06/06/2026
Podczas Operacji Overlord, czyli lądowania w Normandii, przeprowadzonego 6 czerwca 1944 roku, ciężar walk spoczywał na piechocie, lotnictwie i flocie. Broń pancerna pełniła podczas tej operacji funkcję typowych jednostek wsparcia, które odegrały ciekawą, ale nie aż tak kluczową rolę. Jednym z ciekawszych pojazdów wykorzystanych tego dnia był Sherman DD (Duplex Drive). Były to specjalnie zmodyfikowane czołgi M4 Sherman, przystosowane do pływania.
Skrót DD (Duplex Drive) oznaczał podwójny napęd. Na lądzie czołgi poruszały się klasycznie za pomocą gąsienic, natomiast w wodzie napęd zapewniały dwie śruby napędowe umieszczone w tylnej części kadłuba, napędzane z kół napinających układu jezdnego. Głównym elementem systemu był jednak wodoodporny, brezentowy ekran wypornościowy, usztywniony systemem gumowych rur napełnianych sprężonym powietrzem oraz stalową ramą. Jego podniesienie zajmowało załodze około 15 minut. Ekran zapewniał odpowiednią wyporność, choć wóz był zanurzony niemal po samą wieżę. Po dotknięciu dna na plaży, załoga zwalniała pneumatyczne zawory, ekran opadał w kilka sekund, a czołg mógł natychmiast otworzyć ogień.
W trakcie lądowania w Normandii plan taktyczny zakładał, że barki desantowe LCT (Landing Craft Tank) wypuszczą czołgi DD w odległości około 3 do 4 kilometrów od brzegu. Pojazdy miały płynąć z prędkością około 4 węzłów (7 km/h) i dotrzeć na plaże równolegle z piechotą, zapewniając jej osłonę. Rzeczywistość bojowa D-Day, a zwłaszcza trudne warunki pogodowe i wysokie fale, brutalnie zweryfikowały te założenia.
Plaża Omaha: Na tym amerykańskim sektorze czołgi Sherman DD poniosły największe straty. Z powodu wysokiej fali (osiągającej 2 metry) i silnych prądów morskich, dowódcy barek wypuścili czołgi z odległości niemal 5 kilometrów od brzegu. Przelewająca się przez ekrany woda sprawiła, że z 29 spuszczonych na wodę Shermanów DD z 741. Batalionu, aż 27 zatonęło (część załóg uratowano dzięki aparatom ucieczkowym DSEA). Ostatecznie na plaży z tego batalionu operowało zaledwie 5 maszyn – 2, którym udało się dopłynąć, oraz 3 wyładowane bezpośrednio z uszkodzonej barki. Widząc rzeź 741. Batalionu, dowódca sąsiedniego 743. Batalionu Czołgów podjął samowolną decyzję – rozkazał barkom LCT dobić do brzegu. Kompanie B i C wyładowały 42 czołgi (standardowe i DD) bezpośrednio na plażę. Pojazdy poniosły jednak istotne straty. Sama Kompania C straciła 7 wozów w pierwszych minutach po opuszczeniu ramp w wyniku zmasowanego ostrzału z punktów oporu WN 71 i WN 72. Ocalałe maszyny obu batalionów operowały ostatecznie w rejonie punktów WN 61 i WN 62, współdziałając z 16. Pułkiem Piechoty.
Plaża Utah: Na zachodnim skraju strefy lądowania sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. 70. Batalion Czołgów operował na znacznie spokojniejszych wodach. Dodatkowo, dowódcy podjęli decyzję o skróceniu dystansu wodowania do około 1 kilometra, dzięki czemu z 28 spuszczonych czołgów, 27 dotarło na brzeg. Czołgi otworzyły ogień z linii wody w kierunku punktu oporu WN 5 (Tariqueville). Ich obecność i wsparcie 8. Pułku Piechoty przy opanowywaniu wału wydmowego przełożyło się na najniższe straty na całym froncie inwazyjnym – tego dnia cała 4. Dywizja Piechoty odnotowała zaledwie 197 zabitych i rannych. Mimo udanego desantu wodnego, na samej plaży 70. Batalion stracił w walce 4 czołgi, głównie w wyniku najechania na miny przeciwpancerne oraz od ostrzału artylerii z głębi lądu.
Sektory brytyjskie i kanadyjskie (Sword, Juno, Gold): Shermany DD stanowiły integralną część tzw. „Dziwadeł Hobarta” (ang. Hobart's Funnies) – specjalistycznych pojazdów 79. Dywizji Pancernej. Znaczna część czołgów została zwodowana bliżej brzegu lub wyładowana bezpośrednio na plaże:
Plaża Sword (13/18th Royal Hussars): Zwodowano 34 czołgi DD, z czego na brzeg dotarło 31 wozów. Operowały w sektorze „Queen” jako wsparcie dla South Lancashire Regiment. Kilka z nich zostało szybko wyeliminowanych z walki na samej plaży w wyniku celnego ognia artylerii przeciwpancernej.
Plaża Juno (1st Hussars / 6th Canadian Armoured Regiment): Wodowano 29 czołgów DD, z czego 21 do 22 dotarło na brzeg. Pojazdy te wzięły udział w natarciu w rejonie Courseulles-sur-Mer. Straty w wozach na plaży wynikały w tej strefie w przeważającej mierze z uszkodzeń na polach minowych.
Plaża Gold (4/7th Royal Dragoon Guards i Nottinghamshire Yeomanry): Z powodu pogarszających się warunków pogodowych zrezygnowano z wodowania i większość czołgów wyładowano bezpośrednio na piasek. Wozy te wzięły następnie udział w walkach o miejscowość Asnelles oraz w rejonie umocnień La Rivière.
Analiza działań z 6 czerwca 1944 roku wykazuje, że skuteczność czołgów Sherman DD była w głównej mierze uzależniona od elastyczności dowodzenia oraz warunków pogodowych i stanu morza. Mimo poniesionych strat, użyteczność Shermanów DD należy oceniać przede wszystkim przez pryzmat przetrwania osłanianych przez nie jednostek. W miejscach, gdzie wsparcie pancerne dotarło na plażę, straty w piechocie ulegały wyraźnej redukcji.
