Zakład Fizyki Słońca CBK PAN

16/12/2025

12/06/2025

Południowy biegun Słońca po raz pierwszy na zdjęciu. Nowa era badań naszej gwiazdy.

Virtually all space probes that explore the sun from space view our star from the ecliptic. This is the plane in which the planets orbit the sun. Although this plane is slightly tilted relative to the sun's equator, the angle of about 7° is not enough to catch a clear view of our star's poles. Sola...

28/05/2025

„Krople deszczu w koronie słonecznej”: Nowa optyka adaptacyjna ukazuje zdumiewające szczegóły atmosfery naszej gwiazdy.

The sun's corona—the outermost layer of its atmosphere, visible only during a total solar eclipse—has long intrigued scientists due to its extreme temperatures, violent eruptions, and large prominences. However, turbulence in Earth's atmosphere has caused image blur and hindered observations of ...

20/05/2025

████████████
██████ 𝐏𝐨𝐝𝐤𝐚𝐬𝐭: 𝐩𝐮𝐥𝐬𝐚𝐫 𝐧𝐚𝐝𝐚𝐣𝐞. sygnał 137.
████████████
Jak się upewnić, że na polu rośnie pszenica, a nie pszenżyto? Skąd wiadomo, że las zaczyna usychać? Jak określić ilość wód podziemnych? Albo dlaczego w Hiszpanii pożary wybuchały w okolicy kopalni odkrywkowych? Odpowiedzi na takie pytania szuka prof. Edyta Woźniak – zastępczyni Dyrektora ds. Naukowych Centrum Badań Kosmicznych PAN / Space Research Centre PAS.
➡ https://www.projektpulsar.pl/technologia/2300407,1,podcast-137-edyta-wozniak-teledetekcja-czyli-miedzy-granicami-fizyki-i-wyobrazni.read
➡ Podkastów pulsara możecie słuchać bez opłat.

20/05/2025

W nowej, zaakceptowanej właśnie do druku pracy, nasz zespół proponuje zmianę w sposobie wyznaczania całkowitej energii wydzielonej w rozbłyskach gwiazdowych. Energia ta jest podstawowym parametrem tych zjawisk. Jej poprawne wyznaczanie nakłada istotne wymagania na ich modele. Rozbłyski gwiazdowe wykazują wiele podobieństw do rozbłysków występujących na Słońcu, jednak ich skala potrafi przebić silne zjawiska słoneczne nawet i 10 tysięcy razy.

Przyjrzeliśmy się dokładniej ewolucji termicznej kilku rozbłysków zarejestrowanych w naszym obserwatorium w Białkowie oraz w bułgarskim obserwatorium Shumen. Było to możliwe dzięki wykonaniu obserwacji w kilku pasmach światła widzialnego. W praktyce takie obserwacje zdarzają się rzadko. Są one bowiem dość wymagające ze względu na krótki czas trwania większości rozbłysków. Stoi to w wyraźnej opozycji do masowych, bardzo precyzyjnych obserwacji rozbłysków gwiazdowych uzyskanych dzięki misjom Kepler i TESS. Te obserwacje jednak są wykonywane tylko w jednym paśmie promieniowania, co uniemożliwia wyznaczenie zmian temperatury w trakcie zjawiska.

W powszechnie przyjmowanym do tej pory podejściu wydzieloną podczas rozbłysku energię szacowano przyjmując, że temperatura w jego trakcie nie zmienia się istotnie, a zmiany jego jasności wynikają przede wszystkim ze zmian jego powierzchni. Udało nam się pokazać, że to właśnie zmiany temperatury rozbłysku poprawnie definiują jego całkowitą energię, zaś zmiany powierzchni są mało istotne.

Istotnym elementem tej pracy jest także zaproponowanie, w jaki sposób można poprawić analizę masowych obserwacji z misji TESS. Zasugerowaliśmy możliwość estymacji maksymalnej temperatury obserwowanego rozbłysku znając jedynie jego amplitudę oraz typ widmowy gwiazdy, na której on wystąpił. Pozwoliłoby to wyraźnie polepszyć nasze rozumienie tych zjawisk. Aby przekonać się, czy to podejście jest w pełni uzasadnione, będziemy potrzebować wyraźnego powiększenia liczby obserwacji rozbłysków w kilku pasmach światła widzialnego.

Praca zostanie wkrótce opublikowana w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics, ale jest już dostępna pod adresem https://arxiv.org/abs/2505.09345

29/04/2025

🇵🇱 POLSA Polska Agencja Kosmiczna Polish Space Agency ma od dziś nowego Prezesa. A konkretnie nową prezeskę 💪💪💪
👨🏼‍💻Minister Rozwoju i Technologii Krzysztof Paszyk wręczył akt powołania na stanowisko Prezesa POLSA dr Marcie Ewie Wachowicz!
➡Dr Marta Ewa Wachowicz ma wykształcenie w obszarze badań kosmicznych. Uzyskała stopień doktora nauk fizycznych w dziedzinie fizyki kosmicznej w Centrum Badań Kosmicznych PAN / Space Research Centre PAS 🚀🚀🚀
➡Uczestniczyła w tworzeniu Polskiej Agencji Kosmicznej i konstruowaniu modelu jej działania. W latach 2015-2018 kierowała Departamentem Strategii i Współpracy Międzynarodowej Polskiej Agencji Kosmicznej.
➡Posiada szeroką wiedzę w zakresie europejskiej polityki kosmicznej oraz programów naukowych i technologicznych narodowych agencji kosmicznych, w tym również Europejskiej Agencji Kosmicznej. Znana jej jest też problematyka wykorzystania technologii kosmicznych w obronności Państwa, a doświadczenie zdobyte w pracy w zaowocowało znajomością zagadnień związanych z problematyką konstrukcyjną budowy instrumentów i podzespołów na rzecz przemysłu kosmicznego i sektora wysokich technologii.

Szanowna Pani Prezes - gratulujemy i liczymy na bardzo udaną kosmiczną współpracę!!!!!

07/04/2025

🚀Polski sektor kosmiczny rośnie w siłę, ale wciąż brakuje mu stabilnego finansowania, infrastruktury i strategicznej wizji. O roli Centrum Badań Kosmicznych PAN, potencjale naukowców, szansach i zagrożeniach dla krajowej autonomii orbitalnej oraz tym, dlaczego Polska nie ma jeszcze własnych satelitów użytkowych, rozmawiamy z dr. hab. inż. Piotrem Orleańskim – dyrektorem Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk i jednym z najbardziej doświadczonych ekspertów branży.

Cały artykuł znajdziecie tutaj:

https://strefabiznesu.pl/przegrywamy-bardzo-wazny-wyscig-bezpieczenstwo-polski-jest-zagrozone/ar/c3p2-27436283

02/04/2025

https://phys.org/news/2025-04-life-mars-lichens-survive-martian.html?fbclid=IwY2xjawJZvdNleHRuA2FlbQIxMQABHUcdSoj-r7o1ZfosEYn7r7biQS2tkzOkwT7f63HGoOrizeFe6nRrsxRChg_aem_RCdKq8ZzaBBw--9Y1kPc_Q

For the first time, researchers have demonstrated that certain lichen species can survive Mars-like conditions, including exposure to ionizing radiation, while maintaining a metabolically active state.

21/03/2025

21/03/2025