติความเป็นมาของตึกขาว
อาคารพาณิชย์แห่งแรกในโขงเจียม
-------------------------
White Building 1893 A.D. http://www.facebook.com/whitebuilding
--------------------------
เจ้าของและผู้สร้างตึกขาว..
ย้อนเวลากลับไปในอดีตเมื่อราวร้อยกว่าปีมาแล้วนั้น หลังจากที่ นายต้น กอมณี พ่อค้าหนุ่มชาวโขงเจียม บุตรชายของหลวงมั่นและนางพรหมมา ได้ทำการค้าจนมีฐานะมั่นคงเป็นปึกแผ่นแล้ว จึงได้สร้างอาคารหลังใหม่ที่มีขนา
ดใหญ่และมั่นคงแข็งแรงกว่าเดิมขึ้น เพื่อรองรับกิจการที่เริ่มขยายตัว โดยสร้างเป็นตึกแบบฝรั่งซึ่งกำลังเป็นที่นิยมกันในยุคนั้น
************************
ร.ศ. ๑๑๒ สร้างตึกขาว..
ในปีรัตนโกสินทร์ศักราช ๑๑๒ ซึ่งตรงกับปีพุทธศักราช ๒๔๓๖ และปีคริสต์ศักราช ๑๘๙๓ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตึกขาว..อาคารพาณิชย์แห่งแรกในโขงเจียม ก็สร้างเสร็จสมบูรณ์ โดยช่างก่อสร้างชาวเวียดนามที่มีฝีมือดีที่สุดในยุคนั้น..รวมค่าก่อสร้างเป็นเงินประมาณ ๑๐,๐๐๐ บาท ขณะที่นายต้นเจ้าของตึก มีอายุได้ ๒๒ ปี..
ณ ตึกขาวแห่งนี้..นายต้นก็ได้เปิดจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคนานาชนิด หล่อเลี้ยงชาวโขงเจียมและชุมชนใกล้เคียง รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านคือประเทศลาวสืบต่อมา..
************************
ลักษณะของอาคาร..
ตึกขาวเป็นอาคารพาณิชย์ ๒ ชั้น ขนาด ๓ คูหา ในแต่ละคูหามีช่องทางเดินเล็กๆ เชื่อมถึงกันได้ ประตูไม้ด้านหน้าเปิดกว้างแบบอาคารพาณิชย์ทั่วไป ที่ซุ้มประตูตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นเป็นซุ้มโค้งรับกับเสาย่อมุมก่ออิฐถือปูนทรงสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ ส่วนด้านหลังเป็นประตูไม้ขนาดเล็ก นอกจากนั้นในทุกคูหายังมีช่องเปิด-ปิดได้ขนาดใหญ่ที่พื้นชั้นบน สำหรับนำสินค้าขึ้นไปเก็บเพื่อรอการจำหน่ายโดยใช้รอกเป็นเครื่องทุ่นแรง..ชั้นบนเปิดโล่งเป็นห้องโถงใหญ่ห้องเดียว เพื่อความสะดวกในการจัดเก็บสินค้า มีเพียงเสาย่อมุมก่ออิฐถือปูนขนาดใหญ่ ๒ ต้น ตั้งตระหง่านอยู่กลางห้อง ที่ผนังชั้นบนด้านหน้ามีช่องลมเป็นลูกกรงไม้ทั้ง ๓ คูหา ส่วนด้านหลังมีช่องลมก่ออิฐเป็นลวดลายแบบต่างๆ สวยงามตลอดแนว..หลังคาทรงแหลมสูงมุงด้วยสังกะสีโบราณแผ่นใหญ่ที่ทั้งหนาและแข็งแกร่งมาก โดยมีส่วนที่เป็นหน้าจั่วอยู่ด้านข้างของอาคารทั้งสองด้าน ส่วนตัวอาคารทอดยาวและหันหน้าไปตามแนวถนน ที่ใต้หน้าจั่วชั้นบนมีหน้าต่างไม้ด้านละ ๒ บาน และที่ผนังด้านนอกบริเวณเหนือหน้าต่างตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นงดงามรับกับเสาย่อมุมตลอดแนวเช่นเดียวกับด้านหน้า..มีบันไดอยู่ทางด้านหลังของตัวตึก ชั้นบนปูพื้นไม้ ชั้นล่างปูพื้นด้วยอิฐโบราณขนาดใหญ่ ตัวอาคารก่ออิฐถือปูนทั้งหลังโดยไม่มีโครงสร้างภายในที่เป็นเหล็ก
จากรูปแบบของสถาปัตยกรรมดังกล่าว แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาของผู้ออกแบบ ที่สามารถประยุกต์รูปแบบการก่อสร้างได้อย่างลงตัวงดงาม และ เพื่อประโยชน์ใช้สอยอย่างแท้จริง กล่าวคือตัวตึกที่ก่ออิฐถือปูนแบบตะวันตกมีความมั่นคงแข็งแรงและสวยงาม ส่วนหลังคาทรงแหลมสูงแบบเรือนไทยภาคอีสานช่วยให้ระบายลมได้ดี เหมาะกับสภาพภูมิอากาศของประเทศไทย ประกอบกับการที่ตัวตึกตั้งถูกทิศทางลม ภายในอาคารจึงเย็นสบายในฤดูร้อน อบอุ่นในฤดูหนาว และปลอดภัยในฤดูฝน ทำให้ผู้ที่อยู่อาศัยภายในตึกขาวมีความเป็นอยู่อย่างสุขสบายตลอดทั้งปี
*************************
ที่มาของชื่อ..ตึกขาว
จากการที่ตัวอาคารทั้งภายในและภายนอกฉาบด้วยปูนขาวโบราณ..ที่ประกอบไปด้วยเปลือกหอยเผาไฟบดละเอียดผสมกับยางบง..ทำให้อาคารมีสีขาวนวลทั้งหลัง..นายต้นจึงเรียกตึกหลังนี้ว่า.. "ตึกขาว"
*************************
ที่ตั้ง..
ตึกขาว ตั้งอยู่เลขที่ ๒๕ หมู่ที่ ๑ ถนนแกล้วประดิษฐ์ ตำบลโขงเจียม อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี รหัสไปรษณีย์ ๓๔๒๒๐
http://www.facebook.com/whitebuilding
************************
รูปแบบการค้าของนายต้น และนางเทศ กอมณี..
หลังจากที่สร้างตึกขาวผ่านไปห้าปี นายต้นก็ได้สมรสกับนางเทศ บุตรีของหลวงบริบาลและนางมี ชาวพิบูลมังสาหาร จากนั้นท่านทั้งสองก็ได้ช่วยกันทำการค้าที่ตึกขาวเรื่อยมา..ทั้งขายสินค้าเบ็ดเตล็ดที่หน้าร้าน และทำการค้าทางเรือ ขึ้น-ล่องไปตามลำน้ำโขงและลำน้ำมูล โดยใช้เรือกระแชงซึ่งเป็นเรือต่อขนาดใหญ่ในการบรรทุกสินค้า
************************
เส้นทางการเดินเรือสินค้า..
นายต้นจะนำสินค้าสินค้าเบ็ดเตล็ดต่างๆ เช่น เสื้อผ้า ข้าวสาร อาหารแห้ง เกลือ และข้าวของเครื่องใช้อื่นๆ จากเมืองอุบลราชธานี บรรทุกลงเรือ ล่องลงมาตามลำน้ำมูล จนถึงโขงเจียม..ก็จะจอดเรือเทียบท่าที่ ท่าเตรียม..ซึ่งเป็นท่าเรือและโกดังเก็บสินค้าริมแม่น้ำโขงที่อยู่ใกล้กันกับตึกขาว สินค้าในเรือจะถูกนำขึ้นไปเก็บไว้ในโกดังแห่งนี้ เตรียมพร้อมที่จะนำไปจำหน่ายที่ตึกขาวต่อไป..หรือในบางเที่ยวก็จะล่องเรือนำสินค้าไปจำหน่ายตามหัวเมืองต่างๆ ของลาวที่ตั้งอยู่ตามริมฝั่งแม่น้ำโขง ซึ่งถ้าหากทวนน้ำขึ้นไปทางเหนือ ก็ตั้งแต่ สะหวันเขต เวียงจันทน์ จนถึงเมืองหลวงพระบาง และถ้าลงใต้ก็จะไปถึงเมืองปากเซ และแขวงจำปาสัก เมื่อจำหน่ายสินค้าหมดแล้วขากลับก็จะซื้อสินค้าจำพวกของป่าจากประเทศลาว เช่น ชัน น้ำมันยาง ขี้ไต้ น้ำผึ้ง และสมุนไพรต่างๆ บรรทุกลงเรือนำกลับไปจำหน่ายในตัวเมืองอุบลราชธานีด้วยเพื่อไม่ให้เสียเที่ยว แล้วซื้อสินค้าจากเมืองอุบลราชธานี ล่องลงมาจำหน่ายที่โขงเจียมและประเทศลาวอีก สลับสับเปลี่ยนหมุนเวียนกันอยู่อย่างนี้เป็นประจำเสมอมา..
กิจการค้าของนายต้นและนางเทศ มีความเจริญรุ่งเรืองมาโดยลำดับ ฐานะของท่านจึงมีความมั่นคงเป็นปึกแผ่นจัดอยู่ในขั้นคหบดีผู้หนึ่ง ซึ่งในยุคนั้นท่านได้ครอบครองทั้งทรัพย์สิน และบริวารเป็นจำนวนมาก
*************************
ตึกขาว..ที่พำนักของหลวงปู่สำเร็จลุน..พระอริยสงฆ์แห่งลุ่มแม่น้ำโขง..
ตึกขาวเคยเป็นที่พำนักของสมเด็จพระมหาญาณเถระ กตปุญโญ หรือ หลวงปู่สำเร็จลุน พระอริยสงฆ์แห่งเมืองจำปาศักดิ์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว อยู่บ่อยครั้ง เนื่องจากหลวงปู่สำเร็จลุนมีศักดิ์เป็นน้าของนายต้น ท่านจึงได้เดินทางมาเยี่ยมหลานชายและบริวารที่ตึกขาวอยู่เสมอ..
*********************
บริษัทอุบล จำกัด..
ทั้งนายต้นและนางเทศ ได้ทำการค้าที่ตึกขาวมาเป็นระยะเวลาที่ยาวนานกว่า ๔๐ ปี ต่อมาในภายหลัง เมื่อการค้ามีความเจริญก้าวหน้าถึงขีดสุดท่านได้ก่อตั้งกิจการเป็น บริษัทอุบล จำกัด ขึ้น ซึ่งยังคงประกอบการส่งออกและนำเข้าสินค้าระหว่างประเทศไทยกับประเทศลาวเช่นเดิม โดยมีนายวร กอมณี บุตรชายคนเล็กของท่านเป็นผู้จัดการ และนายวัน กอมณี บุตรชายคนโต เป็นสมุหบัญชี..กิจการได้ดำเนินต่อไปด้วยดี จนถึงยุคสิ้นสุดสงครามอินโดจีนในปีพ.ศ.๒๔๘๔ การค้าภายใต้ชื่อบริษัทอุบล จำกัด จึงได้ปิดตัวลง..
*************************
ชีวิตบั้นปลาย..
ขณะที่การค้าของบริษัทดำเนินไปได้ระยะหนึ่ง ซึ่งในเวลานั้นคุณตาต้นมีอายุ ๗๐ ปี ท่านได้ล้มป่วยเป็นอัมพฤกษ์ครึ่งซีกอย่างกะทันหัน ในระหว่างการควบคุมเรือสินค้าไปจำหน่าย ทำให้เดินไม่ได้ และต้องต่อสู้กับโรคร้ายอยู่เป็นเวลานานถึง ๒๙ ปี จนกระทั่งในปี พ.ศ.๒๕๑๓ คุณตาต้นจึงได้จากบุตรหลาน ญาติมิตร และตึกขาวไปอย่างสงบ สิริอายุได้ ๙๙ ปี ส่วนคุณยายเทศก็อยู่เป็นร่มโพธิ์ร่มไทรให้แก่บุตรหลานเรื่อยมา จนถึงปี พ.ศ.๒๕๒๖ ท่านได้ล้มป่วยลงด้วยโรคชราและถึงแก่กรรมในปีถัดมา คือปี พ.ศ.๒๕๒๗ สิริอายุ ๑๐๒ ปี..
************************
เจ้าของตึกขาวปัจจุบัน..
เจ้าของตึกขาวในปัจจุบันคือ นางวัชนี บุตรโคตร บุตรของคุณตาวัน และคุณยายเจียม กอมณี ซึ่งนางวัชนีมีศักดิ์เป็นหลานของคุณปู่ต้นและคุณย่าเทศ กอมณี ทุกวันนี้คุณยายวัชนีและบุตรหลานเป็นผู้ดูแลรักษา และบอกเล่าเรื่องราวของตึกขาวแก่ผู้ที่สนใจ..
*********************
อายุของตึกขาวในปัจจุบัน..
นับจากปีที่สร้างตึกขาว คือ ร.ศ.๑๑๒ (พ.ศ.๒๔๓๖) จนถึงปัจจุบัน ร.ศ.๒๓๖ (พ.ศ.๒๕๖๐)..ตึกขาวมีอายุ ๑๒๔ ปี..
***********************
ตึกขาว..คุณค่าทางประวัติศาสตร์
ตึกขาว นับเป็นแหล่งเรียนรู้ทางด้านประวัติศาสตร์ของท้องถิ่นอีกแห่งหนึ่ง ที่บรรพชนเหลือไว้ให้ชนรุ่นหลังได้รำลึกถึง..แม้ว่าในปัจจุบันนี้ตึกขาวจะมีสภาพเก่าคร่ำคร่า บางส่วนชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา แต่ก็ยังทรงคุณค่าอยู่เสมอ..หากท่านได้เดินทางไปยังอำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี อย่าลืมหาโอกาสแวะชมตึกขาวสักครั้ง..ซึ่งในขณะนี้เปิดให้ชมฟรีทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.00 – 18.00 น.
*****************
เรียบเรียงโดย...เบญจาภัค บุตรโคตร...แอดมินเพจตึกขาว อาคารพาณิชย์แห่งแรกในโขงเจียม
