04/06/2026
จากมหาอุทกภัยหาดใหญ่ พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมาก่อให้เกิดการตั้งคำถามถึง “อำนาจ” และ “ศักยภาพ” ของท้องถิ่นไทยในการรับมือวิกฤตพื้นที่เสี่ยงภัย 🌧️🌊
วิกฤตน้ำท่วมใหญ่ที่หาดใหญ่เมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา เป็นประจักษ์พยานที่ชัดเจนว่าความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศได้ทวีความรุนแรงจนเกินกว่าเครื่องมือตั้งรับแบบเดิมจะรับไหว การจัดการภัยพิบัติจึงไม่ใช่แค่เรื่องของการรอรับความช่วยเหลือจากส่วนกลาง แต่คือความท้าทายในการบริหารจัดการที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องก้าวขึ้นมาเป็นกลไกหลักในการกำกับดูแลพื้นที่เสี่ยงและตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ตามบริบทของพื้นที่
📗หนังสือ "คู่มือการจัดการอุทกภัย สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น" โดยวิทยาลัยพัฒนาการปกครองท้องถิ่น สถาบันพระปกเกล้า เล่มนี้เป็นการสังเคราะห์องค์ความรู้จากหนังสือของอาจารย์ ทวิดา กมลเวชช และ อาจารย์ เสรี ศุภราทิตย์ ซึ่งนำเสนอทางออกผ่านกระบวนทัศน์การกระจายอำนาจและการเสริมสร้างศักยภาพของท้องถิ่นได้อย่างแหลมคม
🖌️ประเด็นสำคัญที่ทำให้หนังสือเล่มนี้โดดเด่น:
🔍เปลี่ยนกระบวนทัศน์จาก “รอสั่งการ” สู่ “การจัดการเชิงพื้นที่”: หนังสือชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการกระจายอำนาจที่แท้จริง เพื่อให้ท้องถิ่นมีขีดความสามารถและอำนาจการตัดสินใจในการบริหารจัดการความเสี่ยง ผ่านการวิเคราะห์ด้วยสมการความเสี่ยง 4 มิติ (H-E-V-C Framework) ได้แก่ ภัย ความล่อแหลม ความเปราะบาง และศักยภาพในการรับมือ
🏢ผังเมืองคือแนวป้องกันด่านหน้า: อธิบายความสำคัญของการใช้ข้อมูลความเสี่ยงเป็นฐานในการวางผังเมือง (Risk-informed planning) ซึ่งช่วยลดการเปิดรับความเสี่ยงของชุมชนและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ
💰เจาะลึกข้อกฎหมายและงบประมาณฉุกเฉิน: อธิบายโครงสร้างอำนาจตามพระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 รวมไปถึงหลักเกณฑ์การใช้จ่ายเงินทดรองราชการฯ พ.ศ. 2569 เพื่อปลดล็อกข้อจำกัดทางระบบราชการ ให้ท้องถิ่นสามารถนำงบประมาณมาใช้ดูแลประชาชนได้อย่างคล่องตัวและโปร่งใส
🔧ถอดรหัสความสำเร็จ “ยะลาโมเดล”: นำเสนอบทเรียนจากเทศบาลนครยะลาที่ใช้ข้อมูลนำนโยบาย (Data-Driven Policy) และพัฒนาระบบข้อมูลเรียลไทม์ในระดับพื้นที่ ทำให้เห็นภาพการบริหารจัดการลุ่มน้ำและการจัดการภัยพิบัติแบบบูรณาการที่ตอบโจทย์บริบทเฉพาะพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ผลงานชิ้นนี้ไม่เพียงแต่เป็นคู่มือปฏิบัติการที่เข้าใจง่ายสำหรับคนทำงานท้องถิ่น แต่ยังมีความลุ่มลึกในเชิงวิชาการที่เหมาะสำหรับใช้เป็นฐานข้อมูลในการศึกษาวิจัยเพื่อต่อยอดนโยบายสาธารณะและการพัฒนาเชิงพื้นที่ ขอแนะนำว่าไม่ควรพลาดคู่มือเล่มนี้
หนังสือ "คู่มือการจัดการอุทกภัย สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น"
https://kpi-lib.com/flippdf/kpiebook69026/kpiebook69026.html
#การบริหารจัดการท้องถิ่น
#การกระจายอำนาจ
#น้ำท่วมหาดใหญ่2568
#การพัฒนาเชิงพื้นที่
#นโยบายสาธารณะ
#วิทยาลัยพัฒนาการปกครองท้องถิ่น
#สถาบันพระปกเกล้า