14/01/2026
Armia Krajowa Dębica przedstawia los żołnierzy z okręgu Dębica
‼️TAK KOMUNIŚCI ROZPRAWIALI SIĘ Z PODZIEMIEM NIEPODLEGŁOŚCIOWYM 🪔🇵🇱
80 lat temu powstał oddział Jana Stefki ps. Mściciel
🟥 Dębica. Lipiec 1946 roku. Środek dnia targowego. Tłum ludzi zagonionych na rynek. Szubienice ustawione publicznie. To nie był odruch zemsty. To była demonstracja siły nowej władzy ludowej - zaplanowana, pokazowa, mająca zastraszyć całe społeczeństwo.
🟥 Ziemia dębicka w czasie II wojny światowej była jednym z najsilniejszych ośrodków konspiracji niepodległościowej. Już od jesieni 1939 roku działały tu silne struktury ZWZ-AK, które wyróżniały się sprawnością wywiadu, akcjami dywersyjnymi i udziałem w „Burzy”. To stąd płynęły meldunki o planowanym ataku III Rzeszy na ZSRR i o tajnych pracach nad bronią V w rejonie Blizny.
🟥 Po wejściu Armii Czerwonej rozpoczął się nowy etap terroru. Aresztowania przez NKWD, wywózki w głąb ZSRR, likwidacja struktur podziemia niepodległościowego. Ci, którzy nie złożyli broni, zaangażowali się w działalność podziemia antykomunistycznego.
🟥 80 lat temu, na przełomie 1945 i 1946 roku, na południowo-wschodnich ziemiach Polski powstał oddział Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem Jana Stefki „Mściciela”. Początkowo oddział działał głównie na terenie powiatów brzozowskiego i krośnieńskiego, a wkrótce także mieleckiego i dębickiego. Jego celem była walka z aparatem represji: funkcjonariuszami UB, Milicji Obywatelskiej, działaczami PPR.
🟥 Trzon oddziału stanowili byli żołnierze Armii Krajowej, dezerterzy z MO i WP oraz młodzi ludzie ukrywający się przed aresztowaniem. Werbunek prowadzono intensywnie w styczniu 1946 roku. Osobiście przez Stefkę lub za pośrednictwem zaufanych łączników. W krótkim czasie oddział osiągnął liczebność około 30 żołnierzy, uzbrojonych głównie w broń zdobytą podczas okupacji niemieckiej lub przejętą w akcjach przeciwko posterunkom MO.
🟥 Oddział działał w warunkach ciągłej obławy, zmieniając miejsca postoju, kwaterując w domach zaufanych rodzin i korzystając z pomocy miejscowej ludności, która, mimo powojennej biedy, często wspierała partyzantów żywnością i schronieniem. Dla wielu mieszkańców była to ostatnia nadzieja, że Polska nie zostanie całkowicie zniewolona.
🟥 W lutym 1946 roku oddział „Mściciela” przeprowadził akcję w Borku Wielkim, likwidując dwóch funkcjonariuszy PUBP z Dębicy. Kilka dni później został otoczony w Grudnej Górnej przez siły UB, MO i Wojska Polskiego. Czterech partyzantów zginęło w walce, dziewięciu ujęto.
🟥 25 czerwca 1946 roku w Rzeszowie odbył się pokazowy proces.
Bez świadków. Z protokołem spisanym przed rozprawą.
Sędzia Norbert Ołyński kpił z obrony, a młody wiek oskarżonych 18-20 lat uznał za okoliczność obciążającą.
🟥 Pięciu żołnierzy NSZ skazano na śmierć.
🟥 10 lipca 1946 roku w południe, w dzień jarmarku, dokonano publicznej egzekucji na rynku w Dębicy. Zagoniono mieszkańców. Spędzono młodzież szkolną. Ciężarówka podjechała pod szubienice. Założono pętle. Samochód odjechał.
🟥 Według świadków skazani krzyczeli:
„Niech żyje Polska!”, „Precz z komuną!”, „Niech żyje Bór-Komorowski!”
🟥 Zamordowani zostali:
▪ Józef Grębosz (ur. 1921),
▪ Franciszek Noster (ur. 1920), żołnierz AK,
▪ Józef Kozłowski (ur. 1924), zastępca „Mściciela”.
🟥 Kolejnych dwóch; Jana Gomółkę i Zygmunta Ząbka, stracono w następnych tygodniach.
🟥 Egzekucję obserwowali byli żołnierze AK działający już w WiN. Józef Stec „Jod” wykonał fotografie, które trafiły na Zachód i obiegły świat. Zarówno „Jod”, jak również obecny z nim dr Stefan Zdanowski „Wojak” zostali aresztowani i osadzeni w ubeckich kazamatach.
🟥 Tak wyglądała „ludowa sprawiedliwość”. Publiczny mord miał złamać ducha oporu. Nie złamał.
🪔 W tym roku minie 80. rocznica ostatniej publicznej egzekucji na działaczach podziemia niepodległościowego w Polsce, jaka odbyła się na rynku w Dębicy 10 lipca 1946 roku. Od 2013 r. na najważniejszym placu miasta, w miejscu historycznego mordu, znajduje się obelisk upamiętniający dramatyczne wydarzenie z lata 1946 roku oraz młodych polskich patriotów: Józefa Grębosza, Józefa Kozłowskiego i Franciszka Nostera.
CZEŚĆ ICH PAMIĘCI 🇵🇱🪔
Żołnierze Wyklęci Podziemie Zbrojne 1944-1963. Zapomniani Bohaterowie Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Tarnów Miasto Dębica
---------
‼️Zostań częścią żywej historii - wesprzyj naszą misję pielęgnowania pamięci i przekazywania patriotycznych wartości kolejnym pokoleniom!
🇵🇱 PRZEKAŻ 1,5% NA NASZĄ DZIAŁALNOŚĆ W TROSCE O PAMIĘĆ I HONOR NARODOWYCH BOHATERÓW!
🎖 KRS: 0000113420
🎯 Cel szczegółowy: Okręg Tarnów Koło Dębica
Historia 🪔 Tradycja⚜️Pamięć 🤍❤️