Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie

02/06/2026

📢 Zapraszamy Was na niezwykłą sobotę z historią do malowniczej wsi Lipinki, położonej w sercu Borów Tucholskich!

📆 Już 13 czerwca br. odbędą się tam obchody 80. rocznicy potyczki pod Lipinkami, podczas której, 3 czerwca 1946 r., oddział Władysława Chelińskiego ps. „Mały” odbił mieszkańców Lipinek aresztowanych przez funkcjonariuszy Grupy Operacyjnej MO/UB.

👉 Obchody objęte są honorowym patronatem Kancelarii Prezydenta RP.

Wydarzenie rozpocznie uroczysta msza święta, którą w kościele parafialnym w Lipinkach odprawi ks. proboszcz Krzysztof Ostasz.
Następnie zostanie odsłonięty mural, wykonany na ścianie budynku Szkoły Podstawowej im. Przyjaciół Borów Tucholskich, upamiętniający mieszkańców Lipinek zaangażowanych w działania niepodległościowe, oraz nastąpi prezentacja wystawy pt. „Potyczka pod Lipinkami”, przygotowanej przez Archiwum IPN.

Centralną częścią obchodów będą: Bieg Pamięci Niezłomnych i Rodzinny piknik edukacyjny.

Biegacze będą mogli rywalizować na dwóch dystansach: 5 i 10 km. Start biegu o godzinie 13.30. Zapisy.

W godzinach 13.30–16.00 odbędzie się Rodzinny piknik edukacyjny, podczas którego będzie można sprawdzić swoją wiedzę w grach i konkursach historycznych, zobaczyć, jak nowe technologie pomagają w poznawaniu przeszłości, a także posmakować lokalnych przysmaków!

Więcej informacji: https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/243203,80-rocznica-potyczki-pod-Lipinkami.html?fbclid=IwY2xjawSLdD5leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoMnE2MG1lREVTSVIxNjFvc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHhO9GiNFlNsU4pATlH2arq3Q2ns1g6lokjRw50jRE9TPhBBpFeFET9nc86OA_aem_88p8pq3_z-JpEX6TozKVsA

📢 Zapraszamy Was na niezwykłą sobotę z historią do malowniczej wsi Lipinki, położonej w sercu Borów Tucholskich!

📆 Już 13 czerwca br. odbędą się tam obchody 80. rocznicy potyczki pod Lipinkami, podczas której, 3 czerwca 1946 r., oddział Władysława Chelińskiego ps. „Mały” odbił mieszkańców Lipinek aresztowanych przez funkcjonariuszy Grupy Operacyjnej MO/UB.

👉 Obchody objęte są honorowym patronatem Kancelarii Prezydenta RP.

🏃 Wydarzenie łączy sport, edukację historyczną i upamiętnienie bohaterów podziemia niepodległościowego z Pomorza!

W programie:
✅ odsłonięcie muralu wykonanego na ścianie Szkoły Podstawowej im. Przyjaciół Borów Tucholskich
✅ prezentacja wystawy pt. „Potyczka pod Lipinkami”, przygotowanej przez Archiwum IPN
✅ Bieg Pamięci Niezłomnych. Biegacze będą mogli rywalizować na dwóch dystansach: 5 i 10 km. Start biegu o godzinie 13.30, zapisy pod linkiem https://panel.maratonczykpomiarczasu.pl/bieg-niezlomnych-lipniki
✅ rodzinny piknik edukacyjny, podczas którego będzie można sprawdzić swoją wiedzę w grach i konkursach historycznych, zobaczyć, jak nowe technologie pomagają w poznawaniu przeszłości, a także posmakować lokalnych przysmaków!
✅ konkurs fotograficzno-historyczny „Oś czasu”, mobilna, interaktywna gra terenowa, biegnąca ścieżkami, którymi podążali bohaterowie wydarzeń sprzed 80 lat, prezentacja projektów Biura Nowych Technologii IPN, a dla najmłodszych – zajęcia edukacyjne „Wojenna historia Misia Wojtka”
✅ rekonstrukcja historyczna wydarzeń z 3 czerwca 1946 r.
✅ apel pamięci, przy pomniku upamiętniającym potyczkę
✅ ognisko i wspólne śpiewanie piosenek z żołnierskich śpiewników.
Na rywalizujących w biegu czekają atrakcyjne nagrody!

👉 Każdy z uczestników pikniku będzie mógł otrzymać indywidualnie przygotowywane pamiątki: przypinki, koszulki i torby z wizerunkami bohaterów – żołnierzy podziemia niepodległościowego.

🔎 Szczegółowy program znajdziecie na naszej stronie: https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/243203,80-rocznica-potyczki-pod-Lipinkami.html

Zapraszamy!

01/06/2026

📖 „Jak obalałem Mur Berliński. Jacek Czaputowicz rozmawia z Piotrem Śmiłowiczem” – zapraszamy na spotkanie wokół książki!

W czwartek, 11 czerwca 2026 r., porozmawiamy o polskiej drodze do wolności, kulisach działalności opozycyjnej oraz wydarzeniach, które zmieniały bieg historii Europy.

🗓️ Czwartek, 11 czerwca 2026 roku, godz. 17.00
📍 Centralny Przystanek Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, ul. Marszałkowska 107, Warszawa
🎟️ Wstęp wolny!
🌐 Dla osób, które nie mogą być z nami osobiście, przygotowaliśmy transmisję online.

O książce:
Publikacja ukazała się w ramach serii wydawniczej „Warszawa Nie?pokonana” jako element Oddziałowego Projektu Badawczego o tym samym tytule. Jacek Czaputowicz – działacz opozycji antykomunistycznej, współtwórca Niezależnego Zrzeszenia Studentów oraz jeden z liderów Ruchu „Wolność i Pokój” – dzieli się na kartach książki wspomnieniami z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

Autor przedstawia własny, momentami odbiegający od powszechnie panujących poglądów punkt widzenia, zestawiając go z dokumentami archiwalnymi z zasobu IPN. Rozmowa obejmuje m.in. tematykę działalności przed sierpniem 1980 roku, realia stanu wojennego i internowania, a także szczegóły funkcjonowania Ruchu WiP i przełomu lat 1988–1989.

Uczestnicy dyskusji:
Prezentacja książki będzie połączona z debatą, którą poprowadzi redaktor Kinga Hałacińska. W rozmowie wezmą udział autorzy oraz zaproszeni goście:
• dr Anna Smółka (obecna na sali)
• Jan Rokita (online)
• Wolfgang Templin (online)
• prof. Padraic Kenney (online)

✍️ Po zakończeniu debaty będzie możliwość zakupu książki oraz uzyskania autografów autorów. Do zobaczenia!

01/06/2026

Tylko DZISIAJ❗

🛒https://ksiegarniaipn.pl/k/ksiazki-literatura-komiks

Tylko DZISIAJ❗
🛒https://ksiegarniaipn.pl/k/ksiazki-literatura-komiks

29/05/2026

Powojenny świat oczami najmłodszych...

Wojna odebrała im bliskich i beztroskę, a po 1945 roku zamiast spokoju zastały dorastanie na gruzach, traumę i rodzący się komunizm. Jak wyglądała codzienność pokolenia, które musiało dorosnąć zbyt szybko?

Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie oraz Izba Pamięci Strzelecka 8 zapraszają na ogólnopolską konferencję naukową:

✨ „Życie codzienne w powojennej Polsce oczami dziecka (1945–1956)”

To poruszające spojrzenie na historię bez wielkiej polityki w tle – z perspektywy tych, których dramat dotknął najmocniej. Naukowcy i badacze podejmą próbę znalezienia odpowiedzi na pytania: jak wyglądało życie codzienne dzieci, które doświadczyły okrucieństwa wojny? W jakich warunkach dorastały? Jak rodziły sobie z traumą wojenną?

📆Kiedy: 10 czerwca 2026 r. (środa)
📍Gdzie: Warszawa, ul. Szwedzka 22
🚈Dojazd: Stacja Metro Szwedzka (zaledwie kilka minut pieszo!)

Zapraszamy!

22/05/2026

🎬 Masz smartfona i interesujesz się historią? Weź udział w konkursie „Protest po sąsiedzku. URSUS 1976”.

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie zaprasza uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych do chwycenia za telefony i opowiedzenia historii czerwcowych strajków z 1976 roku w nowoczesnej formie.

📌 Co trzeba zrobić?
Przygotuj rolkę trwającą 60–90 sekund. Wideo powinno być nagrane w miejscu związanym ze strajkami w Ursusie i opowiadać o tamtych wydarzeniach lub ich uczestnikach.

🏆 Kategorie i nagrody:
Laureatów wyłonimy w dwóch kategoriach wiekowych (klasy IV–VI oraz VII–VIII). W każdej z nich nagrodzone zostaną trzy najlepsze prace.

📅 Ważne daty:

Do kiedy: Na materiał multimedialny i dokumenty wyszczególnione w regulaminie czekamy do 15.06.2026 r.

Kiedy wyniki: Rozstrzygnięcie konkursu nastąpi 22.06.2026 r.

📩 Jak się zgłosić?
Wyślij pliki na adresy: [email protected] oraz [email protected].

🔗 Regulamin oraz szczegóły konkursu znajdziesz na stronie: www.warszawa.ipn.gov.pl: https://warszawa.ipn.gov.pl/waw/aktualnosci/242716,Konkurs-historyczny-Protest-po-sasiedzku-URSUS-1976.html

21/05/2026

Warsztaty o Monte Cassino w warszawskich szkołach🇵🇱

🐻🎒🇵🇱Dla upamiętnienia 82. rocznicy Bitwy o Monte Cassino w dniach 18-20 maja b.r. w warszawskich szkołach odbyły się warsztaty edukacyjne.

👉Nasza koleżanka – dr Anna Maria Adamus w Szkole Podstawowej nr 371 oraz Szkole Podstawowej nr 316 przybliżyła uczniom dzieje żołnierzy dowodzonych przez gen. Władysława Andersa od momentu rozpoczęcia działań wojennych w 1939 r. do bohaterskiego zwycięstwa w bitwie o Monte Cassino w maju 1944 r.

Uczniowie wysłuchali wykładów i zapoznali się z prezentacjami : „Co by było, gdyby zwierzęta mówiły? Miś Wojtek”, „Monte Cassino – Szlak Nadziei”, a następnie w trakcie warsztatów pracowali z mapą, filmem i fotografią, rozwiązywali zadania oraz zagadki tematyczne, a także wykonywali maski niedźwiedzia syryjskiego.

W podziękowaniu za zaangażowanie, zaprezentowanie dużego zasobu wiedzy oraz postaw patriotycznych, uczniowie otrzymali materiały edukacyjne i promocyjne związane z Bitwą o Monte Cassino.

Dziękujemy za zaproszenie i do zobaczenia na warsztatach w przyszłym roku szkolnym!

21/05/2026

Zapraszamy!

🔹Izba Pamięci Strzelecka 8 zaprasza na spacery historyczne „Śladami zbrodni komunistycznych na warszawskiej Pradze”, podczas których uczestnicy będą mieli okazję odwiedzić miejsca zbrodni komunistycznych znajdujące się na Pradze.
🔹Na trasie spaceru znajdują się pomniki i tablice upamiętniające represje komunistyczne.
🔹Podczas spaceru będzie można poznać historię budynków zajętych przez sowiecki i polski aparat bezpieczeństwa publicznego.
🔹Przewidywany czas spaceru wynosi około 2 h. Zbiórka uczestników w siedzibie Izby Pamięci Strzelecka 8. Wstęp wolny.
🔹Zainteresowanych prosimy o kontakt telefoniczny lub mejlowy. +48 22 270 15 38
[email protected]

21/05/2026

📖 Kajetan Mühlmann – profesjonalista i organizator rabunku dóbr kultury

„Był Standartenführerem SS, sekretarzem stanu w Rządzie Generalnego Gubernatorstwa, wysokim urzędnikiem w jego strukturach. Pełnił funkcję kierownika Głównego Wydziału Nauki i Oświaty, Pełnomocnika Specjalnego ds. Rejestracji i Zabezpieczenia Dzieł Sztuki i Zabytków Kultury, szefa Urzędu Opieki nad Sztuką Dawną. Jest odpowiedzialny za organizację systemu konfiskat i rabunku dóbr kultury na terenie okupowanej Polski.

Podstawy prawne działań Kajetana Mühlmanna i jego współpracowników powstawały w trakcie ich działalności; w połowie listopada 1939 roku generalny gubernator Hans Frank wydał rozporządzenie o »zajęciu majątku byłego państwa polskiego«, zaś miesiąc później – rozporządzenie o »zajęciu przedmiotów sztuki«. Oba akty prawne były sprzeczne z prawem międzynarodowym. Sprzeczna z nim była tym samym działalność Kajetana Mühlmanna oraz jego ekspertów.

W trakcie półrocznej działalności Kajetan Mühlmann i podlegli mu eksperci zwizytowali najważniejsze instytucje kulturalne i zbiory sztuki na terenie Generalnego Gubernatorstwa oraz wybrali przedmioty do »zabezpieczenia«. Skonfiskowane dobra kultury gromadzono w stolicy GG, w Krakowie, w magazynach Wawelu i Biblioteki Jagiellońskiej. Podzielono je na trzy kategorie: pierwsza obejmowała najwybitniejsze dzieła rangi światowej, o których przeznaczeniu decydować miał Adolf Hi**er; druga ‒ mniej cenne przedmioty, pozostające do dyspozycji generalnego gubernatora jako wyposażenie reprezentacyjnych budynków i rezydencji okupacyjnych dostojników; trzecia wreszcie ‒ przedmioty o najmniejszej wartości artystycznej, które udostępniane były do dekoracji wnętrz urzędowych.

Po zakończeniu działań wojennych w Europie Kajetan Mühlmann został w czerwcu 1945 roku zatrzymany przez Amerykanów w miejscowości Seewalchen am Attersee w austriackich Alpach. Podjął współpracę z amerykańskimi służbami śledczymi, biorąc również udział w identyfikacji odnajdywanych przez amerykańskie władze wojskowe dóbr kultury. Pomimo starań władz austriackich oraz komunistycznych władz polskich nie doszło do jego ekstradycji. [...] Jesień życia Kajetan Mühlmann spędził w południowej Bawarii, nad jeziorem Starnberg, utrzymując się głównie ze sprzedaży dzieł sztuki. Zmarł w 1958 roku w Monachium.

Lista utraconych dóbr kultury obejmuje ponad 60 tys. zrabowanych w czasie II wojny światowej dzieł sztuki. Poszukiwany pozostaje chociażby »Portret młodzieńca« Rafaela Santi oraz wiele innych, utraconych przez Polskę także wskutek zinstytucjonalizowanej działalności Kajetana Mühlmanna i jego współpracowników”.

Zachęcamy do przeczytania całego artykułu Piotra Majewskiego na portalu przystanekhistoria.pl: https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/125365,Kajetan-Mhlmann-profesjonalista-i-organizator-rabunku-dobr-kultury.html

20/05/2026

📖Place i ulice Warszawy zapełnione mieszkańcami Warszawy były miejscem przewrotu majowego 1926 r. i uroczystości pogrzebowych Marszałka Piłsudskiego w maju 1935 r.

Książka „Manifestacje w przestrzeni publicznej Warszawy (1918–1939)” autorstwa Michała Zarychty pokazuje jak zwykli Polacy uczestniczyli w tych ważnych wydarzeniach z Historii Polski, jakie emocje im towarzyszyły i jakie sposoby znajdowali by je wyrazić.
Autor zaprasza Czytelnika do bliższego zapoznania się z ludźmi, którzy maszerowali w pochodach i konduktach, śpiewali pieśni i skandowali hasła podczas manifestacji i politykowali na wiecach w przedwojennej Warszawie.

„17 maja 1926, w dniu pogrzebu, prasa podkreślała niewinną śmierć wielu Polaków. Niezwykle plastycznie oddał nastrój tego dnia „Robotnik”: „smutek szedł dopiero długą piaszczystą drogą na Powązki… Kobiety, dzieci, starcy. Czarne szale, chustki, łachmany, łzy błyszczące w oczach i usta zaciśnięte, wykrzywione bólem i wola, co tamuje szloch wyrywający się z piersi – to rodziny zabitych, przeważnie nędza, biedota, bogatsi bowiem odebrali zwłoki swych bliskich i w rodzinnych grobach na Powązkach chowają… Długa wędrówka wśród kurzu drogi na cmentarz wojskowy…”.

„16 maja 1935 r., w ostatnią noc przed eksportacją zwłok Józefa Piłsudskiego na Pole Mokotowskie „publiczność przerwała kordony, wyłamując się z poprzednio uformowanych trzech szeregów, idących od mostu Kierbedzia, od ulicy Miodowej i od ulicy Długiej. Szeregi te zbiegały się przy wylocie ulicy Świętojańskiej. Policja przepuszczała publiczność w partiach po kilkanaście osób, lecz wskutek wąskich drzwi wyjściowych z Katedry, przepływ ludzkiej fali odbywał się wolno. Oczekujący zniecierpliwieni poczęli wychodzić z szeregów, powoli zapełniając cały plac Zamkowy, tłocząc się coraz silniej ku Świętojańskiej. Policja nie mogła przywrócić ładu. Okazało się koniecznym zamknięcie Katedry. Starano się skłonić publiczność do przejścia Świętojańską ku Staremu Miastu, lecz przybyli dla ujrzenia zwłok nie chcieli odejść z niczym. W kilku wypadkach musiano wezwać Pogotowie, trzy osoby uległy omdleniu”.

📖Place i ulice Warszawy zapełnione mieszkańcami Warszawy były miejscem przewrotu majowego 1926 r. i uroczystości pogrzebowych Marszałka Piłsudskiego w maju 1935 r.
Książka „Manifestacje w przestrzeni publicznej Warszawy (1918–1939)” autorstwa Michała Zarychty pokazuje jak zwykli Polacy uczestniczyli w tych ważnych wydarzeniach z Historii Polski, jakie emocje im towarzyszyły i jakie sposoby znajdowali by je wyrazić.
Autor zaprasza Czytelnika do bliższego zapoznania się z ludźmi, którzy maszerowali w pochodach i konduktach, śpiewali pieśni i skandowali hasła podczas manifestacji i politykowali na wiecach w przedwojennej Warszawie.

„17 maja 1926, w dniu pogrzebu, prasa podkreślała niewinną śmierć wielu Polaków. Niezwykle plastycznie oddał nastrój tego dnia „Robotnik”: „smutek szedł dopiero długą piaszczystą drogą na Powązki… Kobiety, dzieci, starcy. Czarne szale, chustki, łachmany, łzy błyszczące w oczach i usta zaciśnięte, wykrzywione bólem i wola, co tamuje szloch wyrywający się z piersi – to rodziny zabitych, przeważnie nędza, biedota, bogatsi bowiem odebrali zwłoki swych bliskich i w rodzinnych grobach na Powązkach chowają… Długa wędrówka wśród kurzu drogi na cmentarz wojskowy…”.

„16 maja 1935 r., w ostatnią noc przed eksportacją zwłok Józefa Piłsudskiego na Pole Mokotowskie „publiczność przerwała kordony, wyłamując się z poprzednio uformowanych trzech szeregów, idących od mostu Kierbedzia, od ulicy Miodowej i od ulicy Długiej. Szeregi te zbiegały się przy wylocie ulicy Świętojańskiej. Policja przepuszczała publiczność w partiach po kilkanaście osób, lecz wskutek wąskich drzwi wyjściowych z Katedry, przepływ ludzkiej fali odbywał się wolno. Oczekujący zniecierpliwieni poczęli wychodzić z szeregów, powoli zapełniając cały plac Zamkowy, tłocząc się coraz silniej ku Świętojańskiej. Policja nie mogła przywrócić ładu. Okazało się koniecznym zamknięcie Katedry. Starano się skłonić publiczność do przejścia Świętojańską ku Staremu Miastu, lecz przybyli dla ujrzenia zwłok nie chcieli odejść z niczym. W kilku wypadkach musiano wezwać Pogotowie, trzy osoby uległy omdleniu”.