23/06/2026
𝙋𝙖𝙧𝙩𝙮𝙘𝙮𝙥𝙖𝙘𝙟𝙖 𝙘𝙯𝙮 𝙨𝙥𝙧𝙖𝙬𝙨𝙩𝙬𝙤. O różnicy między udziałem a wpływem.
Po 13. Forum Praktyków Partycypacji coraz wyraźniej widać, że sztuka partycypacji potrafi doskonalić własne procedury, rozwijać język i narzędzia, ale wciąż zbyt rzadko odpowiada na pytanie, jak przełożyć je na realną zmianę relacji między głosem obywateli a decyzją.
Główny problem współczesnej partycypacji nie polega na tym, czy dialog i zaangażowanie są potrzebne. ❗️Rzecz w tym, czy dają one obywatelom realny wpływ na decyzje, czy tylko organizują ich udział w rozmowie bez zmiany jej wyniku. Udział w procedurze nie jest tym samym co współdecydowanie. Czym innym jest możliwość wypowiedzi, czym innym wpływ na wybór wariantu, a czym innym wiążący udział w decyzji. Bez tego rozróżnienia sam udział bywa mylony ze sprawstwem a pojęcie partycypacji łatwo staje się pustym hasłem.
W praktyce dużo energii idzie na doskonalenie metod, formatów i narzędzi rozmowy, ale znacznie mniej na pytanie, co z tej rozmowy naprawdę wynika. ❗️Powstaje kołowrotek partycypacyjny: ruch jest duży, energia i dobra wola ogromne, ale efekt praktyczny z reguły niewielki.
👉Dobrze opanowano organizowanie udziału, znacznie słabiej przekształcanie go w sprawstwo.
Zbyt często sam udział obywateli traktuje się jako dowód demokratyczności systemu. To błąd. Demokracja to nie tylko możliwość zabrania głosu. To także rozliczalność, kontrola władzy, dostęp do informacji i odpowiedzialność za skutki decyzji. 🕵️♀️Partycypacja bez tych elementów może być wygodna dla "władzy", bo daje jej obraz otwartości bez konieczności oddawania realnego wpływu.
⚠️Warto też nie zawężać społeczeństwa obywatelskiego do NGO. Organizacje pozarządowe są ważne, ale nie wyczerpują całej sfery obywatelskiej. Poza nimi istnieją inicjatywy nieformalne -indywidualne i zbiorowe, ruchy oddolne, partnerstwa, grupy sąsiedzkie, protesty i sieci wsparcia. Jeśli system publiczny rozmawia tylko z formalnym trzecim sektorem, widzi zaledwie część społeczeństwa obywatelskiego.
Wniosek jest prosty: współczesne procesy partycypacyjne zbyt często organizują formalny udział obywateli, ale nie przekładają go na realne sprawstwo. Właśnie to jest jej granica, bariera partycypacji. Jest to też przyczyna zniechęcenia społecznego i faktu, że wielu ludzi się dystansuje, nie włącza się w te procesy.
Fundacja Stocznia
ciąg dalszy nastąpi🙂. Zapraszamy do rozmowy.
