Muzeum Piaśnickie

28/08/2026

🌲 Śladami Pamięci: Zbrodnia w Lesie Barbarka pod Toruniem

Kontynuujemy relację z naszej wycieczki studyjnej śladami Zbrodni Pomorskiej 1939 roku. Zespół Muzeum Piaśnickiego odwiedził Las Barbarka – kompleks leśny pod Toruniem, który jesienią 1939 roku stał się miejscem masowych egzekucji polskiej elity społecznej i intelektualnej.

Ofiarami zbrodni byli przede wszystkim więźniowie niemieckiego obozu dla internowanych, zorganizowanego w kazamatach Fortu VII Twierdzy Toruń. Fala aresztowań nasiliła się po wizycie przywódcy pomorskiego Selbstschutzu Ludolfa-Hermanna von Alvenslebena oraz w wyniku wielkich obław w Toruniu i Chełmży. Pierwsza masowa egzekucja w Barbarce odbyła się 28 października 1939 r., a kolejne rozstrzeliwania trwały przez cały listopad i grudzień.

Niemcy dbali o bezwzględną tajność swoich działań, a w 1944 roku – próbując zatrzeć ślady – otworzyli masowe groby i spalili wydobyte zwłoki. Szacuje się, że w Barbarce zamordowano od 600 do nawet 1200 Polaków. Podczas powojennych ekshumacji odnaleziono ciała nielicznych ofiar, a na tamtejszym pomniku widnieją dziś nazwiska niespełna 300 zidentyfikowanych osób.

Więcej informacji odnajdziecie na naszej stronie internetowej:
https://muzeumpiasnickie.pl/aktualnosci

---
Muzeum Piaśnickie | Zbrodnia Pomorska | Barbarka | Toruń | Fort VII | Selbstschutz | Miejsca pamięci | Historia Pomorza | Alvensleben

28/08/2026

28 sierpnia 1878 r. urodził się ks. Wojciech Pronobis (1878–1939) – wieloletni proboszcz parafii w Swarzewie, działacz społeczny i niepodległościowy.

Urodził się w Lubiewie (powiat tucholski) jako syn Franciszka i Rozalii z domu Mrozik. Edukację zdobywał w słynnym Collegium Marianum w Pelplinie oraz w gimnazjum w Chełmnie. Po ukończeniu studiów w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie przyjął święcenia kapłańskie 22 marca 1903 r. Posługiwał jako wikariusz w Gdańsku, Łasinie i Wąbrzeźnie, aktywnie angażując się w działalność Towarzystwa Naukowego w Toruniu. W 1910 r. objął stanowisko proboszcza w parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Swarzewie, gdzie posługiwał aż do wybuchu wojny, będąc zarazem prezesem Związku Kapłanów „Unitas” na okręg pucki. Wśród wiernych znany był z gorliwości, głębokiego patriotyzmu oraz pracy na rzecz lokalnej społeczności.

Po wybuchu II wojny światowej został po raz pierwszy aresztowany 11 września 1939 r. i osadzony w Wejherowie. Po krótkim czasie go zwolniono, jednak 24 października ponownie został aresztowany. Przetrzymywano go w Lęborku, Wejherowie oraz w obozie przejściowym ZL Neufahrwasser w Gdańsku-Nowym Porcie, gdzie poddano go okrutnym torturom.

🕯️ Z Nowego Portu został wywieziony do Lasów Piaśnickich i 8 listopada 1939 r. zamordowany.

---
Pamięć | Historia | Wspólnota | Lasy Piaśnickie | Muzeum Piaśnickie w Wejherowie I Zbrodnia Piaśnicka I Zbrodnia Pomorska

27/08/2026

Nasze muzeum objęło patronatem medialnym Motocyklowy Rajd Piaśnicki. Serdecznie zapraszamy do udziału.

Z przyjemnością informujemy, że Patronatem Honorowym Motocyklowy Rajd Piaśnicki objęła Pani Kierownik dr Magdalena Sacha z Muzeum Piaśnickie 🤝👍
Dziękujemy 🫡 🏍️🏍️🏍️

wśród fanów

25/08/2026

🌲W dzisiejszym filmiku nasz adiunkt, Mirosław Lademann, przybliża historię zbrodni w Mniszku. Opowiada o żwirowni, która jesienią 1939 roku stała się miejscem zagłady tysięcy niewinnych ludzi – lokalnej inteligencji, działaczy społecznych, dzieci, Żydów oraz pacjentów szpitala psychiatrycznego w Świeciu.

Dlaczego tak ważne jest powracanie do tych trudnych kart historii Zbrodni Pomorskiej? Oglądajcie do końca! 🎥👇

—
Mniszek | Zbrodnia Pomorska | Muzeum Piaśnickie | II Wojna Światowa | Historia Pomorza | Miejsce Pamięci | Egzekucje 1939 | Edukacja Muzealna | Świecie

25/08/2026

Składamy najserdeczniejsze wyrazy współczucia naszemu koledze Januszowi Kalkowskiemu z powodu śmierci Matki.

W tych trudnych chwilach łączymy się z Nim w bólu i smutku.

Kierownictwo i pracownicy
Muzeum Piaśnickiego w Wejherowie
oraz Muzeum Stutthof w Sztutowie. Niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady (1939-1945)

25/08/2026

📅 1 września 2026 r. o godz. 19:00 w Berlinie (Topographie des Terrors) odbędzie się wydarzenie „Po napaści na Polskę. Niemieckie zbrodnie masowe jesienią 1939 roku”.

Jest to spotkanie poświęcone niemieckim zbrodniom dokonanym jesienią 1939 roku na okupowanych ziemiach północnej i zachodniej Polski – terrorowi o niespotykanej dotąd skali, skierowanemu m.in. przeciwko polskiej inteligencji i elitom.

W spotkaniu uczestniczyć będą m.in.:

- dr Magdalena Sacha – kierownik naszego Muzeum Piaśnickiego w Wejherowie, która wygłosi prelekcję na temat miejsc i form pamięci, jakie rozwinęły się w przestrzeni tych zbrodni.

- dr hab. Tomasz Ceran (Instytut Pileckiego) – wybitny znawca zagadnienia, który przedstawi szczególne znaczenie historyczne tzw. Zbrodni Pomorskiej.

Wydarzenie obejmuje wykłady prelegentów i dyskusję panelową. Organizatorami są Deutsches Polen-Institut e.V., Deutsch-Polnisches Haus oraz Ständige Konferenz der NS-Erinnerungsorte im Berliner Raum.

Tomasz Ceran
Instytut Pileckiego
Muzeum Stutthof/Stutthof Museum
Haus der Wannsee-Konferenz
Deutsch-Polnisches Haus
Deutsches Polen-Institut e.V.
StiftungDenkmal - FoundationMemorial
Gedenkstätte Deutscher Widerstand
Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen - Sachsenhausen Memorial

Vorträge und Podium:
Nach dem Überfall auf Polen. Deutsche Massenverbrechen im Herbst 1939
📍 Topographie des Terrors, Niederkirchnerstr. 8, 10963 Berlin
🕖 1. September 2026, 19 Uhr

In den besetzten nördlichen und westlichen Gebieten Polens verübten die deutschen Besatzer im Herbst 1939 Verbrechen von bis dahin ungekanntem Ausmaß. Soldaten der Wehrmacht und Angehörige von Einsatzgruppen aus SS und Polizei sowie deutsche Zivilisten ermordeten mehrere Tausend Polen, darunter Vertreter der örtlichen Eliten, vermutete Gegner des deutschen Regimes oder Menschen mit Behinderungen und psychischen Krankheiten. Der Terror zeigte den Überlebenden, dass Polen keine Rechte mehr hatten und jederzeit vom gewaltsamen Tod bedroht waren. In Deutschland stehen diese Verbrechen oft im Schatten anderer Gewaltverbrechen im besetzten Polen.

Tomasz Ceran ist einer der besten Kenner der Thematik und wird die besondere historische Bedeutung des »Pommerschen Verbrechens« darstellen. Magdalena Sacha wird über die Erinnerungsorte und -formen sprechen, die sich an den Orten dieser Verbrechen entwickelt haben.

PROGRAMM
Begrüßung
Uwe Neumärker, StiftungDenkmal - FoundationMemorial,
Ständige Konferenz der NS-Gedenkorte im Berliner Raum
Prof. Dr. Peter Oliver Loew, Deutsches Polen-Institut e.V.

Vorträge
Dr. habil. Tomasz Ceran, Pilecki-Institut
Dr. Magdalena Sacha, Muzeum Piaśnickie Wejherowo / Abteilung des Muzeum Stutthof/Stutthof Museum

Podiumsdiskussion
Dr. habil. Tomasz Ceran und Dr. Magdalena Sacha
Moderation: Robert Parzer, Deutsch-Polnisches Haus

Kleiner Empfang

Um Anmeldung wird gebeten:
https://deutschpolnischeshaus.de/veranstaltungen/verbrechen-im-besetzen-pommern

Eine gemeinsame Veranstaltung von Deutsches Polen-Institut e.V., Deutsch-Polnisches Haus und der Ständigen Konferenz der NS-Erinnerungsorte im Berliner Raum (das sind die Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen - Sachsenhausen Memorial, Topographie des Terrors, Gedenkstätte Deutscher Widerstand, die StiftungDenkmal - FoundationMemorial - und wir)

24/08/2026

24/08/2026

🌲 Śladami Pamięci: Mniszek

Kontynuujemy relację z naszej wycieczki studyjnej śladami Zbrodni Pomorskiej 1939 roku. Zespół Muzeum Piaśnickiego odwiedził Mniszek – kompleks leśny nieopodal Świecia, gdzie dawna żwirownia stała się miejscem jednej z największych i najbardziej okrutnych zbrodni niemieckich na Pomorzu.

Jesienią 1939 roku niemiecki Selbstschutz oraz oddziały SS rozpoczęły tu masowe egzekucje. W Mniszku zamordowano ponad 1000 pacjentów Zakładu Psychiatrycznego w Świeciu w ramach zbrodniczej Akcji T4 – w tym 120 dzieci, do których strzelano jak do zwierzyny, oraz dyrektora szpitala, dr. Józefa Bednarza, który pozostał ze swoimi podopiecznymi do samego końca. Zwożono tu również i rozstrzeliwano w świetle reflektorów samochodowych przedstawicieli polskiej inteligencji, duchownych, działaczy społecznych oraz ludność żydowską z okolicznych powiatów.

Łącznie w Mniszku i Górnej Grupie Niemcy zamordowali około 10 tysięcy ludzi. Przed nadejściem frontu oprawcy próbowali zatrzeć ślady – zmuszeni do palenia zwłok jeńcy radzieccy zostali po wykonaniu pracy również zgładzeni.

Zachęcamy do zapoznania się z historią tego miejsca w artykule na stronie internetowej Muzeum! 🤝✨ (Link w komentarzu pod postem)

---
Muzeum Piaśnickie | Zbrodnia Pomorska | Mniszek | Świecie | Górna Grupa | Akcja T4 | dr Józef Bednarz | wycieczka studyjna | miejsca pamięci | historia Pomorza | Selbstschutz

23/08/2026

23 sierpnia 1898 r. urodził się Alojzy Kamiński (1898–1939) – gdynianin, właściciel znanego zakładu fryzjerskiego, Starszy Cechu Fryzjerskiego oraz działacz społeczny.

Urodził się w Mrocznie k. Lubawy. Przeniósł się do dynamicznie rozwijającej się Gdyni, gdzie przy ul. Świętojańskiej 46 prowadził własny zakład fryzjerski. Cieszył się dużym szacunkiem lokalnej społeczności rzemieślniczej, pełniąc funkcję Starszego Cechu Fryzjerskiego. Angażował się również w działalność patriotyczną jako członek Polskiego Związku Zachodniego. Razem z żoną Kazimierzą współtworzył życie gdyńskiego rzemiosła i kupiectwa przedwojennej Polski.

🕯️ Został aresztowany 7 listopada 1939 r. Najprawdopodobniej 11 listopada 1939 r. zamordowano go w Lasach Piaśnickich. Podczas ekshumacji w 1946 r. został rozpoznany przez żonę. Spoczywa na Cmentarzu Wojennym Obrońców Wybrzeża w Gdyni Redłowie. Jego postać oraz biogram upamiętniono również na tablicy edukacyjnej gdańskiego IPN umieszczonej przy gdyńskiej nekropolii.

🌐Biogram Alojzego Kamińskiego odnajdziecie na naszej stronie internetowej:
https://muzeumpiasnickie.pl/historia/lista-ofiar/lista-barbary-bojarskiej/alojzy-kaminski-1898-1939

---
Pamięć | Historia | Wspólnota | Lasy Piaśnickie | Muzeum Piaśnickie w Wejherowie I Zbrodnia Piaśnicka I Zbrodnia Pomorska

20/08/2026

20 sierpnia 1903 r. urodził się Aleksander Szulc (1903–1939) – dyplomata, dyrektor Liceum Handlowego w Gdyni, ekonomista, redaktor oraz wybitny działacz społeczny i naukowy.

Urodził się w Wilnie, gdzie w 1926 r. ukończył Gimnazjum im. J. Lelewela. W 1920 r. jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego, by walczyć o niepodległość Ojczyzny. Po studiach w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie pełnił funkcję polskiego konsula w Berlinie oraz Trieście, kontynuując edukację na włoskim uniwersytecie i pracując w towarzystwach okrętowych. W 1931 r. związał swoje życie z Gdynią – został wykładowcą Instytutu Handlu Morskiego i Techniki Portowej, a od 1935 r. dyrektorem 3-letniego Koedukacyjnego Liceum Handlowego. Był również współzałożycielem i prezesem Morskiego Kolegium Ekonomicznego, Towarzystwa Przyjaciół Nauki oraz redaktorem naczelnym czasopism morskich (m.in. kwartalnika „Uprawa morza” i „Biuletynu Handlowo-Morskiego”). Za bogatą działalność społeczną i patriotyczną odznaczono go Złotym Krzyżem Zasługi.

Mieszkał w Gdyni przy ul. Abrahama wraz z żoną Heleną i dziećmi.

🕯️ Po zajęciu Gdyni został aresztowany i w listopadzie 1939 r. zamordowany w Lasach Piaśnickich. Jego rodzina – żona oraz pięcioro dzieci – zginęła tragicznie w 1943 r. podczas alianckiego bombardowania Gdyni.

Fot. Zbiory Muzeum Piaśnickiego

---
Pamięć | Historia | Wspólnota | Lasy Piaśnickie | Muzeum Piaśnickie w Wejherowie I Zbrodnia piaśnicka I Zbrodnia Pomorska