01/02/2026
Przedstawiamy jedną z bydgoskich śródmiejskich kamienic wpisanych do rejestru zabytków w ostatnim czasie - kamienicę przy ul. Marszałka Focha 2 – niezwykle rozpoznawalną ze względu na swoje położenie przy najbardziej charakterystycznym skrzyżowaniu Śródmieścia – u wylotu mostu Staromiejskiego, naprzeciw domu Otto Pfefferkorna (słynnego Savoya) i kościoła klarysek pw. Wniebowzięcia NMP.
Kamienicę przy ul. Focha 2 w Bydgoszczy wzniósł w latach 1900-1901 Max Zweininger, właściciel nieruchomości, według projektu Karla Bergnera. Kamienica pełniła funkcję mieszkalno-handlową - parter zajmowały sklepy, między innymi jeden należący do właściciela kamienicy, posiadającego manufakturę kapeluszy przy Placu Teatralnym w Bydgoszczy. W 1940 r. parter kamienicy został przebudowany według projektu Karla Schauma z Hamburga. Prace wykonywane przez Jana Kossowskiego polegały na przepruciu ściany południowej i wschodniej parteru i utworzeniu arkadowych podcieni, skrywających wycofaną ścianę witryn sklepowych.
Kamienica powstała u schyłku historyzmu i zarania nowej ery – modernizmu. Neohistoryczna w planie i bryle, otrzymała bogaty detal secesyjny, natomiast arkadowy podcień licowany płytami żłobkowanego lastrico jest już dojrzale modernistyczny.
Detal architektoniczny jest niezwykle zróżnicowany i obejmuje m.in. różne elementy flory: gałęzie lauru, drzewa jabłoni, słoneczniki (metaloplastyka balkonów), fauny: sowę o rozpostartych skrzydłach i gołębie (narożnik), wygięte ciała krokodyli (szczyt od ul. Focha), personifikacje: secesyjne głowy kobiece, uskrzydloną głowę Hermesa czy półnagą postać śpiącej kobiety (narożnik).
Kamienica jest dziełem pochodzącego z Dolnego Śląska architekta Karla Bergnera, który związał się z Bydgoszczą w 1888 r., kiedy to objął stanowisko asystenta miejskiego radcy budowlanego Carla Meyera. W 1892 r. otworzył własne biuro projektowe i budowlane. Bergner był jednym z najbardziej płodnych architektów Bydgoszczy i wywarł ogromny wpływ na architekturę tego miasta. Jego działalność przypadła na przełom XIX i XX w., czyli na czas dynamicznego rozwoju bydgoskiego budownictwa. Budowniczy przez trzydzieści lat pracy w Bydgoszczy zostawił po sobie wiele zrealizowanych obiektów. Znajdują się wśród nich kamienice, wille, budynki gospodarcze, ogrodzenia, budynki przemysłowe i obiekty teatralno – ogródkowe. Początkowo Bergner w swoich projektach sięgał głównie po wszelkie odmiany neorenesansu, co było typowe dla budownictwa niemieckiego tamtego czasu, natomiast w latach 90-tych XIX w. tworzył też obiekty neobarokowe. Na przełomie XIX i XX stulecia w projektach architekta zaczął pojawiać się nowoczesny, secesyjny detal oraz połączenie różnych stylów, przy tradycyjnym ukształtowaniu bryły kamienicy czynszowej.
