26/05/2026
Podróż na Wschód z Dyskusyjnym Klubem Książki
„Wschód” Andrzeja Stasiuka jest jedną z najbardziej autobiograficznych jego książek. Jest to niezwykły zapis podróży na Wschód – podróży we wspomnienia do obrazów z dzieciństwa spędzanego u dziadków na Podlasiu oraz wojaży do Rosji, Chin i Mongolii. To próba uchwycenia cienia Wschodu, który na nas pada.
Autor dotknął źródeł naszej mentalności, dotknął bolączek historycznych, a zarazem zawarł wiele serdeczności i fascynacji regionem. Mówi również o wysiedleniach i przymusowych przeprowadzkach, o powstańcach i okupantach, o tych wszystkich armiach, które przetaczały się przez nasz kraj. Pisze też o PRL-u, i o tym jak naprawdę się go wspomina z punktu widzenia zwykłych ludzi. Potem przechodzi do opisów swojej matki, aby zaraz przejść do relacji z podróży do Rosji, Jakucka, do Mongolii i Chin. Specyfiką tych terenów jest surowy klimat i gigantyczne przestrzenie trudne do pokonania. Często to natura panuje nad człowiekiem a nie odwrotnie.
Pisarz mocno akcentuje złudną, ale i ocalającą moc pamięci. Dotyczy ona zwłaszcza komunizmu. Tytułowy Wschód to przecież nie tylko fascynujące przestrzenie. Rosja nadal intryguje i przeraża z tego powodu, że właśnie tam zrodził się komunizm i właśnie tam, mimo jego upadku idea mocarstwowości jest na tyle silna, że rządzący prowadzą nieustanne wojny z sąsiednimi krajami.
Podobnie jak w poprzednich książkach autor szuka tego, co przeminęło, a czego cień można jeszcze dostrzec w przejawach codziennego życia, sposobie życia zwykłych ludzi, bezkresnych krajobrazach. Wschód jest miejscem, w którym przyszło mu żyć i w którym teraz jako dorosły świadomie chce swoje przemijanie osadzić.
Wśród mongolskich stepów, pustynnej pustki, wiatru, kurzu i starych kobiet w chustach, takich samych w Polsce, Rosji, Kirgizji i Tadżykistanie. Z dala od komercyjnego Zachodu z jego pustką ideologiczną i kultem pieniądza.
Rodzi się pytanie czy na to spojrzenie pisarza nie wpływają nostalgiczne wspomnienia młodości, która po latach jawi się często w lepszych barwach niż wyglądała rzeczywistość a ocena wpływu Zachodu na nasze życie nie jest zbyt surowa. Sami wybraliśmy ten kierunek w referendum i dzięki temu nasz kraj ogromnie się rozwinął.
Stasiuk niepokoi się, czy w kontekście nadchodzącej przyszłości przetrwa pamięć i czy nie odetniemy się od tego co było na tyle mocno, że przestaniemy pamiętać o przeszłości. Dzięki takim książkom na pewno tak się nie stanie.
Na następne spotkanie zapraszamy 29 czerwca o godz. 16.00
W tym miesiącu czytamy powieść „Klara i słońce” Kazuo Ishiguro - laureata literackiej Nagrody Nobla.
