เกษตรนิเวศยั่งยืน Sustainable Ecological Agriculture

19/08/2022

หลังจากประสบผลสำเร็จจากการปลูกข้าวยักษ์ซึ่ง National Hybrid Rice Engineering Technology Research Center ได้นำมาปลูกทดสอบในเขตต้าซู่ มณฑลฉงชิ่ง ของจีนและเป็นข่าวใหญ่ไปทั่วโลกเมื่อปีที่ผ่านมา ปีนี้ข้าวยักษ์จะถูกส่งเสริมไปปลูกในหลายมณฑลของจีน ในระบบการปลูกแบบผสมผสานกับการเลี้ยงปลาและสัตว์น้ำอื่นๆ

ด้วยความสูงของข้าวที่สูงประมาณ 2 เมตร ลำต้นที่ปรับปรุงให้หนาเพื่อป้องกันการล้มของข้าวเพราะมีรวงขนาดใหญ่ ระบบรากที่แข็งแรง และสามารถปลูกในพื้นที่ที่มีระดับน้ำลึก 60-80 ซม. ได้ ทำให้ข้าวสายพันธุ์นี้ของจีนเหมาะสมที่จะนำไปปลูกในระบบผสมผสานกับการเลี้ยงสัตว์น้ำ เช่น การเลี้ยงปลาในนาข้าว และสัตว์น้ำอื่นๆ เช่น กบ กุ้ง หรือกระทั่งเต่า เป็นต้น

Xia Xinjie หัวหน้านักวิจัยซึ่งเป็นหัวหน้าผู้พัฒนาข้าวยักษ์ของจีนจาก Institute of Subtropical Agroecology สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติของจีน ร่วมกับนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ที่มีอายุเฉลี่ยไม่ถึง 40 ปี ระบุว่า 　　

“ข้าวขนาดยักษ์ที่แข็งแรงและทนทาน และมีความต้านทานโรคและภูมิต้านทานสูง มีศัตรูพืชและโรคน้อยกว่า และลำต้นและใบที่หนาแน่นนี้ สร้างระบบนิเวศที่เหมาะสมสำหรับการเลี้ยงปลาและสัตว์น้ำอื่นๆไปพร้อมๆกัน”

เป้าหมายต่อไปของเขาคือ เพิ่มผลผลิตข้าวยักษ์จากระดับ 800 ก.ก./มู (1.92 ตัน/ไร่) ให้เป็น 1.2-1.5 ตัน/มู (2.8-3.6 ตัน/ไร่) และได้ผลผลิตอื่นภายใต้ระบบการเลี้ยงสัตว์น้ำ เช่น ปลา กบ และกุ้ง ผสมผสานกับการปลูกข้าว เพิ่มขึ้น โดยวิธีนี้จะทำให้ชาวนาจีนมีรายได้เพิ่มขึ้น 4 เท่า ของรายได้เดิมเลยทีเดียว

ปัจจุบันจีนมีพื้นที่การเลี้ยงปลาในนาข้าวอยู่ระหว่าง 6-10 ล้านไร่ การพัฒนาเทคโนโลยีเกี่ยวกับการปรับปรุงพันธุ์ของจีน เช่น การพัฒนาพันธุ์ข้าว การปรับปรุงสายพันธุ์ปลาไน และสัตว์น้ำอื่นที่เหมาะสมกับระบบการปลูกข้าวแบบผสมผสาน จะสามารถขยายพื้นที่การเกษตรเชิงนิเวศของจีนให้เพิ่มขึ้นได้อีกมาก

นี่คือตัวอย่างการผสมผสานเทคโนโลยีการปรับปรุงพันธุ์สมัยใหม่ เข้ากับภูมิปัญญาการเลี้ยงปลาในนาข้าวที่สืบทอดมานาน 2,000 ปี และความรู้ด้านนิเวศวิทยาเข้าด้วยกัน

19/08/2022

"ข้าวยักษ์" ของจีน คือข้าวแคระดีๆนี่เอง เมื่อเปรียบเทียบกับข้าว "ปิ่นแก้ว" ข้าวขึ้นน้ำของไทย ซึ่งมีความสูงกว่า 6 เมตร

ข้าวยักษ์ของจีนถูกพัฒนาโดยใช้ความรู้เรื่องจีโนมข้าว เทคโนโลยี MAS (Marker Assisted Technology) จากการผสมกับพันธุ์ข้าวป่า มีความสูงประมาณ 2 เมตร และได้ผลผลิตในแปลงทดสอบประมาณ 2 ตัน/ไร่ ปัจจุบันถูกนำไปส่งเสริมปลูก/กึ่งทดสอบ ในระบบการเลี้ยงปลาและสัตว์น้ำอื่นๆในนาข้าวตามวิถีการทำนาในอดีตของจีน เพราะสามารถปลูกได้ในน้ำลึกถึง 60 ซม.

ความแตกต่างคือ ข้าวปิ่นแก้วของไทยเกิดจากการคัดเลือกสายพันธุ์ของชุมชนชาวนาในที่ราบลุ่มน้ำท่วมสูง ในระบบนิเวศเกษตรของภาคกลางในอดีต

ข้าวปิ่นแก้วสามารถยืดปล้องได้อย่างรวดเร็วเมื่อยามน้ำหลาก ชาวนาในอดีตไม่ต้องเลี้ยงปลาในนาข้าว ก็มีปลาให้จับกินแบ่งปันกันอย่างอุดมสมบูรณ์ในช่วงเก็บเกี่ยวข้าว จนเกิดคำว่า "ข้าวใหม่ปลามัน" เป็นประจักษ์พยาน

ส่วนข้าวยักษ์ของจีนเป็นนวัตกรรมใหม่ แต่ก็พัฒนาขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับวิถีการเลี้ยงปลาและสัตว์น้ำอื่นๆในนาข้าวของพวกเขา เพื่อรับมือกับอนาคต

ในขณะที่ข้าวปิ่นแก้วและข้าวขึ้นน้ำหลายสายพันธุ์แทบจะสูญพันธุ์ไปหมดแล้ว พร้อมๆกับระบบนิเวศเกษตรแบบเดิม

กรมการข้าวพยายามคัดเลือกและพัฒนาทั้งพันธุ์ข้าวขึ้นน้ำและข้าวทนน้ำลึก แต่ไม่เป็นที่รู้จักและนำมาใช้นักเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศ

หากต้องการมีข้าวปลาอาหารที่อุดมสมบูรณ์อย่างในอดีต ซึ่งไม่อาจหวนคืนกลับไปได้อีก เราไม่อาจเปลี่ยนแปลงแค่พันธุ์ข้าว แต่เราต้องการการเปลี่ยนแปลงระบบ (system change) และความสัมพันธ์ทางสังคม

ระบบที่ว่า และต้องสร้างขึ้นใหม่ โดยการเรียนรู้จากความรู้เดิมประสานกับความรู้ใหม่ และนิเวศวิทยา คือสิ่งที่เรียกว่า "นิเวศเกษตร"

19/08/2022

ผืนดินชั้นบนในประเทศเขตร้อนนั้นเปราะบางกว่าที่หลายคนเข้าใจ

โครงสร้างชั้นดิน (soil layers) ของดินในระบบนิเวศต่างๆ ประกอบไปด้วยอย่างน้อย 3 ชั้น คือ ดินชั้นบน (A horizon หรือ Topsoil ) ดินชั้นล่าง (B horizon หรือ Subsoil) ชั้นหินผุกร่อน (C horizon หรือ Weathered soil ) และชั้นหินแข็ง (Bedrock)

ผืนดินชั้นบน (Topsoil) ในประเทศเขตร้อน โดยเฉพาะใต้ป่าเขตร้อนนั้น หนาเพียงประมาณ 15-20 ซม.เท่านั้น อีกทั้งอ่อนไหวจากการชะล้างท่ามกลางฝนปริมาณมาก ผืนดินของระบบนิเวศเขตร้อนจึงควรมีพืชพรรณครอบคลุมโดยไม่ปล่อยให้ว่างเปล่า

อินทรีย์วัตถุและสารอาหาร โดยเฉพาะคาร์บอนและไนโตรเจนในเขตร้อนถูกเก็บกักไว้ในป่าไม้หลากหลายระดับ ตลอดจนพืชชั้นล่างที่ครอบคลุมหน้าดิน
การปลูกพืชอายุสั้นเชิงเดี่ยวในพื้นที่ขนาดใหญ่และปลูกซ้ำๆติดต่อกันยาวนานไม่เหมาะสมกับระบบนิเวศเขตร้อน ทำให้ดินเสื่อมโทรมความอุดมสมบูรณ์ลงอย่างรวดเร็ว รวมทั้งปัญหาสิ่งแวดล้อมอื่นๆที่จะตามมา

ระบบเกษตรกรรมในเขตร้อนควรมีต้นไม้เป็นองค์ประกอบสำคัญ มีพืชชั้นล่างปกคลุมผิวดิน มากกว่าการทำเกษตรเชิงเดี่ยวในพื้นที่ขนาดใหญ่แบบที่เห็นในประเทศเขตอบอุ่น

นี่คือเหตุผลที่ การปลูกผักยืนต้น ผลไม้เมืองร้อน ระบบการปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์แบบผสมผสาน วนเกษตรกรรม ตลอดจนการปลูกพืชผักสมุนไพรร่วมกับไม้ยืนต้น จึงควรเป็นแบบแผนการผลิตหลักในพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ

ดูแนวทางผสมผสานไม้ยืนต้นเข้าไปในระบบเกษตรเพื่อนำไปประยุกต์ใช้ได้ที่ https://bit.ly/3AuqGkN

แนะนำไม้ยืนต้นตระกูลถั่ว https://bit.ly/3c1eQW0

#เพราะผืนดินเปราะบาง #ไม้ยืนต้นในระบบเกษตร #การชะล้างพังทลายของดิน

19/08/2022

นี่คือภาพของระบบ Push & Pull ที่เป็นรูปแบบเกษตรนิเวศที่ได้รับการคัดเลือกเป็นหนึ่งในแนวทางเกษตรยั่งยืนยอดเยี่ยม (ฺbest practices) โดย FAO

รูปแบบเกษตร "ไล่และลากมากำจัด" นี้ พัฒนาขึ้นโดยความร่วมมือของหน่วยงานด้านการเกษตรของเคนยาร่วมกับ Rothamsted Research ของสหราชอาณาจักร เพื่อควบคุมหนอนเจาะลำต้นข้าวโพด (Stemborers) และหญ้าแม่มด (Striga weeds) ซึ่งเป็นสาเหตุของความสูญเสียผลผลิตข้าวโพดทั่วแอฟริกา โดยหนอนเจาะลำต้นข้าวโพดอาจทำลายผลผลิตข้าวโพดมากถึง 20-40% ในขณะที่หญ้าแม่มดอาจทำให้ผลผลิตลดลงมากถึง 40% เฉพาะพื้นที่ปลูกในอนุภูมิภาคทะเลทรายซาฮารา ทำให้สูญเสียพืชผลมาก 7-13 พันล้านเหรียญสหรัฐต่อปี

การกำจัดศัตรูพืชทั้งสองชนิดนั้นเป็นงานยากซึ่งต้องใช้เวลานาน ใช้แรงงานมาก และเมื่อใช้สารเคมีกลับเป็นอันตราย มีราคาแพง ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และไม่ได้ผลอีกด้วย

"ไล่และลากมากำจัด" เป็นกลยุทธ์การปลูกพืชอย่างง่ายโดย เกษตรกรใช้หญ้าเนเปียร์และพืชตระกูลถั่วเดสโมเดียม (Silverleaf และ Greenleaf desmodium)มาปลูกร่วมกับข้าวโพด

เดสโมเดียมปลูกระหว่างแถวข้าวโพด มันสร้างกลิ่นที่ผีเสื้อกลางคืนไม่ชอบ กลิ่นจะ 'ไล่' (push)ผีเสื้อกลางคืนที่วางไข่หนอนเจาะลำต้นข้าวโพดให้ออกไปจากแปลง

ส่วนหญ้าเนเปียร์ ( Pennisetum purpureum) ซึ่งปลูกรอบต้นข้าวโพดเป็นพืชคอยดักผีเสื้อศัตรูพืช หญ้าเนเปียร์สามารถดึงดูด (pull)ผีเสื้อกลางคืนให้มาวางไข่ได้ดีกว่าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ แต่นั่นเป็นโชคร้ายของแมลงศัตรูข้าวโพด เพราะเมื่อหนอนวางไข่บนหญ้าเนเปียร์ ฟักออกเป็นตัวหนอนเล็กๆและเจาะเข้าไปในต้นหญ้าเนเปียร์ พืชชนิดนี้จะผลิตสารเหนียวที่ทำให้หนอนติดกับดัก มีตัวอ่อนของหนอนเจาะลำต้นน้อยมากที่จะอยู่รอดได้

นอกเหนือจากนี้ การคลุมดินของถั่วเดสโมเดียม ( Desmodium uncinatum) ที่ปลูกระหว่างข้าวโพดยังช่วยควบคุมหญ้าแม่มดที่เป็นวัชพืชไปพร้อมกันด้วย

การวิจัยพบว่าสารเคมีที่ผลิตโดยรากของเดสโมเดียมมีสารที่สามารถยับยั้งวัชพืชชนิดดังกล่าวได้ นอกเหนือจากการเป็นพืชตระกูลถั่วที่ตรึงไนโตรเจนจากอากาศช่วยบำรุงดิน

ระบบการปลูกพืชนี้ทำให้ได้ผลผลิตข้าวโพดมากกว่าเดิม ได้หญ้าซึ่งใช้เป็นอาหารสัตว์ เพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกร พร้อมๆกับลดการใช้สารเคมีไปในคราวเดียวกัน

เกษตรกรรมในอนาคตไม่น่าจะเป็นเกษตรกรรมเชิงเดี่ยว และทางออกของการควบคุมศัตรูพืช ไม่ได้มีเพียงแค่การใช้สารเคมีแบบที่บางคนเข้าใจ

++++++++
ที่มา : International Centre of Insect Physiology and Ecology, Kenya
http://www.icipe.org/

18/03/2022

น่าโศกเศร้าจริงๆสำหรับตัวผม เพราะรู้จักกับท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต
นานมากๆ ทั้งคุณแม่กับท่านก็สนิทกันมากทีเดียว

ตอนที่ผมเริ่มเป็นลูกศิษย์วัดที่วัดบวร ผมอยู่ที่ตึกแช่ม กรรมสิทธิ์ ปราโมท ท่านอยู่ตึกดารากรซึ่งอยู่ติดกัน สังกัดคณะเขียวบาร ท่านเป็นเณรอายุ16 ปี ผมอายุ 8 ขวบ ท่านชอบกักตุนท๊อปฟี่น้ำตาลเคี่ยว ผมก็ไปตื่อขอมาทาน ท่านก็ไม่ให้ เลยมีการวิ่งไล่จับกันไปจนถึงหน้าโบสถ์ครับ

พอท่านอายุ18ปี ท่านย้ายไปอยู่ชั้นสองของตึกดารากร หน้าต่างห้องท่านตรงข้ามกับห้องเรียนม.8ของโรงเรียนบวรฯที่คุณแม่ผมเป็นครูประจำชั้น มีเพียงคลองเลี้ยงเต่าเล็กๆคั่นอยู่ ท่านแอบไปฟังคุณแม่ผม
สอนวิชาภาษาอังกฤษ ภาษาไทยและประวัติศาสตร์ จนวันหนึ่งคุณแม่มารับผมที่ตึกแช่ม กรรมสิทธิ์ ปราโมท ท่านจึงเดินมาทักคุณแม่ว่าอาตมาอยากรู้จักคุณโยมมานานแล้ว ตั้งแต่นั้นมาผมและคุณแม่ก็สนิทกับท่านยิ่งขึ้น

เมื่อผมบวชและอยู่คณะเขียวบวร ท่านเป็นเจ้าคณะ มีสมณศักดิ์เป็นพระเทพกวี ท่านเป็นพระผู้ใหญ่องค์หนึ่งที่สั่งสอนผม เวลาผมสึกท่านก็เป็นประธานสึก สึกที่กุฏิของท่าน ก็คือตึกดารากรนั่นแหละ ท่านก็รดน้ำมนต์และอาบน้ำมนต์ให้ครับ

เมื่อไหร่ที่ผมกับคุณแม่เจอ
ท่านที่วัดอื่นๆเช่นวัดราชผาติการาม พอสวดมนต์เสร็จ ท่านจะลงจากอาสนะสงฆ์มาทักทายคุณแม่ ท่านพูดเสมอว่าขาผมสู่ขาคุณแม่ไม่ได้ เพราะผมเป็นแผลเบาหวานมาตั้งแต่ปีพ.ศ.2544

ผมห่างเหินท่านไปเพราะสุขภาพ ขาเดินไม่ถนัด นั้งพับเพียบไปหาท่านไม่ได้ เข้าวัดก็ต้องนั่งรถเข็นจนถึงเวลานี้ต้องเดินด้วยWalker ก็จนใจจริงๆแต่ในใจก็ค่ดถึงท่านเสมอมา

ผมขอเขียนบทความนี้เพื่อแสดงความอาลัยอย่างสุดซึ้งถึงพระเดชพระคุณสมเด็จพระวันรัต ขอผลบุญที่ท่านได้ทำอย่างอเนกอนันต์ในชั่วชีวิตที่แสนบริสุทธ์ของท่าน จงส่งท่านเข้าสู่พระนิพพานดังพระปณิธานของท่านเทอญ

23/02/2022

How can you make” Hua Lam Phong” the grand railways Station of Thsiland become sustainable?

20/02/2022

Sustainabiliti in the old day.

30/09/2020

หนังสือเล่มใหม่ 2เรื่องของอาจารย์ดร.อภิพรรณ พุกภักดี

23/04/2020

the international Program of Communication Arts for ASEAN : STOU is very proud to invite you all to join our PUBLIC TELE-CONFERENCE in this coming Sunday 26 April 2010 @ 20.30 -21.00 pm....
the topic is ...THE DEVELOPMENT ISSUES IN ASEAN THEN HOW CAN COMMUNICATION AND MEDIA CAN HANDLE IT.....
Why not join us...FREE SERVICE from our Program....
WELCOME TO YOU ALL.....

LiveCast ครั้งที่ 1 จากคณาจารย์และผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสารอาเซียน

⏰ อาทิตย์ที่ 26 เมษายน 2563
🕕 เวลา 20.30-21.00 น.

Web: http://asean-commarts.stou.ac.th
Facebook: https://www.facebook.com/asean.commarts.STOU/

18/01/2020

MASTER DEGREE ONLINE PROGRAM : ASEAN COMMUNICATION....the unique Program to empower you all to be the expetise in Communication, ICT and ASEAN, ASIAN with its most practical & flexible & innovative pedagogy .....let's join the Program....

14/12/2019

China’s Mekong ambitions cause concern for Thai locals

Subscribe to our YouTube channel for free here: https://sc.mp/subscribe-youtube The Mekong River is possibly the most important waterway in Southeast Asia. I...