Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie

03/06/2026

Ogłaszamy wyniki konkursu „Ocalić od zapomnienia – II wojna światowa w naszym regionie”.

KATEGORIA I – szkoły podstawowe kl. 5-8
🥇pierwsze miejsce
◾️Hubert Kowalski (kl. VI, Szkoła Podstawowa nr 28 z Oddziałami Dwujęzycznymi w Rzeszowie)
🥈drugie miejsce
◾️Liliana Markut (kl. V, Społeczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Armii Krajowej w Stalowej Woli)
🥉trzecie miejsca
◾️Nikola Ziętal (Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Drohojowie)
◾️Miłosz Dziółko (kl. VII, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Pysznicy)
🏅wyróżnienia
◾️Natalia Czochara (kl. VI, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Rodziny Horodyńskich w Zbydniowie)
◾️Maria Drelich (kl. VI, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Rodziny Horodyńskich w Zbydniowie)

KATEGORIA II – szkoły ponadpodstawowe
🥇pierwsze miejsce
◾️Aleksandra Kośmidek (kl. III, Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kołaczycach)
🥈drugie miejsce
◾️Oliwia Szkoła (kl. II, Publiczne Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Anny Jenke w Jarosławiu)
🥉trzecie miejsce
◾️Martyna Bawoł (Publiczne Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Anny Jenke w Jarosławiu)
🏅wyróżnienie
◾️Julia Grochoła (kl. II, Publiczne Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Anny Jenke w Jarosławiu)


KATEGORIA III – pozaszkolna - dorośli
🏅wyróżnienie
◾️Janina Kukawska

Serdecznie gratulujemy. Finał konkursu i wręczenie nagród odbędzie się w Archiwum Państwowym w Rzeszowie ul. Władysława Warneńczyka 57 już w najbliższy 9 czerwca 2026 r. o godz. 11:00.

02/06/2026

Krzyż Wolności i Solidarności dla Stanisława Marka.

2 czerwca 2026 r. w Dąbrówkach pow. Łańcut, dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, któremu towarzyszył zastępca naczelnika Oddziałowego Archiwum dr Robert Witalec, wręczyli Krzyż Wolności i Solidarności Stanisławowi Markowi, działaczowi opozycji antykomunistycznej, którzy z powodu stanu zdrowia odebrał odznaczenie indywidualnie. Odznaczenie zostało przyznane przez Prezydenta RP decyzją nr 110-2026-22 z dnia 17 lutego 2026 r.

W uroczystości uczestniczyli synowie pana Stanisława Marka oraz przyjaciel Stanisław Karnaś z żoną.

🟥 Stanisław Marek ukończył w 1967 r. Politechnikę Krakowską, Wydz. Budownictwa Lądowego kier. Drogi i Mosty. W latach 1974-1986 pracował jako kierownik Zespołu Projektowego Biura Projektów Budownictwa Przemysłowego w Rzeszowie. Od września 1980 r. był organizatorem i przewodniczącym Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w swoim zakładzie pracy. Po wprowadzeniu stanu wojennego uczestniczył w pomocy internowanym i ich rodzinom oraz działał w podziemnych strukturach NSZZ „Solidarność”. Od 1982 r. wszedł w skład Regionalnej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność” w Rzeszowie. W dniu 17 maja 1982 r. po rewizji przeprowadzonej w miejscu zamieszkania, a następnie miejscu pracy i odnalezieniu instrukcji dotyczącej zbierania niezależnych informacji został zatrzymany na 48 godzin. Następnie w dniu 20 maja 1982 r. został internowany w Ośrodku Odosobnienia w Załężu. Dnia 8 lipca 1982 r. został zwolniony z internowania. Po wyjściu na wolność nadal kontynuował działalność opozycyjną. Utrzymywał kontakty z działaczami „Solidarności”, uczestniczył w demonstracjach i mszach rocznicowych. W latach 1982-1987 był organizatorem kolportażu podziemnych wydawnictw m.in. pism „Solidarność Trwa”, „Galicja”, „Trwamy”, „Tygodnik Mazowsze”, „Wola”, „Biuletyn Małopolski”, „Hutnik”, „Z Dnia na Dzień”.

🎖️Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej 5 sierpnia 2010 r., równocześnie z aktem restytucji Krzyża Niepodległości, do którego chlubnych tradycji nawiązuje. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011 r. przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Krzyże Wolności i Solidarności nadawane są działaczom opozycji antykomunistycznej z lat 1956-1989.

02/06/2026

„Cała Polska czyta dzieciom” w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej nr 7 w Rzeszowie.

W ramach akcji dr Jacek Magdoń z Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie czytał fragmenty książki o Misiu Wojtku oraz opowiedział dzieciom historię Misia Wojtka, a zarazem żołnierza ze stopniem kaprala, który towarzyszył żołnierzom gen. Władysława Andersa w 2 Korpusie Polskim.

🐻 Kim był miś Wojtek❓
II wojna światowa była dramatyczną i ciemną kartą w historii świata. Ale i wówczas zdarzały się jaśniejsze momenty. Jednym z nich jest historia niedźwiedzia Wojtka, który – trochę przypadkiem – trafił do polskiego wojska i został... żołnierzem. Po napaści Niemiec na ZSRS Józef Stalin zgodził się na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 roku na utworzenie polskiej armii złożonej z żołnierzy wypuszczonych z niewoli sowieckiej dzięki amnestii. W 1942 roku nowo utworzone wojsko, do którego mogli wstąpić deportowani Polacy, wraz z ludnością cywilną, zostało ewakuowane do Iranu. Tam kilku polskich żołnierzy kupiło od przygodnie spotkanego perskiego chłopca za dwie konserwy, tabliczkę czekolady i garść monet... niedźwiedzia. Został on oficjalnie przyjęty do 2 Korpusu Polskiego i dosłużył się nawet stopnia kaprala.

Uwielbiał bawić się z żołnierzami i jeździć wojskowymi ciężarówkami. Wraz z polską armią przeszedł cały szlak bojowy: z Iranu przez Palestynę i Egipt, aż do Włoch, gdzie wziął udział w bitwie o Monte Cassino. Od tamtej pory symbolem 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii – jednostki, do której należał Wojtek – stał się niedźwiedź niosący w łapach pocisk artyleryjski. Odznaka taka pojawiła się na samochodach wojskowych, proporczykach i mundurach żołnierzy. Po zakończeniu działań wojennych, niedźwiedź wraz z wieloma polskimi żołnierzami został przetransportowany do Szkocji. Trafił do edynburskiego ogrodu zoologicznego, gdzie nie był szczęśliwy. Lata życia wśród ludzi nie pozwalały mu na przystosowanie się do życia wśród innych niedźwiedzi. W szkockim ZOO żył do 1963 roku.
________________
🐒🐕 Poznaj inne bohaterskie zwierzęta, które zapisały się w dziejach Polski. Sięgnij po serię filmów animowanych „Co by było, gdyby zwierzęta mówiły❓”➡ https://tinyurl.com/ymszyw5c

„Cała Polska czyta dzieciom” to ogólnopolska kampania społeczna prowadzona od 2001 roku przez Fundację ABCXXI. Jej głównym celem jest propagowanie codziennego, głośnego czytania dzieciom jako skutecznej, prostej i taniej metody wychowania oraz wspierania ich wszechstronnego rozwoju.

02/06/2026

Piknik edukacyjny z okazji Dnia Dziecka z IPN.

2 czerwca 2026 r. w Szkoła Podstawowa nr 11 im. gen. Stanisława Maczka w Rzeszowiee zorganizowano piknik edukacyjny, który rozpoczął się wielkim korowodem postaci z bajek.

Wśród wielu atrakcji, rywalizacji sportowych, prezentowania niecodziennych talentów uczniów, strefa zabaw została podzielona na krainę zdrowia, krainę twórczą, gier i zabaw oraz czytelniczą. Ogromnym zainteresowaniem cieszyły się stoiska prezentowane przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie.

Pracownicy rzeszowskiego IPN prezentują swoje gry edukacyjne, stoisko kartonali z bohaterami czy symbolami narodowymi, w którym każdy może się poczuć jak artysta-malarz. Uczniowie grają w gry edukacyjne, uczestniczą w konkursach z nagrodami. Mogą również wykonać pamiątkową przypinkę lub magnez z patronem swojej szkoły lub innym ulubionym bohaterem lub wydarzeniem historycznym.

W tym dniu uczniowie poznają dzieje Polski w sposób ciekawy i angażujący – wszystko pod czujnym okiem swoich rodziców i wychowawców.

Zabawy i uśmiechów na buziach dzieci nie ma końca. Każde dziecko powinno być szczęśliwe, nie tylko w Dniu Dziecka, to nasze zadanie i powinność – dorosłych!

02/06/2026

Już dziś zapraszamy do malowniczej wsi Lipinki, położonej w sercu Borów Tucholskich!

13 czerwca br. odbędą się tam obchody 80. rocznicy potyczki pod Lipinkami, podczas której, 3 czerwca 1946 r., oddział Władysława Chelińskiego ps. „Mały” odbił mieszkańców Lipinek aresztowanych przez funkcjonariuszy Grupy Operacyjnej MO/UB.

Podczas obchodów odbędzie się Bieg Pamięci Niezłomnych. Biegacze będą mogli rywalizować na dwóch dystansach: 5 i 10 km. Start biegu o godzinie 13.30, zapisy pod linkiem https://panel.maratonczykpomiarczasu.pl/bieg-niezlomnych...

Obchody objęte są honorowym patronatem Kancelarii Prezydenta RP.

📢 Zapraszamy Was na niezwykłą sobotę z historią do malowniczej wsi Lipinki, położonej w sercu Borów Tucholskich!

📆 Już 13 czerwca br. odbędą się tam obchody 80. rocznicy potyczki pod Lipinkami, podczas której, 3 czerwca 1946 r., oddział Władysława Chelińskiego ps. „Mały” odbił mieszkańców Lipinek aresztowanych przez funkcjonariuszy Grupy Operacyjnej MO/UB.

👉 Obchody objęte są honorowym patronatem Kancelarii Prezydenta RP.

🏃 Wydarzenie łączy sport, edukację historyczną i upamiętnienie bohaterów podziemia niepodległościowego z Pomorza!

W programie:
✅ odsłonięcie muralu wykonanego na ścianie Szkoły Podstawowej im. Przyjaciół Borów Tucholskich
✅ prezentacja wystawy pt. „Potyczka pod Lipinkami”, przygotowanej przez Archiwum IPN
✅ Bieg Pamięci Niezłomnych. Biegacze będą mogli rywalizować na dwóch dystansach: 5 i 10 km. Start biegu o godzinie 13.30, zapisy pod linkiem https://panel.maratonczykpomiarczasu.pl/bieg-niezlomnych-lipniki
✅ rodzinny piknik edukacyjny, podczas którego będzie można sprawdzić swoją wiedzę w grach i konkursach historycznych, zobaczyć, jak nowe technologie pomagają w poznawaniu przeszłości, a także posmakować lokalnych przysmaków!
✅ konkurs fotograficzno-historyczny „Oś czasu”, mobilna, interaktywna gra terenowa, biegnąca ścieżkami, którymi podążali bohaterowie wydarzeń sprzed 80 lat, prezentacja projektów Biura Nowych Technologii IPN, a dla najmłodszych – zajęcia edukacyjne „Wojenna historia Misia Wojtka”
✅ rekonstrukcja historyczna wydarzeń z 3 czerwca 1946 r.
✅ apel pamięci, przy pomniku upamiętniającym potyczkę
✅ ognisko i wspólne śpiewanie piosenek z żołnierskich śpiewników.
Na rywalizujących w biegu czekają atrakcyjne nagrody!

👉 Każdy z uczestników pikniku będzie mógł otrzymać indywidualnie przygotowywane pamiątki: przypinki, koszulki i torby z wizerunkami bohaterów – żołnierzy podziemia niepodległościowego.

🔎 Szczegółowy program znajdziecie na naszej stronie: https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/243203,80-rocznica-potyczki-pod-Lipinkami.html

Zapraszamy!

02/06/2026

Za nami pierwszy dzień finałowego etapu XI Turnieju Debat Historycznych IPN, który odbywa się w gmachu Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie.

W turnieju bierze udział 13 drużyn – zwycięzców kwalifikacji regionalnych ze szkół ponadpodstawowych z całej Polski. Podkarpacie reprezentuje I Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle.

Życzymy powodzenia!
https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/243188,Pierwszy-dzien-finalowego-etapu-XI-Turnieju-Debat-Historycznych-IPN.html

01/06/2026

X Zlot Bytnarowski z Instytutem Pamięci Narodowej.

Komenda Hufca ZHP Kolbuszowa była organizatorem X Zlotu Bytnarowskiego. Fabuła i temat przewodni związany był z działalnością wywiadu Armii Krajowej i rozpracowanie niemieckich rakiet V2.

Merytorycznego wsparcia przedsięwzięciu, obok zaprzyjaźnionych stowarzyszeń i samorządowców udzielił Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. W dniach 29-31 maja 2026 r. w Parku Historycznym Blizna im. Wywiadu AK i okolicznych lasach Nadleśnictwa Tuszyma oraz terenach Gminy Ostrów, harcerze z Hufca ZHP Kolbuszowa oraz gościnie z Hufców Pilzno i Jarosław, realizowali zadania sprawnościowe, ale i edukacyjne z historii walk o Niepodległość podczas II wojny światowej.

Spacer historyczny, wystawa „Polska Walcząca” oraz prelekcja pod pomnikiem żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego walczących z bronią V, poprowadzone przez historyka IPN dra Jaka Magdonia, zwieńczyły kilkudniowe harcerskie zmagania z zadaniami i własnymi słabościami.

01/06/2026

83. rocznica pacyfikacji Staroniwy przez Niemców.

1 czerwca 1943 roku, w odwecie za uszkodzenie poprzedniej nocy podstacji transformatorowej, Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Staroniwa (dzisiaj część Rzeszowa) i zamordowali 44 osoby.

Uszkodzenie transformatora spowodowało kilku czy kilkunastogodzinną przerwę w dostawie prądu do dawnych Polskich Zakładów Lotniczych, w czasie okupacji przemianowanych na Flugmotorenwerke Reichshof GmbH.

Reakcja Niemców na atak była bestialska. Wieś została otoczona przez Gestapo, Schutzpolizei i żandarmerię, w sumie ok. 120 osób. Najpierw rozstrzelano 12 członków wiejskiej straży nocnej, których zabijano strzałem w tył głowy. Kolejne ofiary wyciągane były z domów i mordowane nad uprzednio przed nich wykopanym dołem. Kilka osób przewieziono do siedziby Gestapo, skąd po jakimś czasie zostali zwolnieni.

Po trzech dniach Niemcy zgodzili się na ekshumację zamordowanych i pochowanie ich we wspólnej mogile na staroniwskim cmentarz. W miejscu egzekucji przy obecnej ulicy Bohaterów postawiono pamiątkowy obelisk, a na budynku podstacji wmurowano tablicę. W 2018 roku imieniem Rozstrzelanych 1 czerwca 1943 roku nazwano jedno z rzeszowskich rond. W 2023 r. pomnik został odrestaurowany dzięki wsparciu IInstytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie

, , .

01/06/2026

Zapraszany do zatrzymania się na rynku w Wielopolu Skrzyńskim i obejrzenia wystawy „Żołnierski los. Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych z województwa podkarpackiego na frontach II wojny światowej”

Wystawa przypomina o polskim wkładzie w zakończenie II wojny światowej poprzez ukazanie wybranych sylwetek żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych związanych przez urodzenie, zamieszkanie lub służbę z obszarem, który obecnie stanowi województwo podkarpackie.

Autorami wystawy są pracownicy Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie: Katarzyna Kyc i dr Jacek Magdoń. Koncepcję graficzną opracował Karol Czechowicz.

Wystawę można oglądać do 14 czerwca 2026 r.

31/05/2026

Dzień Dziecka już niebawem, z tej okazji polecamy wartościowe, starannie opracowane graficznie, solidnie wykonane wydawnictwa edukacyjne IPN oraz gry planszowe.

🤡1 Czerwca z okazji Dnia Dziecka Wydawnictwo IPN obniża ceny komiksów. Każdy z dostępnych w tym dniu będzie kosztował 5 złotych, natomiast wydania zbiorcze – 25 złotych.

📚Zapraszamy do Punkt sprzedaży publikacji
ul. Słowackiego 18, 35–060 Rzeszów
Punkt czynny: poniedziałek – piątek w godzinach 8:00–15:00
tel. 17 860 60 18
[email protected]