Towarzystwo Miłośników Ziemi Sztumskiej

23/09/2025

Zapraszamy 🚂

24/07/2025

Polecamy nowość wydawniczą, której współautorem jest Krystian Zdziennicki, który działa w naszym stowarzyszeniu.

🚂📚 Nowość dla miłośników historii i kolei!
Z ogromną radością i dumą ogłaszam, że właśnie ukazała się książka "Drogi żelazne powiatu kwidzyńskiego", którą miałem przyjemność współtworzyć!

👉 To prawdziwa gratka dla wszystkich pasjonatów historii Powiśla oraz miłośników kolei. Właśnie wydany album historyczny zabierze Was w sentymentalną podróż w czasie, prezentując kolej na dawnych pocztówkach i zdjęciach z terenu współczesnego powiatu kwidzyńskiego.
👉 Przygotujcie się na unikalne spojrzenie na kolejowe dziedzictwo. Jeśli jesteście ciekawi, jak wyglądała kolej w powiecie kwidzyńskim w XIX i XX wieku, ten album jest właśnie dla Was!
👉 Książka została wydana przez Wydawnictwo Region. A swoim mecenatem publikację objęli: Powiat Kwidzyński, Gmina Sadlinki, Gmina Ryjewo, Miasto Kwidzyn wraz z Biblioteką Miejsko-Powiatową w Kwidzynie, a także Senator RP .
👉 Tekst przygotwałem wspólnie z Panią Katarzyną Przybylską. Również wspólnie, przy współpracy z Panami Piotrem Pilewskim i Piotrem Klawczyńskim, opisaliśmy pocztówki i fotografie. A zostały one udostępnione przez: Renatę Boczek, Justynę Liguz, Antoniego i Marka Barganowskich, Bernarda Jesionowskiego, Piotra Klawczyńskiego, Piotra Pilewskiego, Bogdana Popielarza, Jacka Syskę oraz Jerzego Wiśniewskiego.

11/07/2025

Warto wybrać się do Janowa w gminie Kwidzyn na wykład i otwarcie wystawy o plebiscycie na Powiślu z 1920 roku😀

PLEBISCYT NA POWIŚLU W 1920 ROKU - WIELKIE WYDARZENIE, WIELKIE PRZEŻYCIE I WIELKA CEZURA W HISTORII REGIONU

Po zakończeniu Wielkiej Wojny z lat 1914–1918 na mocy traktatu wersalskiego z 28 czerwca 1919 zdecydowano o przeprowadzeniu plebiscytu na terenie Powiśla (wówczas nazywanego Ziemią Malborską) oraz na Warmii i Mazurach. Jego celem było przesądzenie o przynależności tych ziem do pokonanych w I wojnie światowej Niemiec albo do odrodzonej po 123 latach zaborów Rzeczypospolitej. Powiśle, w skład którego wchodziły cztery powiaty, tj. malborski (po wschodniej stronie Nogatu), sztumski, kwidzyński (po wschodniej stronie Wisły), suski oraz sztumski, stanowiły wówczas jeden kwidzyński okręg plebiscytowy. Głosowanie miało miejsce 11 lipca 1920 roku. Na Powiślu zakończyło się ono porażką dla strony polskiej, gdyż ok. 92% uprawnionych głosowało za Prusami Wschodnimi.

Dlaczego dziś przypominam Państwu o plebiscycie, który miał miejsce 105 lat temu, choć wydarzenie to nie zakończyło się pozytywnie dla Polski? Warto pamiętać o zaangażowaniu mieszkających tu Polaków w „walkę” o granicę odradzającej się po latach zaborów II Rzeczypospolitej. Na uznanie zasługuje również postawa mieszkańców ponad dwudziestu miejscowości z terenu powiatu sztumskiego i kwidzyńskiego, którzy zagłosowali za Polską. Fakt ten świadczy o zachowaniu polskiej tożsamości narodowej mieszkańców regionu pomimo procesu germanizacji. Warto też podkreślić, że w wyniku plebiscytu w granice Rzeczypospolitej włączono pięć nadwiślańskich wsi leżących naprzeciwko miasteczka Gniew, które symbolicznie nazwano „Małą Polską”. Wydarzenie to nastąpiło już po zaślubinach Polski z Bałtykiem. I właśnie przyłączenie terenów przyznanych po plebiscycie na Powiślu było zwieńczeniem kształtowania granicy między Polską i Niemcami po I wojnie światowej na Pomorzu.

Mając powyższe na uwadze, należy zgodzić się z Haliną Donimirską-Szyrmerową, potomkinią zasłużonego działacza plebiscytowego oraz przedstawiciela miejscowego rodu ziemiańskiego – Witolda Donimirskiego, że plebiscyt to: „wielkie wydarzenie, wielkie przeżycie i wielka cezura w historii regionu”.

➡️ PS. Zachęcam do udziału w jutrzejszych obchodach 105. rocznicy Plebiscytu na Warmii, Mazurach i Powiślu, ktore będą mieć miejsce w Janowie koło Kwidzyna. Podczas wydarzenia będzie można zobaczyć przygotowaną przeze mnie wystawę i wysłuchać wykładu o plebiscycie z 1920 roku. Gmina Kwidzyn wraz z Gminnym Ośrodkiem Kultury i Biblioteką w Kwidzynie przygotowały też sporo atrakcji. Szczegóły na plakacie ⤵️

Do zobaczenia jutro 😀
Krystian Zdziennicki

20/03/2025

Serdecznie zapraszamy wszystkich miłośników historii regionalnej na wyjątkowe wydarzenie!

👉Już w najbliższy czwartek (27.03.2025 r.) w Sztumie gościć będzie dr Arkadiusz Wełniak. Historyk podzieli się swoimi badaniami i refleksjami na temat powojennej sytuacji demograficznej w regionie.
👉Wysłuchamy rozmowy o trudnych początkach budowania nowej społeczności zarówno na Powiślu, jak i Żuławach oraz ziemi elbląskiej w pierwszych latach po II wojnie światowej. Rozmowę poprowadzi sztumski historyk i regionalista Krystian Zdziennicki.
👉Podczas spotkania będzie można nabyć najnowszą książkę A. Wełniaka pt. I wtedy przyszli Polacy… Ludność miasta i powiatu w latach 1945–1950.

📅 27.03.2025 r. 🕘godz. 17.30 📍 Biblioteka Sztumskiego Centrum Kultury - Kwadro.

Spotkanie to będzie niepowtarzalną okazją, aby poszerzyć wiedzę o przemianach społecznych w naszym regionie oraz poznać kulisy budowania wspólnoty w trudnych powojennych realiach.

📖 Zapraszamy serdecznie!

Historia ziemi sztumskiej Kochamy Powiśle Sztumskie Centrum Kultury

15/12/2024

📜 Polecamy uwadze posty poświęcone ciekawym fotografiom z terenu Powiśla, które można znaleźć na blogu historycznym prowadzonym przez Krystiana Zdziennickiego.

Historia ziemi sztumskiej 👇
➡️ Studniówka w Jonatanie z 1988 r. ⤵️ https://ziemiasztumska.blogspot.com/2024/12/studniowka-w-jonatanie-z-1988-roku.html?m=1
➡️ Kadr z Bożego Ciała w Sztumie ⤵️
https://ziemiasztumska.blogspot.com/2024/12/kadr-z-bozego-ciaa-w-sztumie.html?m=1 Kadry
➡️ Kadry z Białej Niedzieli w Bągarcie ⤵️
https://ziemiasztumska.blogspot.com/2024/12/kadry-z-biaej-niedzieli-w-bagarcie.html?m=1
➡️ Ciekawe kadry Sztumu w NAC
https://ziemiasztumska.blogspot.com/2024/12/ciekawe-kadry-sztumu-w-nac.html?m=1
➡️ Kadr z Liceum Medycznego w Sztumie ⤵️
https://ziemiasztumska.blogspot.com/2024/12/kadr-z-liceum-medycznego-w-sztumie.html?m=1

Posty powstały w związku z realizacją projektu pn. Archiwa rodzinne seniorów z terenu Powiśla i Żuław.

07/12/2024

Dziś w Klub Amator Senior + miał miejsce Międzypowiatowy Konkurs Wiedzy o Powiślu i Żuławach skierowany do seniorów uczestniczących w projekcie pn. Archiwa rodzinne seniorów z terenu Powiśla i Żuław.

👉 Nad organizacją konkursu czuwał historyk-regionalista oraz koordynator projektu Krystian Zdziennicki.
👉 Projekt pn. "Archiwa rodzinne seniorów z terenu Powiśla i Żuław" jest współfinansowany przez Województwo Pomorskie.

03/10/2024

Wykład o przywileju lokacyjnego Sztumu można zobaczyć na żywo ⤵️
https://www.facebook.com/share/v/sjLcLDJHU6BMHwZT/

13/05/2024

Zapraszamy na spotkanie poświęcone wizycie Melchiora Wańkowicza na ziemi sztumskiej 😉

👉 14.05.2024 r. - godz. 17.00;
👉 Biblioteka Sztumskiego Centrum Kultury (ul. Nowowiejskiego 14T).

05/04/2024

Towarzystwo Miłośników Ziemi Sztumskiej również w tym roku otrzymało grant z Urzędu Marszałkowskiego. Już niebawem będziemy realizować projekt pn. Archiwa rodzinne Seniorów z Powiśla i Żuław. Koordynacją działań zajmować się będzie Krystian Zdziennicki.

👉 Wczoraj podczas promocji książki, pt. Z dziejów Powiśla, z dobrą wiadomością przybył do nas Wicemarszałek Województwa Pomorskiego Józef Sarnowski.

03/03/2024

Towarzystwo Miłośników Ziemi Sztumskiej wspólnie z Wójtem Gminy Ryjewo Sławomirem Słupczyńskim zapraszają na promocję książki pt. Z dziejów Powiśla, która będzie połączona z moim wykładem Krystiana Zdziennickiiego na temat bitwy pod Trzcianem z 1629 roku.

👉 Wydarzenie będzie mieć miejsce w najbliższy poniedziałek 4 marca o godzinie 17.00 w Gminnej Bibliotece Publicznej w Ryjewie.
Serdecznie zapraszamy 👍

PS. Na uczestników czeka miła niespodzianka 😉

28/02/2024

Towarzystwo Miłośników Ziemi Sztumskiej wydało książkę pt. Z dziejów Powiśla.

👉 Tomik zawiera 6️⃣ artykułów poświęconych w głównej mierze wydarzeniom z zakresu historii wojskowości i dyplomacji w regionie. Redakcji publikacji podjął się historyk-regionalista Krystian Zdziennicki.
👉 Dr Piotr Szczurowski opisał bitwę nad Dzierzgonką z 1234 r., a Krystian Zdziennicki batalię pod Trzcianem z 1629 r. Z kolei prof. Andrzej Korytko omówił kulisy wyboru Sztumskiej Wsi jako miejsca rokowań pokojowych przedłużających rozejm altmarski. Natomiast dr Wojciech Szramowski przedstawił pocztę na Powiślu w okresie nowożytnym. Powstały też dwa artykuły poświęcone przygotowaniom do plebiscytu: dr Justyna Liguz omówiła wizytę literatów, tj. Stefana Żeromskiego, Jana Kasprowicza i Władysława Kozackiego na Powiślu, a Adam Langowski zaprezentował postać hrabiego Stanisława Sierakowskiego jako działacza narodowego w latach 1918-1920.
👉 Wydanie książki było możliwe dzięki dofinansowaniu z programu Działaj Lokalnie 💪.

📷 Na zdjęciu: Prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Sztumskiej Andrzej Lubiński i redaktor książki Krystian Zdziennicki.

Wydawnictwo Region Lokalna Fundacja Filantropijna Projekt

08/01/2024

📚 Serdecznie zapraszamy na promocję książki Adama Langowskiego pt. Sierakowscy z Waplewa. Historie myśliwskie. Spotkajmy się w Bibliotece Sztumskiego Centrum Kultury w najbliższy czwartek (11.01.2024 r.) o godz. 17.00.

👉 Publikacja została wydana w ramach serii pn. Biblioteka Kwartalnika PROWINCJA .
👉 Warto dodać, że Adam Langowski od lat działa w Towarzystwie Miłośników Ziemi Sztumskiej, a aktualnie pełni funkcję skarbnika stowarzyszenia.

Miasto i Gmina Sztum Gmina Stary Targ Starostwo Powiatowe w Sztumie Historia ziemi sztumskiej Sztumskie Centrum Kultury Muzeum Tradycji Szlacheckiej Kochamy Powiśle Wydawnictwo Region